Fas’ta seçmenler, 395 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nin yeni üyelerini belirlemek üzere bugün sandık başına gidiyor. Seçim, ekonomideki büyümeye rağmen özellikle gençler arasında yüksek seyreden işsizlik, hayat pahalılığı ve eğitim, sağlık ile konut hizmetlerine yönelik artan taleplerin gölgesinde yapılıyor.
AP'de yer alan habere göre, ülke genelindeki sandıklar yerel saatle 08.00’de açılırken oy verme işlemi 19.00’a kadar sürecek. Yaklaşık 15,8 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede 27 siyasi partiden 7 bin 288 aday, parlamentodaki 395 sandalye için yarışıyor. Seçim sonuçlarının perşembe günü açıklanması bekleniyor.
Seçim sonucunda oluşacak parlamento, ülkenin yeni hükümetinin belirlenmesinde de rol oynayacak. Fas Anayasası’na göre Kral 6. Muhammed, başbakanı parlamento seçimlerinde en fazla sandalyeyi kazanan partiden atamak zorunda. Hiçbir partinin tek başına mutlak çoğunluğa ulaşması beklenmediğinden, sandıktan birinci çıkan partinin koalisyon hükümeti kurmak için diğer partilerle müzakere etmesi gerekecek. Monarşi ise dış politika, ulusal güvenlik ve diğer stratejik alanlarda geniş yetkilere sahip olmayı sürdürüyor.
Yeni hükümeti önemli bir ekonomik gündem de bekliyor. Fas, İspanya ve Portekiz ile birlikte ev sahipliği yapacağı 2030 FIFA Dünya Kupası öncesinde milyarlarca dolarlık altyapı ve kalkınma yatırımı yürütüyor. Bu nedenle yeni yönetim bazı çevrelerde şimdiden “Dünya Kupası hükümeti” olarak adlandırılıyor. Ancak seçmenin gündeminde büyük altyapı projelerinin yanı sıra istihdam, ücretler, hayat pahalılığı, konut, eğitim ve sağlık hizmetleri bulunuyor.
Genç işsizliği yüzde 37
Fas ekonomisi büyümeyi sürdürürken otomotiv ve havacılık gibi sektörlerde yeni yatırımlar çekiyor. Dünya Bankası ülke ekonomisinin bu yıl yüzde 4,2 büyümesini bekliyor. Buna karşın ekonomik büyümenin yeterli sayıda yeni istihdam yaratamaması özellikle genç nüfus açısından önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Resmi verilere göre 2025’te genel işsizlik oranı yüzde 13 olurken 15-24 yaş grubunda bu oran yüzde 37’ye ulaştı.
Gençlerin siyasete ilgisinin düşük olması da seçim öncesinde öne çıkan başlıklardan biri. 18-24 yaş grubu Fas nüfusunun yaklaşık yüzde 12’sini oluşturmasına rağmen kayıtlı seçmenlerin yalnızca yüzde 4’ü bu yaş grubunda. Gençlerin bir bölümü geçen yıl hükümetin eğitim ve sağlık politikalarına karşı düzenlenen protestolara katılırken, bazıları daha iyi ekonomik koşullar için Avrupa’ya göç etmeye çalıştı.
Bugünkü seçim, yaklaşık bir yıl önce düzenlenen ve can kayıplarının yaşandığı gençlik protestoları ile bu yaz çok sayıda kişinin İspanya’ya bağlı Ceuta’ya geçmeye çalışmasının ardından yapılan ilk parlamento seçimi olma özelliğini taşıyor.
Kayıtlı seçmen sayısı geriledi
Seçimin önemli başlıklarından biri de katılım oranı olacak. Oy kullanma yaşındaki yaklaşık 26,7 milyon Faslının yalnızca 15,8 milyonu seçmen kütüğüne kayıtlı. Kayıtlı seçmen sayısı, ülke nüfusunun artmasına rağmen 2021 seçimlerine kıyasla yüzde 9,7 geriledi.
Bazı siyasi gruplar ise seçimleri boykot etme çağrısında bulundu. Aşırı sol Demokratik Yol Partisi, seçimlerin “demokrasi ve adalet için asgari koşulları” taşımadığını savunurken, resmi olarak yasaklı ancak faaliyetlerine müsamaha gösterilen İslamcı Adl ve İhsan hareketi de benzer gerekçelerle sandığa gitmeme çağrısı yaptı.
Yurt dışında yaşayan Fas vatandaşları da anayasal olarak oy kullanma hakkına sahip. Ancak konsolosluklarda sandık kurulmadığı ve posta yoluyla oy kullanma imkanı bulunmadığı için bu seçmenlerin oy vermek üzere Fas’a gitmeleri ya da ülkede kayıtlı bir aile üyesi veya tanıdıklarını kendi adlarına oy kullanması için yetkilendirmeleri gerekiyor.
