G7 ülkelerinin maliye bakanları, ABD ve İsrail’in İran’la savaşı sonrasında petrol fiyatlarının 2022’den bu yana ilk kez varil başına 100 doların üzerine çıkmasının ardından acil petrol rezervlerinin serbest bırakılmasını görüşmeye hazırlanıyor.
Financial Times’ın haberine göre, bakanlar rezervlerin piyasaya sürülmesini Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından koordine edilen bir telefon görüşmesinde ele alacak.
FT’nin, konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre, acil toplantı TSİ 15.30’da gerçekleştirilecek ve İran savaşı nedeniyle ortaya çıkan etkinin değerlendirilmesi amaçlanacak.
ABD’nin de aralarında bulunduğu üç G7 ülkesi, Uluslararası Enerji Ajansı’nın 32 üye ülkesi tarafından tutulan acil petrol rezervlerinin serbest bırakılmasına destek verdiği bildirildi.
IEA, ülkelerin petrol fiyatı krizlerine dayanmasına yardımcı olmak amacıyla oluşturulmuş bir acil durum sistemi kapsamında stratejik petrol rezervleri bulunduruyor. Bu sistem 1973'te yaşanan krizin ardından, küresel dalgalanmalara çözüm bulabilmek için tasarlanmıştı.
ABD’li yetkililer, 300 milyon ile 400 milyon varil arasında ortak bir rezerv salımının uygun olacağını düşünüyor. Bu miktarın, rezervlerde bulunan 1,2 milyar varilin yaklaşık %25 ila %35’ine denk geleceği ifade ediliyor.
Acil petrol rezervlerinin piyasaya sürüleceği yönündeki haberlerin ardından petrol fiyatları kısa süre içinde zirve noktasından yüzde 10'luk bir düşüş yaşadı ancak 100 doların üzerinde kalmayı sürdürdü.
Petrol fiyatları zirveden gerilese de en yüksek seviyelerde
Petrol fiyatları, bu sabah ulaştığı zirveden gerilese de Orta Doğu'daki çatışmaların üretim kesintilerine ve petrol arzına dair endişelere yol açmasıyla %15'in üzerinde artışla 2022 ortasından bu yana en yüksek seviyelerde seyretmeye devam ediyor.
Brent ham petrol vadeli işlem kontratları TSİ 09.42 itibarıyla %15.51 artışla varil başına 108.20 dolara yükselerek günlük bazda bugüne kadar görülen en büyük artışı kaydetmeye hazırlanıyor. ABD hafif ham petrolü (WTI) vadeli işlem kontratları ise %15.7 artışla 105.13 dolara yükseldi.
Erken saatlerde, WTI %31.4 artışla varil başına 119.48 dolara, Brent ise %29 artışla varil başına 119.50 dolara yükselmişti. Geçen hafta ise Brent %27, WTI %35.6 yükselmişti.
Küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan çatışmalar, özellikle Orta Doğu ham petrolüne bağımlı olan Asyalı alıcıları zor durumda bıraktı. Tankerlerin Hürmüz Boğazı'ndan geçememesi sigorta fiyatlarını ve navlunu artırdı.
Financial Times'ta yer alan bir habere göre G7 ülkelerinin maliye bakanlarının bugün Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) eş güdümüyle acil durum petrol rezervlerini piyasaya sürme konusunu görüşecek olması ve Suudi Aramco'nun nadiren açtığı ihalelerle acil ham petrol tedariki sağlaması üzerine fiyatlardaki yükseliş bir miktar hız kesti.
Üretim kesintileri ve saldırılar sürüyor
Irak ve Kuveyt, savaşın sevkiyatları engellemesi sebebiyle sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) kesintilerine ek olarak petrol üretimini azaltmaya başladı.
Analistlere göre Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan da petrol depolama kapasitelerinin tükenmesi durumunda üretimi azaltmak zorunda kalabilir.
Singapur merkezli OCBC'nin yatırım stratejisinden sorumlu müdürü Vasu Menon, "Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışı yakında yeniden başlamaz ve bölgesel gerilim azalmazsa fiyatlar üzerindeki baskı devam edecek gibi görünüyor" dedi.
Bölgede gerilimin tırmanmasından dolayı rafinerilerdeki aksaklıklar da sürdü. Bahreynli BAPCO, rafineri kompleksine yönelik saldırının ardından mücbir sebep ilan etti.
BAE'nin Füceyre emirliği, hava savunma sistemlerinin imha ettiği insansız hava aracı (İHA) parçalarının bölgeye düşmesi sebebiyle petrol sahasında yangın çıktığını fakat yaralanma olmadığını bildirdi. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı ise Şeybe petrol sahasına yönelen bir İHA'nın imha edildiğini duyurdu.
Mücteba Hamaney faktörü
İran'ın ABD ve İsrail'in hava saldırısında hayatını kaybeden dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in halefi olarak oğlu Mücteba Hamaney'i ataması da fiyatları yükselten bir diğer unsur oldu.
Rakuten Securities emtia analisti Satoru Yoshida, "Mücteba'nın atanması, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'da rejim değişikliği hedefini daha da zorlaştırdı. Bu durum alımları hızlandırdı çünkü İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapalı tutmaya devam etmesi ve diğer üretici ülkelerin tesislerine saldırması bekleniyor" diyerek WTI fiyatının kısa sürede 120 ila 130 dolar bandına çıkabileceğini öngördü.
İsrail ordusu, Ali Hamaney'in yerine geçecek kişiyi öldürmekle tehdit etmiş, Trump da savaşın ancak İran ordusu ve yöneticileri ortadan kaldırıldığında sona erebileceğini söylemişti. Trump'ın bu atamaya tepki göstermesi bekleniyor.
Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş haftalar hatta aylar sürer mi?
Bir haftadır süren çatışmalar hızla sona erse bile zarar gören tesisler, bozulan lojistik ağlar ve deniz taşımacılığındaki artan risklerden dolayı dünya genelindeki tüketiciler ve işletmeler haftalarca, belki de aylarca sürecek yüksek akaryakıt fiyatlarıyla karşı karşıya kalabilir.
ANZ kıdemli emtia stratejisti Daniel Hynes konuya ilişkin olarak aktardığı bilgide, "Bundan sonraki kritik eşik, işin petrol kuyularının tamamen kapatılması noktasına varıp varmayacağıdır. Bu durum sadece üretimi daha da vurmakla kalmaz, çatışma durduğunda üretimin yeniden başlamasını da geciktirir. Böyle bir senaryo, fiyatların çok daha uzun süre yüksek seyretmesine yol açabilir" dedi.
Sektör kaynaklarından alınan bilgiye göre, İran savaşı sebebiyle Hürmüz Boğazı üzerinden ihracat yapamayan Irak'ın güneydeki ana petrol sahalarında üretim %70 oranında düşerek günlük 1.3 milyon varile geriledi. Devlete ait Basra Petrol Şirketi'nden bir yetkili, ham petrol depolama kapasitesinin tamamen dolduğunu belirtti.
Kaynak: Gazete Oksijen
