ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer programını durduracak ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden deniz trafiğine açacak bir anlaşmanın kısa sürede sağlanması halinde İran'a yönelik yeni bir saldırıyı erteleyeceğini açıkladı.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran ve "diğer Orta Doğu ülkelerinin" anlaşmanın tamamlanabilmesi için kendisinden süre istediğini belirtti. Bu anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nın "derhal, tamamen ve eksiksiz" yeniden açılmasını ve "İran'ın nükleer tehdidinin sona ermesini" sağlayacağını ifade eden Trump, "Bu talep doğrultusunda, dünya ve başarılı, müreffeh bir İran'ın geleceği adına, hızla bir anlaşmaya varılması şartıyla saldırıyı iptal etmeyi kabul ettim" dedi.
Trump ayrıca İsrail'in de bu taahhüde katıldığını öne sürdü. Ancak İsrail hükümeti bu açıklamaya ilişkin henüz kamuoyuna bir değerlendirme yapmadı.
İran ise hafta sonu yaptığı açıklamalarda ABD'yi "maceracı adımlar" atmaması konusunda uyardı ve yeni saldırılar düzenlenmesi halinde kararlı şekilde karşılık vereceğini bildirdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Cumartesi günü Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asım Münir ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ile ayrı ayrı telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Erakçi, görüşmelerde ABD'nin "istikrarı bozucu eylemlerinin" bölgesel güvenliği daha da kötüleştireceğini söyledi ve İran'ın her türlü saldırıya "kararlı" şekilde karşılık vereceğini vurguladı.
Erakçi, Suudi mevkidaşına da ABD ve İsrail'in saldırıları ya da bölge ülkelerinin bu operasyonlara katılması halinde İran'ın "orantılı bir yanıt" vereceğini iletti.
Axios'a konuşan bir ABD'li yetkiliye göre Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman da cumartesi günü Trump ile telefonda görüştü. Yetkili, Bin Selman'ın ABD'nin İran'a yönelik planlarından duyduğu endişeyi dile getirerek Trump'tan netlik istediğini söyledi. Reuters'a konuşan Beyaz Saray yetkilisi de görüşmeyi doğruladı ancak ayrıntı paylaşmadı.
Enerji tesislerini vurma tehdidi
İran'ın üst düzey güvenlik kurumuna yakın Nournews ise ABD'nin İran'ın enerji altyapısını hedef alması halinde Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki petrol sahalarının, Katar ile İsrail'deki doğal gaz tesislerinin hedef alınacağını öne sürdü. Haberde, "Hepsi küle dönecek" ifadeleri kullanıldı.
Trump, cuma günü Camp David'de düzenlenen kabine toplantısında damadı Jared Kushner, Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun İran ile hâlâ bir anlaşmaya varabileceğine inandığını söyledi. Ancak İran yönetimine güvenini kaybettiğini de belirterek, "Sözlerini çok sık bozuyorlar" dedi ve gerekirse İran'ı vuracağını yineledi.
Hürmüz Boğazı endişesi sürüyor
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından petrol fiyatları yüksek seviyelerini koruyor. Trump, İran'ın nükleer silah edinmesini engellemenin kısa vadede yüksek enerji maliyetlerini haklı çıkardığını savunsa da, artan ekonomik baskı savaşın sona erdirilmesi yönündeki beklentileri artırıyor.
Temmuz ayında Brent petrol yüzde 24 yükselirken, Reuters'ın görüştüğü analistler fiyatların yıl içinde daha da artmasını bekliyor.
Çatışmalar nedeniyle İran'ın saldırı riski, küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğini büyük ölçüde azaltırken, bu durum dünya ekonomisinde de endişe yarattı.
Kuveyt ordusu, cumartesi günü ülkenin kuzeyindeki bir devlet tesisi ile Bubiyan Adası'ndaki sivil bir şirketin mülküne düşen İHA parçalarının maddi hasara yol açtığını, ancak can kaybı yaşanmadığını açıkladı.
Öte yandan İran destekli Husilerin Kızıldeniz'in güney girişindeki Bab el-Mendeb Boğazı'na yönelik tehditlerini artırması da enerji piyasalarındaki kaygıları derinleştirdi.
İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO) ise Umman açıklarında iki ayrı deniz olayı yaşandığını bildirdi. Olaylardan birinde bir petrol tankerinin kimliği belirsiz bir mühimmatla vurularak makine dairesinin hasar gördüğü, diğerinde ise başka bir tankerin yakınında patlama meydana geldiği ancak gemide hasar oluşmadığı belirtildi.
Kaynak: Reuters
