ABD’li enerji devleri ExxonMobil ve Chevron, yılın ilk çeyreğinde kârlarında sert düşüşler açıkladı. Şirketler, Orta Doğu’daki sevkiyat aksaklıkları ve teslimatların durmasının finansal sonuçları olumsuz etkilediğini bildirdi. Yükselen petrol fiyatlarının ise bilançolara henüz tam olarak yansımadığı ifade edildi.
İran ile yaşanan savaşın yol açtığı lojistik sorunlar, şirketlerin kârlılığını doğrudan baskıladı. ExxonMobil’in çeyreklik kârı geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 46 düşerek 7,7 milyar dolardan 4,2 milyar dolara geriledi. Chevron’un kârı da benzer şekilde yaklaşık yüzde 37 azalarak 3,5 milyar dolardan 2,2 milyar dolara indi.
Dünya'da yer alan habere göre, her iki şirket de kâr düşüşüne rağmen piyasa beklentilerinin üzerinde performans gösterdi. ABD’nin en büyük iki petrol üreticisi, artan petrol fiyatlarının olumlu etkisinin ilerleyen dönemlerde finansal sonuçlara daha net yansıyacağını öngörüyor.
İran’daki çatışmaların sürmesiyle birlikte küresel petrol fiyatları bu hafta 2022’den bu yana en yüksek seviyelerine ulaştı. ExxonMobil, Orta Doğu’daki zamanlama ve hacim kaynaklı etkilerin açıklanan kazançları aşağı çektiğini belirtti.
Şirketin CEO’su Darren Woods, CNBC’ye yaptığı açıklamada, dalgalı piyasalarda finansal koruma işlemlerinin kaydedildiğini ancak fiziksel petrol teslim edilene kadar envanterde kaldığını söyledi. Woods, yatırımcıların bu “ertelenmiş kâr” etkisini doğru değerlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Chevron da benzer şekilde, bu çeyrekte yaklaşık 3 milyar dolarlık olumsuz zamanlama etkisiyle karşı karşıya kaldıklarını açıkladı.
BP'nin karı ikiye katladı
ABD Başkanı Donald Trump, savaşın başlangıcında Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, ABD’nin dünyanın en büyük petrol üreticisi olduğunu vurgulayarak petrol fiyatlarındaki artışın ülke ekonomisine ciddi kazanç sağladığını ifade etti.
Nitekim sektörde bazı şirketler yükselen fiyatlardan şimdiden önemli ölçüde fayda sağlamaya başladı. BP, son çeyrekte kârını iki katından fazla artırdığını duyurdu. Bu performans, şirketin 2023’ten bu yana ulaştığı en yüksek çeyreklik kâr olarak kaydedildi.
BP’nin elde ettiği yüksek kârlılık, sivil toplum kuruluşları ve bazı Avrupalı maliye bakanlarının enerji şirketlerine yönelik ek vergi çağrılarını yeniden gündeme getirdi. Artan enerji fiyatlarının yarattığı “beklenmedik kazançların” vergilendirilmesi yönündeki tartışmalar böylece güç kazandı.
Öte yandan diğer büyük enerji şirketlerinin finansal sonuçları, yüksek petrol fiyatlarının bilançolara hemen yansımayabileceğini gösteriyor. ConocoPhillips, Katar’daki operasyonlarında savaş nedeniyle yaşanan aksaklıklar sebebiyle yıllık üretim beklentisini aşağı yönlü revize etti.
Bu tablo, küresel enerji piyasalarında jeopolitik risklerin yalnızca fiyatları değil, şirketlerin üretim, lojistik ve kârlılık dengelerini de doğrudan etkilediğini ortaya koyuyor.
Hürmüz Boğazı gelişmeleri ve enflasyon endişesi
Katar’daki enerji yetkilileri, İran’ın ihracat tesislerine yönelik saldırılarının ardından oluşan hasarın giderilmesinin yıllar alabileceğini açıkladı. Bu gelişmeler, küresel enerji arzına ilişkin belirsizlikleri artırdı.
Savaşın ilk günlerinde ExxonMobil ve Chevron hisseleri hızlı bir yükseliş kaydetmişti. Ancak nisan ayında ABD ile İran arasında ateşkes ilan edilmesi ve Hürmüz Boğazı çevresinde geçişlerin yeniden başlamasıyla bu hisseler yeniden dengelendi. Benzer şekilde, Lockheed Martin hisseleri de yılbaşından bu yana yüzde 25 yükseldikten sonra eski seviyelerine geriledi.
Öte yandan akaryakıt fiyatları küresel ölçekte artmayı sürdürüyor. ABD’de benzin fiyatları ortalama 4,39 dolara ulaşırken, bu rakam bir yıl önce 3,18 dolar seviyesindeydi. Artan fiyatlar, tüketiciler üzerindeki mali baskıyı derinleştiriyor.
Uzmanlara göre Orta Doğu’daki kriz, yalnızca enerji piyasalarını değil, makroekonomik dengeleri de etkiliyor. Tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar petrol fiyatlarını yukarı yönlü baskılarken, bunun yıl boyunca yüksek enflasyon riskini canlı tutabileceği ve ekonomik büyümeyi sınırlayabileceği değerlendiriliyor.
