Uçaklarda ekonomi kabini küçülme yolunda. Havayolları, yolcu uçaklarını yeniden donatıyor ya da premium koltukların daha büyük paya sahip olduğu yeni uçaklar satın alıyor. Amaçları, uçurulan her koltuktan daha fazla gelir elde etmek; bunun için de tam yatabilen yapıdaki koltuklar ve ekstra diz mesafesi için daha fazla ödeme yapmaya hazır yolculara hitap ediyorlar.
Wall Street Journal'ın haberine göre, Delta Air Lines ve United Airlines gibi birinci sınıf bölümleri bulunan taşıyıcılar, son on yılda uçuşlardaki premium koltuk sayısını artırdı. Şimdi ise düşük hizmet anlayışlı uçuşların öncüsü Southwest Airlines ile Spirit ve Frontier gibi düşük maliyetli taşıyıcılar da yolculara daha fazla diz mesafesi gibi ayrıcalıklar sunan koltuklar ekliyor.
Havacılık veri şirketi Visual Approach Analytics’in araştırmasına göre, Ocak 2020’den bu yana iç hat uçuşlarında planlanan business ve first-class koltuk sayısı yüzde 27 arttı. Bu oran, aynı dönemde yalnızca yüzde 10 yükselen planlı ekonomi koltuklarının neredeyse üç katı.
'Premium' koltukların önemi giderek artıyor
Premium bölümler havayollarına birkaç açıdan yardımcı oluyor. Global Tourism Forum’un bir raporuna göre premium ekonomi koltukları, normal ekonomi koltuklarına kıyasla en az iki kat daha yüksek fiyatlanabiliyor ve uçakta yalnızca biraz daha fazla yer kaplıyor. Büyük havayolları açısından daha fazla premium koltuk satmak, ekonomi kabinindeki yerleri düşük maliyetli taşıyıcılarla rekabet edebilecek fiyatlarla sunmayı sübvanse etmeye yardımcı oluyor.
Delta, dördüncü çeyrekte premium bilet satışlarından, yüzde 9 artan gelirle, ana kabinden elde ettiğinden daha fazla gelir sağladı; ana kabindeki satışlar ise yüzde 7 düştü. United’da premium gelirler 2025’te ekonomi koltuk satışlarından daha hızlı büyüdü. Her iki taşıyıcı da geçen yıl kârlılıkta rakiplerini açık farkla geride bıraktı.
Ekstra ayrıcalıklar için ödeme yapabilecek maddi güce sahip müşterileri cezbetmek, Delta’nın iş modelinin kritik bir parçası oldu. Şirket yöneticileri, 2024 itibarıyla yıllık geliri 100 bin doların üzerinde olan hanelerin, havayolu harcamalarının yüzde 75’ini oluşturduğunu söyledi.
Bu yılın başlarında Delta, birinci sınıfta ve uluslararası uçuşlardaki tam yatabilen yapıdaki koltuklu business sınıfı kabini olan Delta One Suites’te daha fazla koltuk ekleme sözü verdi. Üst Yönetici Ed Bastian, şirketin bu yılki koltuk artışının fiilen hiçbir kısmının ana kabinde olmayacağını söyledi.
Şirket, uzun menzilli ve uluslararası uçuşlarda kullandığı önceki nesil uçaklara kıyasla daha büyük premium kabinlere sahip en az 30 Boeing 787-10 Dreamliner siparişi verdi. Dreamliner’lar, Delta’nın daha eski Boeing 767-400 uçaklarını kademeli olarak filodan çıkarmasına yardımcı olacak. Bu uçaklarda premium koltuklar zaten kabinin üçte birinden fazlasını kaplıyor.
Delta Ticari İşler Başkanı Joe Esposito, bu yılın başlarında analistlerle yaptığı bir görüşmede, “787 kârlılık açısından harika bir uçak” dedi ve şöyle devam etti:
“Bu çok güçlü bir değişim ve kâr marjında sıçrama niteliğinde bir iyileşme”
Buna ek olarak, daha yeni uçaklar genellikle daha yüksek yakıt verimliliğine sahip oluyor; bu da uçuş operasyonlarının ekonomisini güçlendiriyor.
Havayolu ayrıca, ortalama yüzde 40 premium oturma düzenine sahip Airbus A330-900neo ve Airbus A350-900 gibi Airbus uçaklarını teslim alıyor. Bunlar, kabinlerinin yüzde 30 ila yüzde 32’si premium koltuklardan oluşan Delta’nın Boeing 767-300ER uçaklarının daha geniş kapsamlı yenilenmesinin parçası.
United, “yükseltilmiş iç mekân”a sahip Boeing 787-9 Dreamliner versiyonunu devreye almak üzere. Uçağın mevcut versiyonunda koltukların yaklaşık yüzde 58’i standart ekonomi bölümündeyken, yeni versiyonda bu oran yalnızca yaklaşık yüzde 40. Uçakta business-class, premium ekonomi ve ekonomi-plus bölümleri bulunuyor.
American Airlines, havacılık analitik şirketi Cirium verilerine göre 2020’den bu yana ABD’deki rakiplerinden daha fazla premium koltuk uçurdu. Şirket, 2016’nın sonlarında iç hat uçuşlarında premium ekonomi koltuklarını devreye aldı ve premium ağırlıklı yeni uçaklara ve yeniden tasarlanan eski uçaklara yatırım yaptı. Son 10 yılda sunduğu premium koltuk sayısını yüzde 34’ten fazla artırdı.
American’ın Ticari İşler Başkanı Nat Pieper, “28 yıl önce bu işe başladığımda mesele sadece A noktasından B noktasına gitmekti. Ancak Oyun artık çok daha karmaşık hale geldi” ifadelerini kullandı.
Katmanlı sistem
Analistlere göre yeniden düzenlenen koltuk yerleşimleri, standart ekonomi bölümünü sıkıştırıyor ve havayollarına farklı tüketici davranışlarına uyum sağlayabilecek katmanlı bir gelir toplama sistemi veriyor. Temel ekonomi sınıfı yolcuları, harcamaların güçlü olduğu dönemlerde üst sınıflara geçebiliyor; business-class yolcuları ise kemerler sıkılaştığında premium ekonomiye inebiliyor.
Raymond James analisti Savanthi Syth, “'Bir havayolu koltuğu havayolu koltuğudur' şeklindeki bakıştan uzaklaşıyoruz. Bu artık değişti” dedi.
Müşteriler de havayollarının yeni koltuk düzenlerindeki değişimi fark etmiş durumda. Luke Vanderberg, 1,90 metre boyunda olduğu için havayollarının standart ekonomi koltuklarına sığmakta zorlandığından, genellikle ekstra diz mesafesi için ödeme yapıyor. Avrupa’ya gündüz yapılan bir uçuşta ise premium ekonomi koltuğunu tercih ediyor.
New Jerseyli satış mühendisi, uyumak isteyeceği uzun bir uçuş olmadığı sürece genellikle daha üst bir sınıfa geçmeyi düşünmüyor. O durumda da daha iyi bir koltuk için ek ödemeyi gerekli görmüyor ve şunları söylüyor:
“Şöyle diyorsunuz: ‘Vay canına, biletler arasındaki farkla tamamen yeni bir dizüstü bilgisayar alabilirim. 10 saatlik acıya katlanıp bir dizüstü bilgisayar alabilir miyim?”
