ABD’de haftalarca sürebilen şiddetli ishale yol açan siklosporiyazis salgınıyla bağlantılı ilk can kayıpları bildirildi.
Michigan Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı, devam eden salgın sırasında iki kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Bunlar, ABD’de Cyclospora parazitiyle bağlantılı olarak doğrulanan ilk ölümler oldu.
Michiganlı yetkililer, hayatını kaybeden iki kişinin de ciddi sağlık sorunlarının bulunduğunu bildirdi. Siklosporiyazis ve hastalığın neden olduğu sıvı kaybının bu kişilerin mevcut sağlık sorunlarını ağırlaştırmış olabileceği belirtildi.
Ölenlerin kimlikleri, yaşları ve hastalık süreçlerine ilişkin başka bilgi paylaşılmadı.
41 eyalette binlerce vaka
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezine ulaşan verilere göre 1 Mayıs’tan bu yana 41 eyalette 4 bin 100’den fazla siklosporiyazis vakası doğrulandı.
Sağlık yetkilileri, parazitle bağlantılı olabileceği değerlendirilen 7 bin 400’ü aşkın hastalığı da inceliyor. Böylece doğrulanmış ve olası vakaların toplamı 11 bin 500’ü aşıyor.
Bu rakamların tamamı tek bir gıda kaynağıyla ilişkilendirilmiş değil. Federal yetkililer, ülke çapındaki vakaların bir bölümünün farklı ürünlerden veya dağıtım kanallarından kaynaklanmış olabileceğini belirtiyor.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi ile CDC’nin soruşturması sürerken yeni markaların, restoranların, perakendecilerin veya dağıtım kanallarının salgınla ilişkilendirilebileceği bildirildi.
Marul kaynaklı salgın dokuz eyalete yayıldı
Federal yetkililer, ülke genelindeki vakaların bir bölümünü Meksika’nın orta kesiminden getirilen ve Taylor Farms de Mexico tarafından tedarik edilen rendelenmiş göbek marulla ilişkilendirdi.
Söz konusu marulların Illinois, Indiana, Kansas, Kentucky, Michigan, Ohio, Oklahoma, Pennsylvania ve Batı Virginia’daki Taco Bell restoranlarında servis edildiği belirlendi.
FDA’nın 24 Temmuz tarihli açıklamasına göre, Taco Bell’de yemek yediğini bildiren 1947 kişinin dahil edildiği bu salgın kümesinde en az 98 kişi hastaneye kaldırıldı.
Hastalıkların 22 Haziran ile 20 Temmuz arasında başladığı tespit edildi. Yetkililer, parazitin uzun kuluçka süresi ve vakaların doğrulanmasının altı haftayı bulabilmesi nedeniyle sayıların artabileceği uyarısında bulundu.
Bu veriler yalnızca Taco Bell ve rendelenmiş göbek marulla ilişkilendirilen dokuz eyaletlik salgın kümesini kapsıyor. Ülke genelindeki bütün siklosporiyazis vakalarını temsil etmiyor.
Ürünler geri çağrıldı
FDA’nın geriye doğru izleme çalışması, Taco Bell şubelerine rendelenmiş göbek marul sağlayan ortak tedarikçi olarak Taylor Farms de Mexico’yu işaret etti.
Şirket, 17 Temmuz’da Meksika’nın orta kesiminden temin edilen bütün göbek marulları ABD pazarından çekmeye başladı. Gıda hizmeti işletmelerine gönderilen ürünlerin yanı sıra bazı Walmart mağazalarında satılan Marketside markalı paketli göbek salata ve rendelenmiş marullar da geri çağırmaya dahil edildi.
Geri çağrılan gıda hizmeti ürünlerinin 27 eyalete dağıtıldığı, Marketside markalı ürünlerin ise belirli eyaletlerdeki Walmart mağazalarında satıldığı açıklandı.
Taco Bell, 17 Temmuz itibarıyla Taylor Farms de Mexico’dan gelen marulları kullanmayı bıraktığını bildirdi.
FDA, geri çağırma listesindeki ürünlerin tüketilmemesini ve derhal atılmasını istedi. Ürünlerin temas ettiği kapların, mutfak yüzeylerinin ve araç gereçlerin de dikkatlice temizlenmesi tavsiye edildi.
Test sonucu kafa karışıklığına yol açtı
FDA, 18 Temmuz’da Taylor Farms tarafından tedarik edilen bir marul örneğinde Cyclospora tespit edildiğini duyurdu. Ancak laboratuvar uzmanlarının sonucu yeniden incelemesinin ardından testin yanlış pozitif olduğu açıklandı.
Kurum, bu sonucun epidemiyolojik araştırmayı ve geri çağırma kararını geçersiz kılmadığını vurguladı. FDA’ya göre hasta görüşmeleri, tüketilen ürünlerin incelenmesi ve tedarik zincirinin geriye doğru takibi, salgının Taylor Farms’ın Meksika’daki üreticilerinden gelen rendelenmiş göbek marulla bağlantılı olduğunu göstermeyi sürdürüyor.
FDA, 19 Temmuz itibarıyla incelenen ürünlerde laboratuvar tarafından doğrulanmış pozitif bir Cyclospora sonucu bulunmadığını bildirdi. Buna rağmen kurum, salgın verilerinin geri çağırmayı desteklediğini belirterek tüketicilere listedeki ürünlerden uzak durma çağrısını yineledi.
Kennedy 'kontrol altında' demişti
ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Robert F. Kennedy Jr., 21 Temmuz’da düzenlenen basın toplantısında salgının “kontrol altında” olduğunu söylemişti.
Kennedy, salgının kaynağının belirlendiğini ve ilgili şirketlerin ürünleri geri çağırdığını ifade etmişti.
Federal sağlık kurumlarının kamuoyunu bilgilendirmekte ve salgının kaynağını tespit etmekte geciktiği yönündeki eleştirilere de yanıt veren Kennedy, eleştirilerin geçersiz olduğunu savunmuştu.
Kendi döneminde hastalık gözetim programında kesinti yapılmadığını ileri süren Kennedy, FoodNet programındaki bazı faaliyetlerin ise birbirini tekrarlayan uygulamalar olduğu için kaldırıldığını söylemişti.
CDC, FDA, ABD Tarım Bakanlığı ve 10 eyaletin sağlık birimleriyle çalışan Gıda Kaynaklı Hastalıklar Aktif Gözetim Ağı FoodNet, finansman kesintileri nedeniyle geçen yıl sekiz patojenden altısı için zorunlu bildirim uygulamasını durdurmuştu. Bu patojenler arasında Cyclospora da bulunuyordu.
Eleştirmenler, personel ve finansman kesintilerinin federal kurumların salgını izleme ve kamuoyuna zamanında bilgi verme kapasitesini zayıflattığını savunuyor. Kennedy ise salgın gözetiminin etkilenmediğini öne sürüyor.
Siklosporiyazis nedir?
Siklosporiyazis, Cyclospora cayetanensis adlı mikroskobik bir parazitin bağırsakları enfekte etmesiyle ortaya çıkıyor.
Hastalık çoğunlukla parazitle kirlenmiş suyun veya taze gıdaların tüketilmesiyle bulaşıyor. Cyclospora’nın insandan insana doğrudan bulaştığı bilinmiyor.
En yaygın belirti, sık ve sulu ishal. Hastalarda iştah kaybı, kilo verme, mide krampları, karında şişkinlik, gaz, mide bulantısı ve halsizlik de görülebiliyor. Bazı hastalarda kusma, vücut ağrısı, baş ağrısı ve ateş ortaya çıkabiliyor.
Belirtiler genellikle parazitin alınmasından yaklaşık bir hafta sonra başlıyor. Ancak kuluçka süresi iki günden iki haftaya veya daha uzun bir döneme kadar değişebiliyor.
Tedavi edilmeyen hastalık birkaç günden bir aya kadar, bazen daha uzun süre devam edebiliyor. Belirtiler kaybolduktan sonra yeniden ortaya çıkabiliyor.
Siklosporiyazis genellikle ölümcül değil. Ancak uzun süren ishalin yol açtığı sıvı kaybı; yaşlılar, küçük çocuklar, bağışıklık sistemi zayıf kişiler ve başka sağlık sorunları bulunanlar için ciddi sonuçlara neden olabiliyor.
Yıkamak riski azaltıyor ancak tamamen ortadan kaldırmıyor
CDC, bütün taze sebze ve meyvelerin yenmeden, kesilmeden veya pişirilmeden önce akan su altında iyice yıkanmasını öneriyor. “Önceden yıkanmış” etiketi bulunan ürünlerde de parazit riski tamamen ortadan kalkmıyor.
Cyclospora bazı sebzelerin yüzeyine sıkıca tutunabildiği için yalnızca yıkama işlemi parazitin tamamını temizlemeyebiliyor.
Yetkililer, geri çağırma kapsamındaki marulların yıkanarak tüketilmemesi, doğrudan atılması gerektiğini belirtiyor.
CDC’ye göre ürünleri en az 70 derece sıcaklıkta pişirmek paraziti öldürebiliyor. Ani başlayan ve devam eden sulu ishal yaşayanların sağlık kuruluşuna başvurması ve özellikle Cyclospora testi talep etmesi öneriliyor. Parazit, rutin dışkı testlerinde her zaman taranmıyor.
Tedavide antibiyotik kullanılabiliyor. Hastaların sıvı kaybını önlemek için yeterli miktarda su tüketmesi de önem taşıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
