Hızla gelişen El Niño hava olayının, 2027 sonuna kadar yaklaşık 50 milyon kişiyi daha akut açlıkla karşı karşıya bırakabileceği tahmin ediliyor.
Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programının (WFP) analizine göre bu artış, incelenen 45 ülkede halen akut gıda güvensizliği yaşayan 225 milyon kişiye eklenecek.
El Niño tahminlerden daha zayıf gerçekleşse bile kuraklık, sel ve düzensiz yağışların kırılgan ülkelerdeki gıda krizlerini ağırlaştırabileceği belirtiliyor.
WFP’nin kullandığı “akut gıda güvensizliği” kavramı, insanların yaşamlarını veya geçim kaynaklarını tehlikeye atan ve acil müdahale gerektiren ciddi gıda yetersizliğini ifade ediyor. Bu durum doğrudan kıtlık ilan edildiği anlamına gelmiyor.
En yüksek risk Amerika ve Afrika’nın güneyinde
Analize göre El Niño’dan en fazla Orta ve Güney Amerika, Karayipler ile Afrika’nın güneyindeki ülkelerin etkilenmesi bekleniyor.
Güney ve Güneydoğu Asya’da ise yağışların normalin altında kalabileceği tahmin ediliyor. Bu durum, tarımsal üretim ve geçimini tarımdan sağlayan çiftçiler açısından ciddi sorunlar yaratabilir.
WFP’nin değerlendirmesi, akut gıda güvensizliğine ilişkin temel verilerin bulunduğu ve kurumun faaliyet gösterdiği 45 ülkeyi kapsıyor. El Niño’nun bu ülkelerin dışında da gıda krizlerini ağırlaştırabileceği belirtiliyor.
Afrika’nın bazı bölgelerinde yıllardır devam eden kuraklık ve Orta Doğu’daki savaşın gıda fiyatları üzerinde oluşturduğu baskı, yüz milyonlarca kişiyi şimdiden tehlikeli seviyelerde açlıkla karşı karşıya bırakmış durumda.
Son 70 yılın en güçlü El Niño’su olabilir
Pasifik Okyanusu’nda birkaç yılda bir ortaya çıkan El Niño, deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki değişim aracılığıyla dünyanın farklı bölgelerindeki yağış ve sıcaklık düzenlerini etkiliyor.
2026’da gelişen El Niño’nun en az 70 yılın en güçlü örneklerinden biri olabileceği belirtiliyor. Bazı uzmanlar hava olayını “süper El Niño” olarak nitelendirse de bu ifade resmî bir bilimsel sınıflandırma olarak kabul edilmiyor.
Dünya Meteoroloji Örgütüne göre El Niño’nun ne kadar güçleneceği konusunda belirsizlik sürüyor. Tahmin modellerinin çoğu, hava olayının en az orta şiddette gerçekleşeceğini ve güçlü seviyeye çıkabileceğini gösteriyor. Dünya Meteoroloji Örgütü
Uzmanlar, iklim krizinin El Niño’nun gücünü ve yol açacağı etkileri artırdığını belirtiyor. Güçlü bir El Niño’nun küresel ısınmayla birleşerek 2026’yı veya daha yüksek ihtimalle 2027’yi kayıtlardaki en sıcak yıl haline getirebileceği öngörülüyor.
Etkiler hasattan aylar sonra görülebilir
El Niño’nun gıda güvenliği üzerindeki sonuçlarının hemen ortaya çıkmayabileceği belirtiliyor. Çiftçi aileler, önceki hasattan kalan ürünleri tüketene kadar krizin etkilerini bir süre erteleyebilir.
Afrika’nın güneyindeki ana üretim dönemi Ekim 2026 ile Mart 2027 arasında gerçekleşecek. Ancak olumsuz hava koşullarının en ağır sonuçlarının, hasattan yaklaşık dokuz ay sonra başlayan kıtlık döneminde görülmesi bekleniyor.
WFP İklim ve Dayanıklılık Hizmetleri Direktörü Richard Choularton, “Afrika’nın güneyinde gıda güvenliği üzerindeki en büyük etki, 2027-2028 kıtlık döneminde görülecek” dedi.
Bölgedeki çiftçilerin, 2025’teki güçlü hasattan kalan stoklar sayesinde ilk aşamada kısmen korunabileceği tahmin ediliyor.
WFP Gıda Güvenliği Direktörü Jean-Martin Bauer, 2025’in sonunda gıda fiyatlarının elverişli seviyelerde bulunduğunu ancak Orta Doğu’daki savaş nedeniyle fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluştuğunu söyledi.
Küresel gıda fiyatları da yükselebilir
El Niño’nun etkilerinin yalnızca üretim kayıplarıyla sınırlı kalmayacağı, dünya genelindeki gıda fiyatlarında da artışa yol açabileceği belirtiliyor.
Bauer, fiyatların seyrinde gıda ihracatı yapan ülkelerin alacağı kararların belirleyici olacağını söyledi. Büyük üretici ülkelerin ihracatı durdurmasının engellenmesi gerektiğini belirten Bauer, bölgesel düzeyde yüksek fiyatların ve gıdaya erişim sorunlarının ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.
Birleşik Krallık ve Avrupa’daki çiftçiler de aşırı sıcaklık ve yağış azlığının hasat üzerindeki etkileri konusunda uyarılarda bulunuyor. Perakendeciler, üretimde yaşanabilecek düşüşün tüketici fiyatlarına yansımasına hazırlanıyor.
2015-2016 döneminde 100 milyona yakın kişi etkilenmişti
2015-2016 yıllarındaki El Niño sırasında yaklaşık 60 milyon ila 100 milyon kişi akut gıda güvensizliğinden etkilenmişti.
WFP, o dönemde bugün kullandığı erken uyarı ve önleyici yardım programlarını henüz uygulamıyordu. Kurumun uzmanları, yeni El Niño daha güçlü gerçekleşse bile önceden alınacak önlemler sayesinde etkilerin önceki döneme göre sınırlandırılabileceğini umuyor.
Ancak WFP yetkilileri, finansman yetersizliği nedeniyle bazı ülkelerde veri toplama çalışmalarının azaltıldığını ve bunun hazırlıkları zorlaştırdığını belirtiyor.
Önleyici yardımlar için en az 80 milyon dolar
WFP, erken uyarı sistemleri ve afetin etkileri ortaya çıkmadan başlatılan “önleyici yardım” çalışmaları için en az 80 milyon dolarlık bütçe ayırdı.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ile WFP’nin daha geniş kapsamlı ortak çağrısı ise 22 ülkede yaklaşık 8,8 milyon kişiyi korumak için toplam 202 milyon dolarlık kaynak sağlanmasını hedefliyor. Dünya Gıda Programı
Planlanan çalışmalar arasında erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, çiftçilere tarımsal destek sağlanması, su kaynaklarının korunması ve hava koşulları ağırlaşmadan önce nakit veya gıda yardımı yapılması bulunuyor.
WFP, zamanında harekete geçilmemesi halinde El Niño’nun çatışma, kuraklık ve yüksek gıda fiyatları nedeniyle zaten kırılgan durumda bulunan ülkelerdeki açlık krizini daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
