Orta yaşta kalp ve damar sağlığını korumaya yönelik üç temel önlem, ileri yaşlarda demans riskini önemli ölçüde azaltabilir. ABD'de yapılan yeni bir araştırma, 45-65 yaş arasında normal kan basıncına sahip olmanın, tip 2 diyabetten kaçınmanın ve sigara kullanmamanın, demans gelişmeden geçirilen yaşam süresini ortalama 13 yıl uzattığını ortaya koydu.
Tıp dergisi Neurology'de yayımlanan araştırma, New York Üniversitesi (NYU) Langone Health araştırmacıları tarafından yürütüldü. Bilim insanları, 1986'da başlatılan ve ABD'de on binlerce kişiyi uzun yıllar boyunca izleyen Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) çalışmasının verilerini analiz etti.
The Guardian'da yer alan habere göre, araştırmada, başlangıçta demans tanısı bulunmayan ve ortalama yaşı 56 olan 12 bin 409 kişi yaklaşık 26 yıl boyunca takip edildi. Katılımcılar yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve sigara kullanımı açısından değerlendirildi.
Takip süresince 3 bin 8 kişiye demans tanısı konulurken, 5 bin 238 kişi demans gelişmeden yaşamını yitirdi. Araştırmaya göre üç risk faktörünün hiçbirine sahip olmayan kişiler, bu üç risk faktörünün tamamını taşıyanlara kıyasla ortalama 13 yıl daha demans geliştirmeden yaşadı.
Çalışmada, başlangıçta ne diyabeti ne yüksek tansiyonu bulunan ve sigara içmeyen kişilerin ortalama 30,1 yıl demanssız yaşadığı hesaplandı. Bir risk faktörüne sahip olanlarda bu süre 26,3 yıl, iki risk faktörü bulunanlarda 21 yıl, üç risk faktörünü de taşıyanlarda ise 17 yılın biraz üzerinde gerçekleşti.
45 yaşından itibaren sigarayı bırakmak önemli
Araştırmanın kıdemli yazarı ve NYU Langone Optimal Yaşlanma Enstitüsü Direktörü Dr. Josef Coresh, bulguların orta yaşta bu risk faktörlerinden kaçınmanın beyin sağlığını uzun yıllar korumada etkili bir strateji olduğunu gösterdiğini söyledi. Coresh, "Umarız bu sonuçlar, insanların 45 yaşından itibaren sigarayı bırakmaları ve kalp-damar sağlıklarını yakından takip etmeleri konusunda teşvik edici olur" dedi.
Önceki araştırmalar, çocukluk döneminden başlayıp yaşam boyu sürdürülen koruyucu önlemlerle değiştirilebilir 14 risk faktörünün kontrol altına alınmasının, insanların daha uzun yaşamasına rağmen demans vakalarının yaklaşık yüzde 45'ini önleyebileceğini veya geciktirebileceğini ortaya koymuştu.
Kadınlar daha avantajlı
Araştırmada ayrıca kadınların, sahip oldukları risk faktörü sayısından bağımsız olarak erkeklere kıyasla daha uzun süre demans geliştirmeden yaşadığı görüldü. Veriler, beyaz katılımcıların da siyah katılımcılara göre daha fazla demanssız yaşam yılına sahip olduğunu ortaya koydu.
Araştırmaya dahil olmayan Alzheimer's Research UK'den Dr. Jacqui Hanley ise çalışmanın yalnızca demans riskine değil, insanların demans olmadan ne kadar yaşayabileceğine odaklanmasının önemli olduğunu belirterek, fiziksel olarak aktif kalmanın, sigara içmemenin ve yüksek tansiyon ile diyabetin kontrol altında tutulmasının hem kalp hem de beyin sağlığı açısından kritik olduğunu vurguladı.
Uzmanlara göre dünya genelinde demansla yaşayan kişi sayısının 2050 yılına kadar yaklaşık üç kat artarak 153 milyona ulaşması bekleniyor. Ancak önceki çalışmalar, yaşam boyu değiştirilebilir risk faktörlerinin kontrol altına alınmasıyla demans vakalarının yaklaşık yüzde 45'inin önlenebileceğini veya geciktirilebileceğini gösteriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
