İspanya, zeytinyağı piyasasında arz fazlasını kontrol altına almak ve üretici fiyatlarındaki düşüşü sınırlamak amacıyla üretiminin bir bölümünü geçici olarak piyasadan çekme kararı aldı.
İspanya Resmî Gazetesi'nde (BOE) cuma günü yayımlanan düzenlemeye göre, ülkedeki zeytinyağı fabrikaları kasım 2026'dan itibaren her ay bildirdikleri üretimin yüzde 12'sini depolamak zorunda olacak. Üreticiler, depolama işlemini kendi tesislerinde veya üçüncü tarafların depolarında gerçekleştirebilecek.
Düzenleme, ekim ayı ve öncesinde üretilmiş zeytinyağını kapsamıyor. Depolanan yağın 30 Eylül 2027'ye kadar piyasaya sürülmesine izin verilmeyecek. İspanya Tarım Bakanlığı, bu uygulamayla yaklaşık 188 bin ton zeytinyağının piyasadan çekilmesini bekliyor.
Rekor üretim beklentisi fiyatları baskılıyor
Kararın arkasında, yeni sezonda güçlü bir hasat beklentisi ve ülkede halihazırda yüksek seviyelere ulaşan stoklar bulunuyor.
İspanya'nın resmî verilerine göre sezon başındaki zeytinyağı stokları 357 bin 40 ton seviyesindeydi. Yeni sezon üretiminin ise 1 milyon 602 bin 596 tona ulaşması bekleniyor.
Bu miktar, piyasadaki arzın artmasına ve üretici fiyatlarının daha da gerilemesine yol açabileceği endişesini beraberinde getirdi.
El País'in aktardığı verilere göre, kasım ayının başında İspanya'da natürel sızma zeytinyağının üretici fiyatı kilogram başına yaklaşık 3 euroya geriledi. Bu rakam geçen yılın aynı döneminde yaklaşık 4 euro seviyesindeydi.
İspanya'da hükümet, sezon başı stokları ile beklenen üretimin toplamı, önceki altı sezonun ortalamasını en az yüzde 20 aştığında piyasadan ürün çekme uygulamasına başvurabiliyor. Bu sezon söz konusu koşulun karşılanması üzerine düzenleme yürürlüğe kondu.
Küresel üretimin yüzde 45'i İspanya'dan
İspanya Tarım Bakanlığı'na göre ülke, dünyanın en büyük zeytinyağı üreticisi ve ihracatçısı konumunda. İspanya, küresel zeytinyağı üretiminin yaklaşık yüzde 45'ini, Avrupa Birliği üretiminin ise yüzde 70'ini karşılıyor. Bu oranlar hasat miktarına göre değişebiliyor.
Son yıllarda kuraklık ve sıcak hava dalgalarının hasadı olumsuz etkilemesiyle zeytinyağı fiyatları hızla yükselmişti. Üretimin yeniden toparlanmasıyla birlikte fiyatlar gerilemeye başladı.
