ABD’nin Orta Doğu’daki arz kesintilerini telafi etmek amacıyla Rus petrolüne yönelik yaptırımları geçici olarak gevşetmesinin ardından Asya ülkeleri, Rus petrolü tedarikini artırmak için harekete geçti.
Artan fiyatlar ve arz sıkıntısıyla karşı karşıya kalan Hindistan, Rus ham petrolü alımlarını hızla artırırken; Tayland, Filipinler ve Endonezya da Rusya’dan petrol satın almaya açık olduklarını açıkladı. İran savaşı öncesinde Rus petrolünün en büyük alıcısı olan Çin ise alımlarını sürdürdü.
Nikkei'de yer alan habere göre, Rus petrolü, Ukrayna’nın işgali sonrası uygulanan yaptırımlar nedeniyle uzun süredir indirimli fiyatlarla işlem görüyordu. Ancak son gelişmelerle birlikte fiyatlarda hızlı bir artış yaşandı. Rusya’nın ihracat referansı olan Ural petrolünün varil fiyatı, 27 Şubat’ta 58 dolar seviyesindeyken mart başında kısa süreliğine 100 dolara kadar yükseldi. Son olarak fiyatlar 90 dolar civarında seyrederek Brent petrol ile benzer seviyelere ulaştı.
ABD’nin 13 Mart’ta aldığı kararla, denizde bekleyen yaptırım kapsamındaki Rus petrolü ve petrol ürünlerinin ticaretine 30 gün süreyle izin verilmesi, Asyalı alıcıların bu kaynaklara yönelmesini hızlandırdı.
Hindistan ve Çin rekabet edecek
Veri ve analiz şirketi Kpler’e göre Hindistan, Rus petrolü alımını yaklaşık iki katına çıkararak günlük 1,8 milyon varile yükseltti. Ancak uzmanlar, Rusya’dan sağlanacak arzın, Hindistan’ın Orta Doğu’dan temin ettiği günlük yaklaşık 2,6 milyon varillik petrolün yerini tam olarak dolduramayacağına dikkat çekiyor.
Çin ve daha sınırlı ölçüde Türkiye de Rus petrolüne yönelen ülkeler arasında yer aldı. Çinli devlet şirketleri Sinopec ve PetroChina’nın, kasım ayından bu yana ilk kez Rus petrolü alımı için tedarikçilerle temas kurduğu bildirildi.
Uzmanlar, Çin ve Hindistan’ın aynı kaynaklar için rekabet edeceğini belirtirken, uzun süren bir Orta Doğu krizinin Asya ekonomileri üzerinde ciddi etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Yükselen küresel petrol fiyatlarının Çin’de iç akaryakıt fiyatlarını da artırdığı ve yeni zamların gündemde olduğu ifade ediliyor.
Güneydoğu Asya ülkeleri alternatif arayışında
Daha önce Rus petrolünden uzak duran Güneydoğu Asya ülkeleri de alternatif arayışına girdi. Filipinler Ulusal Petrol Şirketi’nin Rus tedarikçilerle temas kurduğu açıklanırken, Tayland ve Endonezya da benzer şekilde Rusya dahil farklı kaynaklardan petrol temin etmeyi değerlendiriyor.
Bununla birlikte uzmanlar, Rus petrolünün Orta Doğu’daki arz kaybını tamamen telafi edemeyeceğini belirtiyor. Mevcut durumun, Asya genelinde petrol için daha yoğun bir rekabet ortamı yaratacağı öngörülüyor.
Öte yandan yaptırım muafiyetinin geçici olması, piyasada belirsizlik yaratmaya devam ediyor. Analistler, alıcıların bu nedenle daha kısa vadeli ve fırsat odaklı alım stratejilerine yöneldiğini ifade ediyor.
