ABD’li uzay şirketi SpaceX, yeni nesil roket sistemi Starship’in geliştirilmesi için 15 milyar dolardan fazla harcadı. Reuters’ın incelediği halka arz (IPO) başvuru belgelerine göre bu tutar, şirketin Falcon 9 roketine yaptığı yaklaşık 400 milyon dolarlık harcamayı açık ara geride bıraktı.
Reuters'ın aktardığına göre şirketin yaklaşık 1,75 trilyon dolarlık değerleme ile borsaya açılmaya hazırlandığı süreçte, en kritik varlık Starship olarak öne çıkıyor. İki aşamalı dev roket sistemi; daha büyük Starlink uydu gruplarını fırlatma, insanlı Ay ve Mars görevleri gerçekleştirme ve yapay zekâ odaklı uydu altyapısı kurma hedeflerinin merkezinde yer alıyor.
SpaceX başvuru dosyasında, “Tam ve hızlı yeniden kullanılabilirliği ölçekli biçimde sağlamak için önemli yatırımlar yapmayı sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı.
Starlink ekonomisi Starship’e bağlı
Şirket, 2026’nın ikinci yarısında yeni nesil Starlink V3 uydularını fırlatmayı planlıyor. Bu görevlerin büyük ölçüde Starship ile yapılması öngörülüyor. Starship’in geniş yük kapasitesi sayesinde tek seferde 60’a kadar uydu taşınabilecek.
Bu kapasite, Falcon 9’un taşıdığı yaklaşık 24 uyduya kıyasla ciddi bir artış anlamına geliyor. Bu durum, Starship’in başarısının Starlink’in ekonomik modeli için kritik olduğunu gösteriyor.
Ar-Ge harcamalarında keskin artış
SpaceX’in uzay segmentine yönelik Ar-Ge harcamaları 2025’te 3 milyar dolara ulaştı ve bunun tamamı Starship programına ayrıldı. Bu rakam, bir önceki yılın 1,8 milyar dolarlık seviyesine göre önemli bir artışa işaret ediyor.
Testler: Başarılar ve patlamalar
2023’ten bu yana 11 test uçuşu gerçekleştiren Starship programı, hem dikkat çekici başarılara hem de büyük patlamalara sahne oldu. En önemli gelişmelerden biri, Super Heavy güçlendiricisinin inişte mekanik kollarla yakalanması oldu.
Buna karşın uzmanlar, sistemin sürekli ve yüksek frekansta çalışıp çalışamayacağının hâlâ belirsiz olduğunu vurguluyor.
Kritik teknik engeller
Starship’in önündeki başlıca zorluklar şöyle öne çıkıyor:
- Yüksek fırlatma temposunu destekleyecek yer altyapısının kurulması
- Tekrar girişe dayanıklı ısı kalkanı geliştirilmesi
- Yörüngede yakıt ikmali teknolojisinin henüz test edilmemiş olması
- ABD Federal Havacılık İdaresi’ne (FAA) göre tek bir Starship fırlatması, yaklaşık 244 tanker doğal gaz ve 1 milyon galon su gerektiriyor. Bu da operasyonların ölçeklenmesini zorlaştırıyor.
Yörüngede yakıt transferi ise özellikle derin uzay görevleri için kritik görülüyor. Ancak SpaceX bu teknolojiyi henüz denemediğini kabul ediyor.
“Binlerce fırlatma” hedefi riskli
Şirket, uzun vadede yılda binlerce fırlatma yapmayı hedefliyor. Bu kapasite, yılda 100 gigawatt gücünde yapay zekâ uydularının konuşlandırılması için gerekli görülüyor. Bu miktar, ABD’nin yıllık enerji tüketiminin yaklaşık dörtte birine denk geliyor.
Ancak uzmanlara göre bu hedef, mevcut teknik ve altyapısal sınırlamalar nedeniyle oldukça iddialı.
Starbase ve üretim riski
SpaceX, Teksas’taki Starbase tesisinde uçak üretimine benzer bir hızda roket üretmeyi amaçlıyor. Ancak tasarım değişikliklerinin sık olması, üretim altyapısında da sürekli revizyon gerektiriyor.
Şirket, Ekim 2025’ten bu yana ilk test uçuşunu gerçekleştirmeye hazırlanıyor. Yeni Starship V3 prototipi, daha uzun süreli uzay görevleri ve insanlı Ay inişleri için optimize edildi.
NASA’nın Artemis programı kapsamında SpaceX’e en az 3 milyar dolarlık destek verdiği biliniyor. Bu nedenle Starship’in başarısı, yalnızca şirket için değil, ABD’nin uzay programı açısından da kritik önem taşıyor.
SpaceX başvuru dosyasında risklere dikkat çekerek, “Bu stratejik hedefleri öngördüğümüz takvimde ya da hiç gerçekleştiremeyebiliriz” uyarısında bulundu.
Kaynak: Gazete Oksijen
