CNBC'nin haberine göre İzlandalılar, balıkçılık üzerindeki ulusal kontrol gibi konuların jeopolitik güvenlik kaygılarının önüne geçmesiyle Avrupa Birliği’ne katılım müzakerelerinin yeniden başlatılmasını reddetti.
İzlanda devlet yayın kuruluşu RUV, seçmenlerin yüzde 52,8’inin hükümetin AB üyelik müzakerelerini yeniden başlatma girişimine karşı oy kullandığını, yüzde 47,2’sinin ise destek verdiğini bildirdi.
Yaklaşık 400 bin nüfuslu İskandinav ülkesinde seçmenlere, İzlanda’nın Avrupa Birliği ile katılım müzakerelerine yeniden başlayıp başlamaması gerektiği soruldu.
“Evet” oylarının çoğunluğu elde etmesi halinde müzakereler sonucunda varılacak anlaşma, İzlandalıların kabul veya reddetmesi için ikinci bir referanduma sunulacaktı.
Tartışma, ABD Başkanı Donald Trump’ın Kuzey Kutbu bölgesine yönelik sert çıkışlarının ardından daha büyük bir önem kazandı.
Ancak sonuçta balıkçılık sektörü üzerindeki kontrolün kaybedilebileceğine ve ulusal kimliğin aşınabileceğine ilişkin endişeler, İzlanda’nın jeopolitik rekabetlerden nasıl etkilenebileceğine yönelik kaygıların önüne geçti.
İzlanda’daki Bifröst Üniversitesi’nde siyaset profesörü olan Eiríkur Bergmann, “'Hayır' cephesi başarılı oldu çünkü İzlanda ulusal kimliğinin en temel unsuruna, yani mutlak öz yönetim talebine hitap etti. Bu, doğal kaynaklar ve balıkçılık üzerindeki kontrolle ayrılmaz biçimde bağlantılı ve İzlandalıların egemenlik anlayışının tam merkezinde yer alıyor” dedi.
Balıkçılığın İzlanda ekonomisindeki payı yıllar içinde gerilerken, deniz ürünleri ülkenin başlıca ihracat kalemlerinden biri olmayı sürdürüyor.
İzlanda İstatistik Kurumu verilerine göre deniz ürünleri ve çiftlik balıkları, Ağustos 2025-Temmuz 2026 döneminde ülkenin ihracatının yaklaşık yüzde 47’sini oluşturdu.
Ancak Dünya Bankası verilerine göre üretim, 1997’de ulaşılan 2,2 milyon tonluk zirveden 2024’te 1,1 milyon tona gerileyerek yarı yarıya azaldı. Tarım, ormancılık ve balıkçılığın İzlanda’nın gayrisafi yurt içi hasılasındaki payı 1995’te yüzde 9,1 iken, imalat ve hizmet sektörlerinin önem kazanmasıyla 2025’te yalnızca yüzde 3,7’ye düştü.
Grönland mı, İzlanda mı?
ABD Başkanı, ulusal güvenlik gerekçesiyle uzun süredir komşu Grönland üzerinde kontrol sağlanmasını savunuyor. Trump’ın yılın başlarında İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’ndaki özel konuşması sırasında Grönland ile İzlanda’yı defalarca karıştırdığı görülmüştü.
NATO’nun kurucu üyelerinden biri olan İzlanda, ittifak içinde kendi askeri gücü bulunmayan tek ülke konumunda. Ülke aynı zamanda Grönland, İzlanda ve Birleşik Krallık arasındaki, Kuzey Kutbu’nu Atlas Okyanusu’na bağlayan ve deniz trafiği açısından kritik öneme sahip GIUK Geçidi üzerinde bulunuyor.
İzlanda, küresel finans krizinin ardından 2009 yılında AB üyeliği için başvuruda bulundu. Avrupa Birliği’ne şüpheyle yaklaşan hükümet 2013 yılında müzakereleri askıya aldı ve katılım süreci 2015 yılında resmen sona erdirildi.
Ülke halihazırda Avrupa sistemine büyük ölçüde entegre olmuş durumda. Bunun önemli nedenlerinden biri, volkanik ada ülkesine tam üyelik gerektirmeden AB’nin tek pazarına erişim sağlayan Avrupa Ekonomik Alanı’na üye olması.
İzlanda ayrıca, kendisi ile diğer katılımcı Avrupa ülkeleri arasında pasaportsuz seyahate olanak tanıyan Schengen Bölgesi’nin de bir üyesi.
Yılın başında İzlanda Dışişleri Bakanı Thorgerdur Gunnarsdottir, AB ile daha derin bir diyalog ve işbirliğinin ülkenin çıkarlarının korunmasında kilit faktörlerden biri olacağını söylemişti.
Gunnarsdottir, İzlanda gazetesi Visir için kaleme aldığı ve Google tarafından çevrilen makalesinde, “İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden bu yana içinde yaşadığımız uluslararası sistemin çalkantı içinde olduğu açık” ifadelerini kullandı.
Bifröst Üniversitesi’nden Bergmann ise “Bu referandumda belki de en dikkat çekici olan şey, çevremizde yaşanan derin jeopolitik çalkantılara rağmen bu küresel gerçeklerin kamuoyu tartışmalarına hiçbir zaman gerektiği gibi yansımamış olması” dedi.
Bergmann, “‘Evet’ cephesi, son derece teknik ve açıkçası heyecandan yoksun bir kampanya yürüttüğü için kaybetti” ifadelerini kullandı.
