ABD Başkanı Donald Trump, Çin’le ilişkilerde son aylarda oluşan kırılgan dengeyi riske atmamak için yönetim içinde alışılmadık derecede sıkı bir disiplin uyguluyor.
Önümüzdeki ay gerçekleştirilmesi planlanan Pekin ziyareti öncesinde, Beyaz Saray’daki üst düzey isimlere açık bir mesaj verildi: Çin’le ilişkileri gerecek hiçbir adım atılmayacak.
Politico'nun haberine göre bu talimat, özellikle Trump yönetiminde etkili olan ve uzun süredir Pekin’e karşı daha sert bir kopuşu savunan “Çin şahinleri” açısından dikkat çekici bir geri adım olarak değerlendiriliyor.
Trump hükümetinin 15 aylık yönetimi boyunca teknoloji kısıtlamaları, ticaret yaptırımları ve stratejik rekabet söylemi üzerinden şekillenen sert çizgi, yerini geçici de olsa daha kontrollü ve sonuç odaklı bir yaklaşıma bırakmış durumda.
Bessent ve Miller öne çıkıyor
Konuya yakın kaynaklara göre bu yeni stratejinin uygulanmasında iki kritik isim öne çıkıyor: Hazine Bakanı Scott Bessent ve Beyaz Saray Başkan Yardımcısı Stephen Miller. Her iki ismin de, farklı kurumlardan gelen açıklama ve politika önerilerini filtreleyerek Çin’le ilişkilerde “kontrollü dil” kullanılmasını sağladığı belirtiliyor.
Özellikle ekonomi bürokrasisi ve ticaret kanadında, Çin’e yönelik yeni yaptırım ya da kısıtlama önerilerinin şimdilik rafa kaldırıldığı ifade ediliyor. Amaç, Pekin’le yürütülen müzakerelerin zarar görmesini engellemek.
Bu süreçte ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer de kilit rol oynuyor. Greer ve Bessent’in yürüttüğü görüşmeler, iki ülke arasında son dönemde oluşan sınırlı yumuşamanın temelini oluşturuyor. Beyaz Saray’ın bu iki isme “maksimum hareket alanı” tanıdığı ve diğer kurumların sürece müdahalesini sınırladığı aktarılıyor.
Diplomasi "son derece hassas"
Uzmanlar, mevcut stratejiyi son derece hassas bir denge siyaseti olarak tanımlıyor. ABD ile Çin arasındaki temel anlaşmazlık başlıklarının hiçbirinin ortadan kalkmadığına dikkat çekiliyor:
- Yüksek teknoloji ihracatına getirilen kısıtlamalar
- Yapay zeka ve yarı iletken rekabeti
- Tayvan üzerinden süren askeri gerilim
- Küresel ticaret dengesizlikleri
- Çin’in devlet destekli sanayi politikaları
Tüm bu başlıklar, iki ülke ilişkilerinde ani bir kırılma yaratabilecek potansiyele sahip. Ancak Trump yönetimi, Pekin ziyareti öncesinde bu alanlarda yeni bir gerilim başlığı açmaktan özellikle kaçınıyor.
İçeride “şahinler”, dışarıda pragmatizm
Trump’ın bu yaklaşımı, yönetim içindeki sertlik yanlısı isimlerle belirgin bir görüş ayrılığı yaratıyor. Çin’le ekonomik ayrışmanın hızlandırılması gerektiğini savunan bu grup, mevcut “yumuşama” politikasının uzun vadede ABD’nin stratejik çıkarlarına zarar verebileceğini düşünüyor.
Buna karşın Trump’ın kısa vadeli önceliği daha farklı: Ziyaretten somut bir kazanımla dönmek. Bu kazanımın, ticaret anlaşmalarında ilerleme, Amerikan şirketlerine yönelik pazar erişimi kolaylıkları ya da Çin’den alınacak belirli ekonomik taahhütler şeklinde olabileceği değerlendiriliyor.
Çin'de başarılı olursa ABD'de "güçlü lider" imajını tazeleyebilir
Pekin ziyareti yalnızca dış politika açısından değil, iç politika dengeleri açısından da kritik görülüyor. Trump’ın, Çin’le ilişkilerde elde edeceği olası bir başarıyı iç kamuoyuna güçlü bir liderlik göstergesi olarak sunmayı hedeflediği belirtiliyor.
Ekonomik göstergelerin ve küresel ticaretin ABD seçmeni üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, Çin’le sağlanacak sınırlı bir uzlaşının dahi siyasi getirisi yüksek olabilir. Bu nedenle Beyaz Saray, kısa vadeli krizlerden kaçınarak daha “sunulabilir” bir diplomatik sonuç üretmeye odaklanıyor.
Kırılgan ateşkes ne kadar sürecek?
Ancak analistlere göre asıl soru, bu kontrollü yaklaşımın ne kadar sürdürülebilir olduğu. Çin’le rekabetin yapısal bir nitelik taşıdığı ve geçici diplomatik yumuşamaların uzun vadeli gerilimi ortadan kaldırmadığı vurgulanıyor.
Trump’ın Pekin ziyareti, bu açıdan bir dönüm noktası olabilir. Görüşmelerden çıkacak sonuçlar, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrini değil; küresel tedarik zincirlerinden enerji piyasalarına, teknoloji rekabetinden jeopolitik ittifaklara kadar geniş bir alanı etkileme potansiyeli taşıyor.
Kısacası Washington, Pekin’e giderken sert söylemleri rafa kaldırmış durumda. Ancak bu “sessiz dönem”, büyük güç rekabetinin sona erdiği anlamına gelmiyor; yalnızca daha hesaplı bir evreye girildiğini gösteriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
