İspanya’da Başbakan Pedro Sánchez’in kasım ayında yapılacak seçimlerde anketleri tersine çevirerek yeniden hükümet kurma umutları, sol partilerin ortak bir seçim listesinde birleşememesiyle darbe aldı. Sánchez’in liderliğindeki Sosyalist İşçi Partisi’nin (PSOE) solundaki partiler arasındaki anlaşmazlıklar, muhalefetteki muhafazakâr Halk Partisi’nin (PP) iktidara gelme ihtimalini güçlendirdi.
Sol partilerin bir araya gelerek oluşturmayı hedeflediği Geniş Cephe (Frente Amplio), günler süren müzakerelere rağmen Podemos’u ittifaka dahil edemedi. Podemos, Kanarya Adaları ve Valensiya bölgesindeki istisnalar dışında ortak listeye katılmadı. İttifakın önde gelen isimlerinden Sağlık Bakanı ve aday Mónica García, sosyal medyada yaptığı açıklamada, soldaki partilerin kişisel hesaplar, iç anlaşmazlıklar ve seçim stratejileri nedeniyle sağın işine yarayacak bir bölünmeye sürüklendiği uyarısında bulundu.
Seçim sistemi birlikteliği ödüllendiriyor
Geniş Cephe; mevcut koalisyon hükümetinin küçük ortağı Sumar, Katalan Comuns, komünistlerin öncülüğündeki Birleşik Sol (IU), Más Madrid ve çeşitli bölgesel sol partilerden oluşuyor. İttifakın başında, Barselona’nın eski belediye başkanı Ada Colau bulunuyor.
İspanya’nın seçim sistemi, özellikle milletvekili sayısının sınırlı olduğu seçim bölgelerinde, oyların bölünmesini temsil kaybına dönüştürebiliyor. El País’in anket analisti Kiko Llaneras, yüzde 10’un altında oy alan partilerin sandıktaki desteği milletvekilliğine dönüştürmekte zorlandığını belirtti. Altı ya da yedi milletvekili çıkaran seçim bölgelerinde bölünmüş oyların temsil edilmeyen oylar haline gelebileceğine dikkat çeken Llaneras, Sánchez’in yeniden hükümet kurabilmesi için Sosyalistlerin solunda güçlü bir siyasi varlığın bulunması gerektiğini söyledi.
2023 seçimleri öncesinde Podemos’u da kapsayan daha geniş bir ittifak, Sánchez’in seçim sonuçlarına rağmen yeniden hükümet kurmasına katkı sağlamıştı. Ancak bu kez ittifakın dışında kalan Podemos’un oy oranı anketlerde yaklaşık yüzde 3 seviyesinde bulunuyor. Sumar’ın oy oranı ise POLITICO’nun anket ortalamasına göre 2023’ten bu yana yarıdan fazla gerileyerek yüzde 5’e düştü.
Madrid’deki III. Carlos Üniversitesi’nden siyaset bilimci Pablo Simón, koalisyonların küçük ortaklarının kendi politikalarını hayata geçirmekte zorlandığını ve siyasi görünürlüklerinin azaldığını belirtti. Simón’a göre Geniş Cephe’nin kurulması, hiçbir anlaşma sağlanamamasından daha iyi olsa da ittifakın seçimlerde başarılı olması hâlâ zor görünüyor. Daha önce başbakan adayı olarak öne çıkan Çalışma Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Yolanda Díaz’ın seçimlere katılmaması da Sumar’ın güçlü bir lider figüründen yoksun kalmasına yol açtı.
Podemos ile müzakereler sonuçsuz kaldı
Seçim ittifaklarının kaydedilmesi için belirlenen cuma gece yarısı son tarihine yaklaşılırken Podemos’un ortak listeye katılması için son dakika görüşmeleri yürütüldü. Ancak adaylıklar konusundaki anlaşmazlıklar ve partinin ittifak içinde etkisini kaybetme endişesi nedeniyle müzakereler sonuçsuz kaldı.
Ertesi gün açıklama yapan Colau, soldaki seçmenlerden anlaşma sağlanamaması nedeniyle özür diledi. Görüşmelerde yaşanan sorunlara değinen Colau, bir taraf masaya oturmak istemiyorsa onu buna zorlamanın mümkün olmadığını söyledi.
Sol partiler arasındaki bölünme, daha geniş kapsamlı bir ittifak kurma girişimlerinin de sonuçsuz kalmasıyla derinleşti. Katalan Cumhuriyetçi Solu’nun (ERC) parlamentodaki sözcüsü Gabriel Rufián, aylardır aşırı sağın hükümete girmesini engellemek amacıyla sol partilerin benzeri görülmemiş bir birlik oluşturması gerektiğini savunuyordu. Katalonya dışında da geniş bir seçmen kitlesine hitap eden Rufián’ın ortak listenin başına geçmesi ihtimali, soldaki seçmenler arasında beklenti yaratmıştı.
Ancak bağımsızlık yanlısı ERC’ye bağlılığını sürdüren Rufián, seçimlerde yalnızca kendi partisinden aday olacağını açıkladı. Rufián, girişimin başarısızlığa uğramasına ilişkin, “Başarısız olduk ve özellikle ben başarısız oldum” dedi.
Podemos’un kurucularından ve eski yöneticilerinden Juan Carlos Monedero da POLITICO’ya yaptığı değerlendirmede, birleşik bir solu başarıya taşıyabilecek yetkiye sahip bir siyasi figürün bulunmadığını söyledi. Monedero, Rufián’ın bu fikre yaklaştığını ancak sonunda ERC’ye bağlılığını önceliklendirdiğini belirtti.
Sağ koalisyon iktidara yaklaşabilir
Sánchez, Sosyalistlerin güçlü bir sonuç elde etmesine ve Sumar ile diğer sol partilerin oylarını artırmasına güveniyor. Başbakanın hedefi, anketlerde önde görünen Halk Partisi’nin aşırı sağcı Vox ile koalisyon kurarak iktidara gelmesini önlemek.
Alberto Núñez Feijóo liderliğindeki Halk Partisi, İspanya’da sekiz yıllık sosyalist yönetimin ardından iktidarı devralmaya hazırlanıyor. Göç karşıtı sert söylemiyle oylarını artıran Vox’un olası bir sağ koalisyonda hükümet görevleri üstlenmesi de gündemde.
Solun bölünmesi, yalnızca seçimlerdeki sandalye dağılımını değil, aşırı sağın hükümete katılmasını engelleme çabalarını da etkileyebilir. Avrupa genelinde sağa yönelişin güçlendiği bir dönemde İspanya’daki seçimler, Sánchez’in siyasi geleceği ve aşırı sağın iktidardaki rolü açısından belirleyici olacak.
Kaynak: Gazete Oksijen
