Cinayetle suçlanıp, yıllar sonra beraat etmişti: Yazar Amanda Knox hikâyesini stand-up sahnesine taşıdı

Alex Marshall / The New York Times

Edinburgh Festival Fringe’ın açılış gecesiydi ve Amanda Knox, eski püskü bir tiyatronun sahnesinde bir ileri bir geri yürüyordu.

39 yaşındaki Knox, stand-up komedyeni olarak Fringe’deki ilk gösterisi olan bir saatlik “Cartwheel” kapsamında yaklaşık 15 dakikadır esprilerini deniyordu. Oyuncakların ve kıyafetlerin etrafa saçıldığı sahnede dolaşıyor, hikâyeler anlatıyor ve zaman zaman 5 yaşındaki kızı Eureka’nın önceden kaydedilmiş sesiyle diyaloga giriyordu.

Knox, kendi hikâyesindeki mizahı bulmaya çalışıyordu: ABD’li bir anneydi ama aynı zamanda, 2007’de İtalya’da eğitim gördüğü sırada ev arkadaşının öldürülmesi nedeniyle yıllarca haksız yere cezaevinde tutulmuştu. Ancak 150 kişilik kapalı gişe seyirci, hapishane hayatı, tabloid şöhreti ve çocuk yetiştirmenin tuhaflıkları üzerine yaptığı esprilere ilk başta yalnızca ara sıra gülüyordu.

“Anne İtalya’ya gidiyor”

Ta ki kızının en sevdiği oyunla ilgili bir espri yapana kadar.

Knox, oyunun adının “Anne İtalya’ya gidiyor” olduğunu söyledi. Oyunda kızı, mahallelerindeki parkta bir tırmanma demirinin parmaklıklarını tutuyor ve “Beni çıkarın! Beni çıkarın!” diye bağırıyordu. Knox da sahnede, cezaevi hücresinin parmaklıklarına çaresizce sarılan, gözleri faltaşı gibi açılmış bir mahkûmu canlandırdı. Seyircilerin hafif gülüşmeleri, gecenin ilk büyük kahkahasına dönüştü.

Knox’un stand-up denemesi başlı başına şaşırtıcı olsa da, bu gösterinin ilkini İskoçya’daki Fringe’de sahnelemesi belki de daha büyük bir risk taşıyordu. Çünkü öldürülen ev arkadaşı Meredith Kercher İngilizdi ve Knox’un Britanya’daki itibarı hâlâ oldukça tartışmalı. Knox’un komediye yönelmesi, aynı zamanda bir hikâyeyi sahnede anlatma hakkının kime ait olduğu sorusunu da gündeme getirdi.

Knox, daha önce verdiği bir görüntülü röportajda komediyi denemesinin nedenini, yıllardır “ya true crime figürü ya da trajik bir karakter” olarak görülmesine bağladı. Oysa kendisinin her zaman “saçma sapan, tuhaf bir tiyatro kızı” olduğunu söyledi.

“Bu gösteriyi yapmak, köklerime dönmem ve bütün kötü şeyler yaşanmadan önce kim olduğumu yeniden sahiplenmeye çalışmam” dedi.

Edinburgh Fringe, böyle bir dönüşüm için yüksek riskli bir sahne. Her ağustos ayında düzenlenen festival, yeni komedyenler için acımasız bir sınav alanı olarak biliniyor. Eleştirmenler stand-up gösterilerini sık sık sert biçimde yerden yere vuruyor. Ancak Hannah Gadsby, James Acaster ve “Baby Reindeer”ın yaratıcısı Richard Gadd gibi bazı isimler için festival, şöhrete açılan bir sıçrama tahtasına dönüşebiliyor.

Fringe’deki pek çok komedyen, karanlık konulardan mizah çıkarıyor. Gadd’ın çıkış yaptığı gösteri takip edilme deneyimi üzerineydi. Avustralyalı komedyen Frankie McNair ise bu yıl çocukluk döneminde uğradığı istismarı aşmasını anlattığı “Huge Ass Mindset” adlı gösteriyi sahneliyor.

Britanya'da tartışma yarattı

Yine de “Cartwheel”ın mayıs ayında duyurulmasından bu yana Knox’un Britanya’da sahneye çıkacak olması ülkede tartışma yarattı. Knox, 2015’te İtalya’nın en yüksek mahkemesi tarafından cinayet suçlamasından kesin olarak beraat ettirildi. Buna rağmen Britanya’da hâlâ onun cinayetle bir şekilde bağlantısı olduğuna inananlar var. Bazıları da Meredith Kercher’ın ailesinin daha fazla travma yaşamaması için Knox’un kamuoyunun gözünden uzak durması gerektiğini düşünüyor.

Geçen hafta Meredith Kercher’ın kız kardeşi Stephanie Kercher, basına verdiği röportajlarda Knox’un 17 Ağustos’a kadar sürecek “Cartwheel” gösterisinin iptal edilmesi çağrısında bulundu. Kercher, e-posta yoluyla yaptığı açıklamada Knox’un ailesine “derin bir acı” yaşattığını belirterek “gerçek bir dava ve gerçek bir mağdurun Birleşik Krallık’ta bir komedi gösterisine dönüştürülmesine izin verilmemeli” dedi.

Gösteriye karşı başlatılan çevrimiçi imza kampanyasında 40 binden fazla imza toplandı. Knox’u yıllardır hedef alan Britanya tabloid basını da tartışmaya dahil oldu. Cuma günkü ilk gösterisinin hemen ardından Daily Mail, internet sitesinde “Foxy Knoxy’nin dikkat ya da para için yapmayacağı bir şey var mı?” başlıklı bir haber yayımladı.

Gösterinin ardından konuşan bazı seyirciler de Knox’un motivasyonunun para olup olmadığını sorguladı. Oysa Fringe’deki gösterilerin çoğu, Knox’unki gibi kapalı gişe oynasalar bile kâr etmiyor. Gilded Balloon’daki seyircilerden 72 yaşındaki Edward Lipscombe, Knox’un ya paraya ihtiyacı olduğunu ya da yaşadıklarını anlatabileceği terapötik bir alan aradığını düşündüğünü söyledi. Ancak gösterinin iyi kurgulanmış bir saat olduğunu da ekleyerek Knox’un “insanın tahmin edeceğinden daha fazla yüreğe sahip olduğunu” gösterdiğini belirtti.

Knox’u tanıyan bazı kişiler için bile onun Fringe’e çıkması başlangıçta şaşırtıcıydı. Gösteride danışmanlık yapan Amerikalı stand-up komedyeni Jena Friedman, Knox’a bunu neden yaptığını defalarca sorduğunu söyledi.

“Bunu yapacak kadar cesur olması gerçekten akıl alır gibi değil” dedi Friedman.

Knox ise röportajında tartışma çıkmasını beklediğini, ancak Britanya tabloid basınının kendi kararlarını belirlemesine izin vermeyeceğini söyledi.

“İçimde meydan okuyan bir taraf var ve şöyle diyor:

‘Biliyor musun?’

'Ben kimseye zarar vermedim. Olanların sorumlusu ben değilim.”

Aradan geçen yıllarda Knox iki anı kitabı yazdı, eşiyle birlikte bir podcast hazırlamaya başladı ve hayatı Hulu’da yayımlanan bir diziye konu oldu. Komedi ise onun için daha yeni gelişen bir tutku olsa da türe ilgisi çok daha eskilere uzanıyor. Knox, uzun süredir Weird Al Yankovic hayranı olduğunu, cezaevindeyken de İtalyan televizyonlarında geceleri geç saatte dublajsız yayımlandığı için “Flight of the Conchords” izlemekten hoşlandığını anlattı.

Stand-up kariyerine giriş

Stand-up yapma fikri ise 2023’te daha somut hale geldi. Knox, arkadaşı ve komedyen Whitney Cummings için düzenlenen bir roast gösterisine sürpriz konuk olarak davet edildi. Yaklaşık üç dakika süren kısa performansında, diğer komedyenlerin “hiç kimseyi öldürmemiş birinin ardından sahneye çıkmak istedikleri için” kendisini davet ettiğine dair bir espri yaptı.

Knox, bu deneyimin ardından komediye iyice merak sardığını ve yaşadığı Washington eyaletindeki Vashon Island’da düzenlenen yerel komedi gecelerinde zaman zaman sahneye çıkmaya başladığını söyledi. Bir zamanlar birinin arka bahçesi olan küçük bir şarap barında birkaç ayda bir performans sergiliyor, çoğunlukla çocuk çizgi filmi karakterlerinden birine ilgi duymak gibi annelik üzerine espriler yapıyordu.

Edinburgh’da bir gösteri sahneleme fikri ise geçen yıl, skeç komedi ikilisi Britanick ile tanışmasının ardından ortaya çıktı. İkili, Fringe’i komedyenlerin kendilerini geliştirebileceği bir yer olarak övgüyle anlatmıştı. Britanick üyelerinden Nick Kocher, Knox’u internette sert eleştirilerle karşılaşacağı konusunda uyardığını ancak onun bunu sorun etmediğini söyledi. Kocher’ın aktardığına göre Knox’un yanıtı, “Bu zaten oluyor” olmuştu.

Travmaları kabullenmek

Knox, gösteriyi yazarken Friedman ve Lauren Weedman gibi komedyenlere taslaklarını göndererek görüş aldığını söyledi. Aldığı tavsiyelerden biri de “yaşadığı travmanın bir kısmını doğrudan kabullenmesi” yönündeydi.

Gösterinin finaline yaklaşırken bu tavsiyeyi uyguladığı açıktı. Knox daha önce, gösteriye “Cartwheel” adını vermesinin nedenini de anlatmıştı. İtalyan savcılar, Meredith Kercher’ın ölümünün hemen ardından polis merkezinde takla attığını öne sürmüş ve bunu vahşi bir cinayetin ardından uygunsuz bir hafiflik göstergesi olarak değerlendirmişti. Knox ise aslında yoga yaptığını söylemişti.

Gösterinin sonuna doğru daha ciddi bir tona geçen Knox, kızını “kendisinin olduğu için cezalandırıldığı kızın aynısı olacak şekilde” yetiştirdiğini söyledi. Eureka bir gün onun hayat hikâyesini anlayacak yaşa geldiğinde, Knox bu hikâyeyi ona “hayatı dolu dolu yaşamak ve hiçbir şeyin seni geri tutmasına izin vermemek” üzerine bir ders olarak anlatacağını söyledi.

“Çocuklar sizi pek dinlemiyor” diyen Knox, ardından “Onlara göstermeniz gerekiyor” diye ekledi. Fringe’e gelmesinin nedeninin de bu olduğunu söyledi.

Ardından sahnede takla atan Knox’u seyircilerin yaklaşık yarısı ayağa kalkarak alkışladı.

© 2026 The New York Times Company