ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın süregelen savaşı sona erdirmek için bir anlaşma yapmaya hazır olduğunu ifade etti. Ancak Trump, ABD’nin daha iyi şartlar istediğini belirterek, stratejik Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığını durma noktasına getiren ve enerji piyasalarını altüst eden çatışmalarda geri adım atmayacaklarının sinyalini verdi.
Cumartesi günü NBC’ye konuşan Trump, "İran bir anlaşma yapmak istiyor, bense şartlar henüz yeterince iyi olmadığı için bunu istemiyorum" dedi. Trump, yapılacak "çok sağlam" bir anlaşmanın Tahran’ın nükleer hırslarından vazgeçme taahhüdünü de içermesi gerektiğini vurguladı. Müzakerelerin detaylarına girmeyen Başkan, taraflar arasında mesaj trafiğini kimin yürüttüğüne dair bilgi paylaşmadı.
Tahran: Amerikalılarla konuşmak için bir neden görmüyoruz
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise CBS’in "Face the Nation" programında yaptığı açıklamada, İslam Cumhuriyeti’nin bir görüşme ya da ateşkes talebinde bulunmadığını belirtti. Arakçi, "Amerikalılarla konuşmak için herhangi bir neden görmüyoruz; çünkü bize saldırmaya karar verdiklerinde zaten onlarla konuşuyorduk ve bu ikinci kez yaşandı" ifadelerini kullandı.
Arakçi, Trump’ın "zafer şansı olmayan yasa dışı bir savaş" yürüttüğünü kabul edene kadar İran’ın kendisini savunmaya devam edeceğini ekledi.
Hürmüz Boğazı'nda kriz sürüyor
Dünya petrol ihracatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki abluka derinleşirken, Trump; Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve Birleşik Krallık’a çağrıda bulunarak boğazın açık tutulması için bölgeye savaş gemileri göndermelerini istedi.
Bölgedeki çatışmalar Pazar sabahı itibarıyla şiddetlenerek devam etti. ABD’nin, İran’ın kritik petrol ihracat tesislerinin bulunduğu Harg Adası’ndaki askeri noktaları vurmasının ardından, İran’ın İsrail ve Körfez ülkelerine yönelik misilleme saldırıları sürdü. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran kaynaklı 1600 insansız hava aracı (İHA) ve 300’den fazla füzeyi engellediğini duyurdu. BAE yetkilileri, Dubai semalarında duyulan patlamaların imha edilen mühimmatlardan kaynaklandığını açıkladı.
BAE’nin Hürmüz Boğazı dışındaki en önemli ihracat noktası olan Füceyre Limanı’nda, bir İHA saldırısı sonrası durdurulan petrol yükleme operasyonları Pazar günü yeniden başladı. Yetkililer, limandaki hasar tespit çalışmaları sürerken sevkiyatın ihtiyati olarak durdurulduğunu belirtti. Öte yandan, Suudi Arabistan başkent Riyad ve doğu bölgesinde en az 10 İHA’nın düşürüldüğünü rapor ederken, Bahreyn’de siren sesleri yükseldi.
Dünyanın en büyük tek sahalı alüminyum eriticisine sahip olan Aluminium Bahrain (Alba), hammadde stoklarını korumak amacıyla üç üretim hattını kademeli olarak kapattığını duyurdu. Bu durum, şirketin toplam üretim kapasitesinin %19’unun devre dışı kalması anlamına geliyor.
Petrol fiyatları 100 dolara dayandı
Savaşın küresel enerji piyasaları üzerindeki baskısı artarken, petrolün varil fiyatı 100 dolara ulaştı. Trump, ABD içindeki benzin fiyatlarındaki artışa yönelik eleştirileri reddederek, çatışmalar bittiğinde fiyatların düşeceğini savundu.
28 Şubat’ta başlayan süreçte, hükümet ve sivil toplum kuruluşlarının verilerine göre bölge genelinde yaklaşık 3 bin 750 kişi hayatını kaybetti. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), son iki haftada İran’da 3 binden fazla kişinin öldüğünü, ABD’nin ise 13 askerini kaybettiğini bildirdi.
İsrail ve ABD, Cumartesi günü de İran’daki hedefleri vurmaya devam etti. Washington, Bağdat Büyükelçiliği yerleşkesindeki bir helikopter pistine füze isabet etmesi üzerine, Amerikalılara Irak’ı derhal terk etmeleri çağrısında bulundu.
Trump, Harg Adası'na düzenlenen saldırıda askeri tesislerin "yerle bir edildiğini" ancak "insani nedenlerle" petrol altyapısını vurmadığını iddia etti. Bununla birlikte, İran’ın boğazdaki geçişleri engellemeye devam etmesi halinde kıyı şeridini "bombalayacaklarını" söyleyerek tehditlerini yineledi.
İran kanadı ise boğazın sadece ABD ve müttefiklerine kapalı olduğunu savunuyor. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), savaşın başlangıcından bu yana bölgede 16 gemiye saldırı düzenlendiğini bildirdi. Bölgesel aktörlerden Ürdün, son bir haftada 79 balistik füze ve İHA’yı imha ettiğini açıklarken; Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt Hürmüz’deki fiili abluka nedeniyle petrol üretimini kısmak zorunda kaldı. Dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tedarikçilerinden Katar ise operasyonlarını tamamen durdurdu.
Gelecek günlerde Fransa’nın Lübnan’daki savaşı sona erdirmek için hazırladığı ve Lübnan hükümetinin "başlangıç noktası" olarak kabul ettiği planın, İsrail ve ABD tarafından nasıl karşılanacağı bölgedeki tansiyonun seyrini belirleyecek.
