Piyasalarda çatışmanın uzayacağına yönelik beklentiler hakim olurken, enerji koridorlarındaki tıkanıklığın küresel ekonomide yeni bir enflasyon dalgası yaratmasından endişe ediliyor.
Piyasaların "çıkış stratejisi" beklentisi karşılıksız kaldı
CNBC'nin haberine göre yatırımcılar, Başkan Trump’ın Çarşamba gecesi yaptığı ulusal sesleniş konuşmasında gerilimi düşürecek net bir plan sunmasını bekliyordu. Ancak Trump, operasyonların haftalarca sürebileceğini belirterek İslam Cumhuriyeti’ni "aşırı derecede sert" vurma sözü verdi. Bu açıklamaların ardından piyasalarda risk iştahı yerini kaygıya bıraktı.
TD Securities kıdemli emtia stratejisti Ryan McKay, çatışmanın en azından Nisan ayı sonuna kadar süreceği öngörüsüyle "varil matematiğinin giderek kötüleştiğini" vurguladı. McKay’in analizine göre, ay sonuna kadar 600 milyon varili ham petrol, 350 milyon varili ise jet yakıtı ve dizel gibi rafine ürünler olmak üzere yaklaşık 1 milyar varillik bir kayıp yaşanacak.
Fiyatlarda çift haneli artış: Brent ve ABD ham petrolü sıçradı
Trump’ın açıklamalarının ardından ABD ham petrolü %10’dan fazla değer kazanarak varil başına 110 dolar seviyesini aştı. Uluslararası gösterge olan Brent petrolün fiyatı ise %6’lık artışla 107 doların üzerine çıktı. Fiziksel piyasalarda ise talebin yoğunluğu nedeniyle Houston’da bir varil ABD petrolü için 120 dolara yakın bedeller ödeniyor.
Again Capital kurucu ortağı John Kilduff, piyasanın Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalma ihtimalini ve uzun süreli savaş riskini hızla fiyatladığını belirterek, "Bu konuşma bir felaketti" değerlendirmesinde bulundu.
Hürmüz Boğazı krizi ve ABD'nin stratejisi
Küresel petrol arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, İran’ın tanker saldırıları sonrası fiilen kapalı kalmaya devam ediyor. Trump, konuşmasında bu kritik su yolunu açmaya yönelik askeri bir plan sunmazken, ABD’nin enerji bağımsızlığına dikkat çekti.
Trump, "ABD, Hürmüz Boğazı üzerinden neredeyse hiç petrol ithal etmiyor ve gelecekte de etmeyecek. Buna ihtiyacımız yok" dedi.
Boğazdan petrol alan diğer ülkelerin geçiş yolunun güvenliğini sağlamak için sorumluluk alması gerektiğini belirten Trump, aksi takdirde İran’ın enerji altyapısını hedef alarak ülkeyi "taş devrine geri döndürme" tehdidinde bulundu.
Küresel akaryakıt kıtlığı riski kapıda
Stratejistler, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda stokların hızla eriyeceği konusunda hemfikir. Rystad Energy analisti Matthew Bernstein, savaş sona erse bile artan sigorta ve navlun maliyetleri nedeniyle fiyatların "savaş öncesi seviyelere" dönmeyeceğini öngörüyor.
Shell CEO’su Wael Sawan ise yakıt kıtlığının dalgalar halinde dünyaya yayılacağını belirtti. Sawan’a göre bu durum önce jet yakıtında, ardından dizel ve benzinde hissedilecek; etkileri Nisan ayından itibaren Avrupa’da daha derin görülecek.
Enflasyon ve rekor fiyat beklentisi
ABD’de perakende benzin fiyatlarının galon başına 4,45 dolara, dizelin ise 6,05 dolara kadar çıkabileceği tahmin ediliyor. Analistler, dizel fiyatlarındaki bu ani artışın özellikle ikinci çeyrekte ciddi bir enflasyon baskısı yaratacağı konusunda uyarıyor.
2022 yılındaki Rusya-Ukrayna savaşı sonrası görülen 5,02 dolarlık tarihi rekorun tekrar test edilebileceği ifade ediliyor.
