Sırbistan’da lideri bulunmayan, öğrencilerin öncülük ettiği protesto hareketi, pazar günü yapılan tarihi erken seçimde eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’i iktidardan uzaklaştırdı.
Reuters'ın haberine göre ülkede şimdi yeni hükümeti kurma süreci kapsamında başbakanlık ve diğer önemli bakanlık görevlerine kimin getirileceği merak ediliyor.
Öğrencilerin seçim listesinde öne çıkan isimler arasında eski Merkez Bankası Başkanı Dejan Soskic, kardiyolog Ilija Srdanovic, eski basketbol yıldızı Dejan Bodiroga ve kimya profesörü Radomir Saicic bulunuyor.
Öğrencilerin seçim listesindeki öne çıkan adaylardan bazıları şöyle:
Eski merkez bankası başkanı Dejan Soskic
Belgrad Üniversitesi İktisat Fakültesinde ekonomi profesörü olan Dejan Soskic, 2010-2012 yılları arasında Sırbistan Merkez Bankası Başkanlığı görevini yürüttü. Soskic, kurumun bağımsızlığını tehlikeye attığını savunduğu yasal değişiklikleri protesto etmek amacıyla görevinden istifa etti. Soskic, yıllardır Vucic hükümetinin önde gelen muhaliflerinden biri olarak biliniyor.
Gençliğinde bisiklete tutkuyla bağlı olan Soskic, bugün daha sakin konuşan bir reformcu olarak öne çıkıyor. Soskic, Vucic döneminde ülkedeki kurumsal zayıflıkları sık sık eleştirdi.
Soskic, 2021 yılında Sırbistan’ın uluslararası şeffaflık göstergelerindeki konumuna ve gerileyen puanlarına dikkat çekerek Balkan ülkesinde sistematik yolsuzluğun komşu ülkelerdekinden daha yaygın olduğunu ve yerli ve yabancı doğrudan yatırımları caydırdığını söyledi.
Vucic ve lideri olduğu Sırp İlerleme Partisi, yolsuzluk suçlamalarını defalarca reddetti.
Soskic, kamu maliyesinde ihtiyatlı bir yaklaşımın ücret ve emekli maaşlarında kalıcı artış için istikrarlı bir temel oluşturacağını savunuyor.
Hükümet yanlısı medya, Soskic’in Merkez Bankası Başkanlığı dönemindeki performansını eleştirerek görevde bulunduğu sırada dinarın değer kaybetmesine yol açtığını öne sürdü. Soskic ise dinardaki değer kaybının kişisel bir başarısızlıktan değil, o dönemde uygulanması zorunlu olan para politikası değişikliklerinden kaynaklandığını savundu.
Bununla birlikte Soskic, seçim kampanyası sırasında ihracat rekabet gücünü artırmak amacıyla dinarın kurunun düzeltilmesini, yani değerinin düşürülmesini önerdi. Euro karşısında kontrollü dalgalanma rejimi uygulanan dinarın değerinin düşürülmesiyle yerli ürünlerin yabancı para cinsinden daha ucuz hale getirilmesi hedefleniyor.
Soskic’in önerdiği alternatif ise daha güçlü ve sabit bir döviz kurunun korunması, ancak ücretlerin düşürülerek maliyetlerin azaltılması oldu.
Kardiyolog Ilija Srdanovic
Görevini aktif olarak sürdüren kardiyolog ve Novi Sad Üniversitesi Tıp Fakültesi profesörü Ilija Srdanovic, aynı zamanda bisiklete tutkuyla bağlı. Srdanovic, seçim listesinin eylül ayında kesinleştirilmesiyle öğrenci hareketinin başlıca adayı haline geldi.
Srdanovic’in siyasetin ön saflarına geçişi, öğrencilerin öncülük ettiği yolsuzluk karşıtı gösteriler sırasında başladı. Bu gösterilerde sık sık halka hitap eden konuşmalar yaptı. Srdanovic ayrıca hareketin, ülkenin kuzeyindeki Voyvodina eyaletini kapsayan “Anayasanın Koruyucuları” adlı bisiklet turuna katıldı.
Srdanovic, “vatandaşların hizmetinde olan ve tüm hastalara eşitlik temelinde yaklaşan” merkeziyetçilikten uzak bir sağlık sistemi kurma vaadiyle kampanya yürüttü.
Belgrad merkezli FoNet haber ajansına verdiği röportajda Srdanovic, siyasi hedefinin “daha iyi bir Sırbistan inşa etmek olduğunu, başka hiçbir şeyin önemli olmadığını” söyledi.
Srdanovic, kampanya sırasında Vucic’in kendisine yaptığı televizyonda yayımlanacak bir tartışma programına katılma davetini reddetti.
Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, salı günü X hesabından yaptığı paylaşımda Srdanovic ile telefonda “iyi” bir görüşme gerçekleştirdiğini belirtti. Costa, önceliğin gecikmeden yeni bir hükümet kurmak olduğunu söyledi.
Srdanovic’in bazı politikaları, önceki hükümetin politikalarından belirgin biçimde ayrılmıyor. Srdanovic, 2008’de Sırbistan’dan bağımsızlığını ilan eden Kosova’nın ülkenin ayrılmaz bir parçası olmaya devam ettiği yönündeki Öğrenci Listesi’nin tutumunu vurguladı.
Srdanovic ayrıca seçim kampanyası sırasında Avrupa Birliği’ne katılımın şu an için öncelik olmadığını söyledi. Srdanovic’e göre görevi devralacak yönetimin kısa vadede önceliği, yolsuzlukla mücadeleye yönelik iç reformlar ve ülkenin “varoluşsal olarak ayakta kalması” olmalı.
Eski basketbol yıldızı Bodiroga
Eski Yugoslavya milli basketbol takımının kaptanı ve günümüzde EuroLeague Başkanı olan Dejan Bodiroga, öğrenci hareketinin kamuoyunda en fazla öne çıkan sözcülerinden biri.
Bodiroga, pazar günkü seçimi “kaçırılmış bir ülkeyi geri kazanma mücadelesi” olarak nitelendirdi.
Siyasete adım atması, basketbola büyük ilgi duyan Sırbistan’da yakından takip edilen yaşamının yeni bir bölümünü oluşturuyor. Bodiroga, 1998 ve 2002 yıllarında üst üste FIBA Dünya Şampiyonası altın madalyaları kazandı. Ardından, o dönemde Yugoslavya adıyla yarışan takımla 1996 Atlanta Olimpiyatları’nda gümüş madalya elde etti.
Bodiroga, 2007’de oyunculuk kariyerini noktalamasının ardından üst düzey spor yöneticiliğine geçti ve 2022’de EuroLeague Başkanlığı görevine getirildi.
Seçim kampanyası sırasında öğrenci mitinglerine katılan Bodiroga, kırsal belediyelerde açık havada düzenlenen halk danslarında da yer aldı. Hayranları onu sık sık 1990’lardan kalma “Bizim bir tanrımız var, adı Bodiroga” sloganıyla destekledi.
Kimya profesörü Saicic
Organik kimya profesörü ve Sırbistan Bilim ve Sanat Akademisi (SANU) üyesi Radomir Saicic, pazar günkü seçim zaferinin ardından öğrenci hareketinin öne çıkan yüzü oldu. Vucic’in yenilgiyi kabul etmesinin ardından hareketin merkezinde kürsüye çıkan Saicic, sonucu “vatandaşların zaferi” olarak nitelendirdi.
Tıbbi kimya alanında uzmanlaşan Saicic’in araştırmaları, kemoterapi tedavileri ve antiviral tedavilerin sentezine odaklanıyor. Saicic, Pasteur Enstitüsü ile işbirliği içinde yürütülen özel bir COVID-19 projesinde de çalıştı.
Saicic, Sırbistan’ın kuzeyindeki Novi Sad kentinde 2024 yılında bir tren istasyonunun saçak bölümünün çökmesinin ardından başlayan, öğrencilerin öncülük ettiği yolsuzluk karşıtı protestolara katıldı.
Vucic’in istifasını talep eden ve 24 akademisyenle birlikte imzaladığı dilekçenin ardından hükümet yanlısı tabloid gazetelerin hedefi haline geldi. Saicic, Mayıs 2026’da ise Kültür Bakanı Nikola Selakovic’in katılımını protesto etmek amacıyla SANU galerisindeki bir sergiden ayrıldı.
Seçim kampanyası sırasında kalabalıklara hitap eden Saicic, Sırbistan’ın “içeriden işgal edildiğini” söyledi ve öğrenci hareketinin hizmetine “hayatını bile” vermeye hazır olduğunu belirtti.
Saicic, Kosova’yı “geçici olarak işgal edilmiş bir bölge” olarak nitelendiriyor ve Rusya ile enerji ilişkilerinin sürdürülmesini destekliyor.
Siyasi analistler ve yerel medya, Vucic’in cumhurbaşkanlığı görevinden kısa süre önce istifa etmesinin ardından yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminde de Saicic’in aday olabileceğini öne sürüyor.
