ABD Başkanı Donald Trump’ın Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile Beyaz Saray’da yapacağı görüşmede, İran’a karşı yürütülen savaş kapsamında Tokyo’dan daha fazla destek talep etmesi bekleniyor. Bu durum, Japonya’nın sağlayabileceği desteğin sınırlarını değerlendirdiği bir dönemde Takaichi’yi zor bir pozisyonda bırakıyor.
Trump, ABD-İsrail askeri kampanyasına müttefiklerin verdiği sınırlı destek nedeniyle sert eleştiriler yöneltmiş ve ABD’nin yardıma ihtiyacı olmadığını söylemişti. Ancak buna rağmen, İran tarafından büyük ölçüde kapatılan Hürmüz Boğazı’nda mayın temizleme ve petrol tankerlerine refakat için daha fazla gemi talebini sürdürdüğü belirtiliyor.
Reuters'ta yer alan habere göre, Japonya Başbakanı, Washington ile Tokyo arasındaki onlarca yıllık güvenlik ve ekonomik ortaklığı güçlendirmeyi amaçlayan ve önceden planlanan bir ziyaret kapsamında Beyaz Saray’da Trump tarafından ağırlanacak. Japonya’da II. Dünya Savaşı sonrası ABD tarafından dayatılan pasifist anayasadan uzaklaşma yönünde adımlar atan Takaichi, İran savaşının ülkede popüler olmaması nedeniyle şu ana kadar Hürmüz Boğazı’nda görev almaya yönelik bir teklif sunmadı.
Almanya, İtalya ve İspanya gibi ABD müttefikleri de Körfez’de olası bir göreve katılmayacaklarını açıklayarak Trump’ın tepkisini çekti. Takaichi ise Pazartesi günü Japon parlamentosunda yaptığı açıklamada, ABD’den resmi bir talep almadıklarını ancak anayasal sınırlar çerçevesinde atılabilecek adımları değerlendirdiklerini söyledi.
Eski bir Beyaz Saray yetkilisi ve Asia Group danışmanlık şirketi ortağı Chris Johnstone, ziyaretin Takaichi açısından beklenmedik şekilde zorlaştığını belirterek, “Çin ziyareti öncesinde Trump’ın yaklaşımını etkileyebilecek son isim olmayı umuyordu. Ancak şimdi kendisini, Orta Doğu’da destek talebine yanıt veren ilk müttefik konumunda bulacak” dedi.
Trump, geçen yıl Japonya’nın ilk kadın başbakanı olan Takaichi’ye Tokyo ziyaretinde övgülerde bulunmuştu. Japon yetkililer, Takaichi’nin görüşmede Trump’a özellikle Çin’in artan bölgesel etkisinin yarattığı riskleri hatırlatmayı planladığını ifade etti. Ancak Trump’ın Çin ziyareti, Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle ertelendi.
Tayvan açıklaması siyaset değişimi olarak yorumlandı
ABD istihbarat kurumlarının Çarşamba günü yaptığı değerlendirmeler de Takaichi açısından yeni bir hassasiyet yarattı. Kurumlar, Takaichi’nin geçen yıl Tayvan’a destek veren açıklamalarının Japon liderler açısından “önemli bir politika değişimine” işaret ettiğini belirtti. Takaichi ise bu tutumun Japonya’nın uzun süredir izlediği politikayla uyumlu olduğunu savunuyor.
Görüşmede Takaichi’nin, Trump’ın gemi talebini karşılamaya çalışırken iç hukuk ve siyasi dengeleri gözeten bir denge kurması gerekecek. Ayrıca Trump’ın, İran savaşı ve Ukrayna’daki çatışmalar nedeniyle azalan ABD mühimmat stoklarını yenilemek amacıyla Japonya’dan füze üretimi ya da ortak geliştirme talep etmesi de bekleniyor. Japon hükümeti kaynaklarına göre Tokyo, bu tür taleplere nasıl yanıt vereceğini henüz netleştirmiş değil.
Japonya arabulucu olabilir mi?
Washington’dan farklı olarak Tokyo’nun Tahran ile diplomatik ilişkilerini sürdürmesi, Japonya’ya olası bir arabuluculuk rolü de sağlayabilir. Ancak Japonya’nın 2019’da İran ile yürüttüğü arabuluculuk girişimleri sonuçsuz kalmıştı.
Öte yandan Takaichi’nin görüşmede, Japonya’nın yörüngeden gelebilecek tehditleri tespit etmeyi ve karşılamayı amaçlayan “Golden Dome” füze savunma girişimine katılma planını da Trump’a iletmesi bekleniyor.
Beyaz Saray’dan bir yetkili, görüşmede İran savaşına ilişkin destek taleplerinin gündeme gelip gelmeyeceğine dair yorum yapmazken, liderlerin 2025’te imzalanan ticaret anlaşmasının uygulanması, enerji, tedarik zincirleri, bölgesel güvenlik ve bilim-teknoloji alanlarında iş birliğini ele alacağını söyledi.
Takaichi’nin ayrıca, ABD’nin geçen yıl uygulamaya koyduğu tarifelerden muafiyet sağlamak amacıyla daha önce taahhüt edilen 550 milyar dolarlık yatırım paketinin devamı niteliğinde yeni yatırımları açıklaması bekleniyor. Planlara yakın bir kaynağa göre Japonya, kritik mineraller ve enerji alanlarını kapsayan ikinci yatırım dilimi kapsamında yaklaşık 60 milyar dolarlık ek taahhütte bulunabilir.
Kaynak: Reuters
