Geride kalan yıllarda Doğu Akdeniz, ABD'nin enerji ve bölgesel iş birliği politikalarının yeniden merkezine yerleşti. Doğu Akdeniz Gaz Forumu'nun (EMGF) 10. Bakanlar Toplantısı, Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou ile ABD Enerji Bakanı Chris Wright'ın ortak daveti üzerine Washington'da gerçekleştirildi.
To Vima'nın haberine göre toplantı, doğal gaz alanındaki bölgesel iş birliğinin ötesinde, savaşlar, enerji piyasalarındaki belirsizlikler ve değişen jeopolitik dengeler karşısında bölge ülkelerinin ortak hareket etme arayışını da ortaya koydu.
Üç yıl sonra aynı masada buluştular
Foruma katılan Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Mısır, İsrail, İtalya, Ürdün ve Filistin temsilcileri, üç yıl aradan sonra ilk kez ABD, Avrupa Birliği ve Dünya Bankası yetkilileriyle aynı masada bir araya geldi.
Toplantıda enerji güvenliği, doğal gaz altyapıları, bölgesel bağlantılar ve yatırım fırsatları ele alındı.
Türkiye forumun dışında kaldı
Yunan basınına göre Türkiye, Doğu Akdeniz Gaz Forumu'nun dışında kalmaya devam ediyor.
To Vima'ya, Türkiye'nin forumdan dışlanmadığı veya davet edilmediği için değil, forumun benimsediği iş birliği anlayışına ve enerji mimarisine uyum göstermediği gerekçesiyle yapının dışında kaldığı öne sürdü.
Forumun temel yaklaşımının, öngörülebilir kurallar ve ticari işleyiş üzerine kurulu bir enerji iş birliği modeli oluşturmak olduğu ifade edildi.
Trump yönetiminin enerji diplomasisi yaklaşımı
Toplantının Washington'da düzenlenmesi, Yunan basını tarafından yalnızca diplomatik bir tercih değil, aynı zamanda siyasi bir mesaj olarak değerlendirildi. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin ekonomik diplomasiye, enerji iş birliklerine ve bölgesel ticari entegrasyona özel önem verdiği belirtildi.
Ortak bildiride uluslararası hukuk vurgusu
Toplantının ardından kabul edilen ortak bildiride, Doğu Akdeniz'deki doğal gaz faaliyetlerinin uluslararası hukuk çerçevesinde yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Bildiride yer alan bu ifadenin, deniz yetki alanları, enerji kaynakları ve enerji nakil güzergâhları üzerindeki anlaşmazlıkların sürdüğü Doğu Akdeniz'de önemli bir siyasi mesaj niteliği taşıdığı değerlendirildi.
Washington Bildirgesi'nde ayrıca Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve İsrail arasında planlanan elektrik bağlantı projesi Great Sea Interconnector'a dolaylı bir atıfta bulunulduğu belirtildi.
Yunan basını, Türkiye'nin geçmişte çeşitli yollarla karşı çıktığı bu projenin bildiride enerji ağları ve bölgesel bağlantılar kapsamında desteklendiğini öne sürdü.
Bildiride doğal gaz ve elektrik altyapılarının birbirini tamamlayan unsurlar olduğuna dikkat çekilirken, enerji arz güvenliğinin uluslararası gündemde yeniden ön plana çıktığı vurgulandı.
'Tek taraflı adımları caydıracak bir çerçeve kuruyoruz'
Toplantının ardından açıklama yapan Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, forumun uluslararası hukuka dayalı bir iş birliği modeli oluşturduğunu söyledi.
Papastavrou, "Uluslararası hukuka tam saygı temelinde, karşılıklı olarak kabul edilen ilkeler ve ticari kurallar çerçevesinde bir iş birliği modeli inşa ediyoruz. Bu yaklaşım istikrarı güçlendirirken tek taraflı ve revizyonist davranışları da caydırıyor" ifadelerini kullandı.
İsrail ve Filistin aynı masada
Toplantının en dikkat çekici gelişmelerinden biri ise İsrail ve Filistin heyetlerinin Ekim 2023'ten bu yana ilk kez aynı masa etrafında bir araya gelmesi oldu.
To Vima bu gelişmeyi enerji diplomasisinin bölgesel diyalog açısından önemli bir sonucu olarak değerlendirdi. Toplantıda ayrıca Doğu Akdeniz Gaz Forumu'nun dönem başkanlığının İsrail'e devredilmesi konusunda Filistin tarafının da onay verdiği belirtildi.
Kaynak: Gazete Oksijen
