Ekonomik belirsizlikler, emeklilik kaygısı ve artan yaşam maliyetleri Avrupa’da tasarruf eğilimlerini yeniden gündeme taşıdı. OECD’nin 2024 ve 2025 verilerine göre Avrupa’da net hanehalkı tasarruf oranları büyük farklılık gösterirken, Yunanistan negatif tasarruf oranıyla dikkat çekti.
Net hanehalkı tasarrufu, vatandaşların gelirlerinden tüketim harcamaları çıktıktan sonra geriye kalan kısmı ifade ediyor.
Euro News'in aktardığı verilere göre Avrupa Birliği ortalaması yüzde 8,1 seviyesinde bulunurken, en yüksek tasarruf oranları yüzde 14,7 ile İsveç ve Macaristan’da kaydedildi.
Bu ülkeleri yüzde 13,7 ile Çekya, yüzde 12,8 ile Fransa, yüzde 10,3 ile Almanya ve yüzde 10,2 ile Hollanda izledi.
İspanya yüzde 9,2, İrlanda ise yüzde 9’luk oranlarla AB ortalamasının üzerinde yer aldı.
Yunanistan negatif bölgede
Araştırmaya göre Yunanistan, negatif tasarruf oranına sahip tek Avrupa ülkesi oldu. Ülkede net tasarruf oranı eksi yüzde 9,3 olarak ölçüldü. Bu durum, hanelerin gelirlerinden daha fazla harcama yaptığını; harcamaların birikimler ya da borçlanma yoluyla finanse edildiğini gösteriyor.
Yunanistan’da tasarruf oranı 2000’li yılların başında genellikle pozitif seyrederken, 2010’daki borç krizinin ardından hızla düştü. Oran, 2013’te eksi yüzde 16,5 ile en düşük seviyesine geriledi.
COVID-19 salgını döneminde kısa süreli toparlanma görülse de ülke 2022’de yeniden eksi yüzde 12,2 seviyesine düştü ve sonraki yıllarda yaklaşık eksi yüzde 9 seviyesinde kaldı.
İngiltere ve İtalya düşük tasarruf grubunda
Avrupa’nın büyük ekonomileri arasında Birleşik Krallık ve İtalya düşük tasarruf oranlarıyla öne çıktı. Birleşik Krallık’ta oran yüzde 4,7 olurken, İtalya’da yüzde 3,2 olarak kaydedildi.
Letonya’da tasarruf oranı sıfır seviyesinde ölçüldü. Bu durum vatandaşların tüm gelirlerini harcadığı anlamına geliyor.
Slovakya yüzde 2, Estonya yüzde 3, Portekiz yüzde 3,4 ve Litvanya yüzde 3,8 ile listenin alt sıralarında yer aldı.
“Tasarruf oranlarını hesaplamak çok zor”
Michael Haliassos, tasarruf oranlarının hesaplanmasının ve ülkeler arasında karşılaştırılmasının oldukça karmaşık olduğunu söyledi.
Frankfurt’taki Goethe Üniversitesi’nde görev yapan Haliassos, gelirlerin eksik ya da yanlış beyan edilmesinin ölçümleri zorlaştırdığını belirtti. Tüketim verilerinin de anketlerde sağlıklı şekilde toplanamadığını ifade eden ekonomist, ülkelerin krizlere farklı tepkiler vermesinin tasarruf eğilimlerini doğrudan etkilediğini söyledi.
Tasarrufun temel nedeni: Emeklilik ve güvencesizlik
2025 tarihli NBER araştırmasına göre Avrupalılar en çok emeklilik ve beklenmedik harcamalar için tasarruf yapıyor.
Araştırmayı hazırlayan ekonomistler Charles Yuji Horioka ve Luigi Ventura, güçlü sosyal güvenlik ağlarına sahip ülkelerde bireylerin daha az tasarruf ettiğini ortaya koydu.
Araştırmaya göre kamu emeklilik sistemlerinin güçlü olduğu ülkelerde vatandaşlar emeklilik için daha az birikim yaparken, sağlık hizmetlerinin kapsamlı olduğu ülkelerde de “beklenmedik durum” tasarrufları daha düşük kalıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
