ABD ordusunun İran ile dört haftadır sürdürdüğü savaşta 850’den fazla Tomahawk seyir füzesi ateşlemesi, Pentagon yetkililerini bu hassas silahların tükenme hızı konusunda alarma geçirdi. Konuya yakın kaynaklar, bu durumun mühimmat arzını artırmaya yönelik iç tartışmaları tetiklediğini belirtiyor.
Washington Post'un haberine göre, donanmaya ait savaş gemileri ve denizaltılardan fırlatılabilen Tomahawk füzeleri, ilk kez kullanıldıkları 1991 Körfez Savaşı'ndan bu yana ABD askeri operasyonlarının temel unsuru konumunda.
Ancak yılda sadece birkaç yüz adet üretilebilmeleri, küresel arzın sınırlı olduğu anlamına geliyor. Pentagon, herhangi bir zamanda envanterinde kaç füze bulunduğunu kamuoyuna açıklamıyor.
Tomahawklar, 1000 milden (yaklaşık 1600 km) fazla mesafe kat edebildikleri için özellikle tercih ediliyor; bu da Amerikan pilotlarının iyi korunan hava sahalarına girme ihtiyacını azaltıyor. Hassas askeri planlamaları tartışmak üzere isimlerinin açıklanmaması kaydıyla konuşan yetkililer, İran çatışmasındaki yoğun kullanımın, Hint-Pasifik dahil dünyanın diğer bölgelerinden füze kaydırılması konusunu ve üretimi artırmaya yönelik uzun vadeli çabaları gündeme getirdiğini ifade ediyor.
Bu ikilem, hem Pentagon hem de Kongre'de, Trump yönetiminin İran'daki savaşı, çatışmanın gerekliliğine dair değişen açıklamaları ve olası bir mühimmat kıtlığının ABD'nin dünyadaki diğer potansiyel çatışmaları dengeleme kapasitesine yönelik riskleri hakkındaki endişeleri açıkça ortaya koydu.
Bu durum, Beyaz Saray'ın İran'da kara birliklerinin kullanımını da içeren büyük bir tırmanışı değerlendirdiği ve aynı zamanda çatışmaları sona erdirmek için müzakereler yürüttüğü bir döneme denk geliyor.
Pentagon, harcanan Tomahawk sayısını takip ederken; bu durumun sadece İran operasyonu için değil, gelecekteki askeri harekatlar için ne anlama geleceğine odaklanmış durumda. Bir yetkili, Orta Doğu'da kalan Tomahawk sayısını "alarm verici düzeyde düşük" olarak nitelendirdi.
Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, harcanan veya kalan füzelerle ilgili soruları doğrudan yanıtlamazken, ABD ordusunun "Başkan’ın seçeceği zaman ve yerde, her türlü görevi yerine getirmek için ihtiyacı olan her şeye sahip olduğunu" savundu.
Parnell ayrıca haber medyasını "taraflı olmakla ve dünyanın en güçlü ordusunu zayıf göstermeye çalışmakla" suçladı. Sözcü, mühimmat kullanımına yönelik incelemelerin, Savunma Bakanlığı'nın ABD personelinin başarılı olması için her türlü avantajı sağlamakta başarısız olduğu izlenimini yaratarak Amerikan halkına korku ve şüphe tohumları ekmeye çalıştığını iddia etti.
Maliyet ve üretim zorlukları
Modern Tomahawklar 2004'ten beri hizmet veriyor ve uydu üzerinden iletişim kurabiliyor. GPS aracılığıyla önceden programlanmış hedefleri vurabiliyor veya hareket halindeki düşman birliklerini tespit edebiliyorlar. Ayrıca savaş alanı üzerinde bekleme yapabilen füze, üzerindeki kamera sayesinde hasar bilgilerini komutanlara iletebiliyor.
Donanma belgelerine göre, füzenin en son versiyonlarının birim maliyeti 3,6 milyon doları bulabiliyor ve üretimi iki yıla kadar sürebiliyor. Son yıllarda küçük partiler halinde satın alınan füzelerden, geçen yılın savunma bütçesine sadece 57 adet dahil edilmişti.
850'den fazla harcanan füzenin çoğu, Trump yönetiminin İran'daki savaş için kullandığı isimle Destansı Öfke Operasyonu harekatının ilk günlerinde ateşlendi. Bunlar arasında, operasyonun başlarında İran’ın Minab kentinde bir ilkokulun yakınına düşen bir füze de bulunuyor. ABD'li yetkililer, İranlıların çok sayıda çocuğun öldüğünü iddia ettiği olayla ilgili soruşturma başlattı.
Savunma Bakanı Pete Hegseth ve CENTCOM Komutanı Amiral Charles Cooper, hava savunma sistemlerinin imha edilmesiyle birlikte Amerikan pilotlarının iç kesimlere girerek daha bol bulunan mühimmatlarla hava saldırıları düzenleyebildiğini belirtti. Ancak ABD ordusu, İran'ın bölgedeki karşı saldırılarına yanıt olarak Patriot ve THAAD gibi sistemlerden 1000'den fazla hava savunma füzesi de ateşledi. Bu silahların envanterinin de sınırlı olduğu ve kamuoyuna açıklanmadığı bildiriliyor.
