Heykelleri, resimleri ve ziyaretçileri eserin parçası hâline getiren enstalasyonlarıyla çağdaş sanata damga vuran Japon avangart sanatçı Yayoi Kusama hayatını kaybetti. Yayoi Kusama Studio tarafından yapılan açıklamada, sanatçının 14 Ağustos 2026’da Tokyo’daki bir hastanede 97 yaşında yaşamını yitirdiği bildirildi. Kusama’nın ölüm nedeni açıklanmadı.
Stüdyo, Kusama’nın son günlerine kadar resim yapmayı sürdürdüğünü ve fırçasını elinden bırakmadığını belirtti. Açıklamada, sanatçının arzularının yaşatılacağı ve dünyanın dört bir yanındaki insanlara sanat aracılığıyla gelecek için umut ve güç verilmeye devam edileceği ifade edildi.
Puantiyelerle özdeşleşti
'Puantiyeler Kraliçesi' olarak da anılan Kusama, tekrarlanan noktaları, ağ desenlerini, aynaları ve parlak renkleri kullandığı eserleriyle tanınıyordu.
Resimden heykele, enstalasyondan performansa, filmden edebiyata uzanan üretimlerinde sonsuzluk, tekrar, benliğin kaybolması, yaşam, ölüm ve evren gibi konuları ele aldı.
Puantiyeler, Kusama için yalnızca görsel bir imza değildi. Sanatçı, tekrar eden noktaları bireyin evren içinde çözülmesini anlattığı “kendini yok etme” düşüncesinin bir parçası olarak kullanıyordu.
Parlak kırmızı peruğu ve sıra dışı puantiyeli kıyafetleri de zamanla sanatçı kimliğiyle bütünleşti.
Çocukluğundaki sanrıları sanatına taşıdı
Yayoi Kusama, 22 Mart 1929’da Japonya’nın Nagano bölgesindeki Matsumoto kentinde dünyaya geldi.
Çocukluğundan itibaren sanrılar ve görsel halüsinasyonlar yaşadığını anlatan Kusama, gördüğü noktaları ve ağ biçimindeki desenleri resmetmeye başladı. Küçük yaşlarda suluboya, pastel ve yağlı boyayla çalışan sanatçı, tekrar ve çoğalma üzerine kurduğu kendine özgü anlatım dilini geliştirdi.
Ruh sağlığıyla ilgili yaşadığı zorlukları gizlemek yerine sanatının temel konularından biri hâline getirdi. Eserlerinde korkularıyla yüzleşmeye ve onları kontrol altına almaya çalıştığını anlatıyordu.
Kusama, hayatının uzun bir bölümünü kendi isteğiyle Tokyo’daki bir psikiyatri hastanesinde geçirdi. Hastaneden yakındaki atölyesine giderek üretimini sürdüren sanatçı, ileri yaşlarında da resim yapmayı bırakmadı.
New York’un erkek egemen sanat dünyasında mücadele etti
Kusama, 1957’de ABD’ye taşındı ve bir yıl sonra New York’ta çalışmaya başladı. Ağ desenlerinden oluşan büyük boyutlu resimleri, yumuşak heykelleri, aynalı enstalasyonları ve performanslarıyla dönemin avangart sanat çevresinde kendine yer açmaya çalıştı.
1960’ların erkek egemen New York sanat ortamında uzun süre hak ettiği ilgiyi göremedi. Buna rağmen fallik biçimlerle kapladığı heykelleri, vücut boyama etkinlikleri, çıplaklık içeren performansları ve Vietnam Savaşı karşıtı gösterileriyle büyük yankı uyandırdı.
Yayoi Kusama, Vietnam Savaşı karşıtı protestoların yoğunlaştığı 1968’de tiyatroyu bir eylem biçimine dönüştürdü. “Anatomic Explosions” adlı performanslarında çoğunlukla çıplak modellerin bedenlerini puantiyelerle boyayarak New York Borsası ve Birleşmiş Milletler Genel Merkezi önünde savaş karşıtı gösteriler düzenledi.
Sanatsal faaliyetlerini moda gösterileri, filmler, yayınlar ve kamusal performanslarla genişleten Kusama, sanat ile gündelik hayat arasındaki sınırları zorladı.
Kusama’nın çalışmaları dönemin pop art, minimalizm ve performans sanatıyla kesişse de sanatçı kendine özgü, bağımsız bir görsel dil oluşturdu.
Sonsuzluk aynası odaları milyonlara ulaştı
Kusama, 1965’te aynalar kullanarak ilk “Infinity Mirror Room” çalışmasını hazırladı. “Infinity Mirror Room–Phalli’s Field” adlı enstalasyonda aynalar, mekâna yerleştirilen biçimleri tekrar tekrar yansıtarak sonsuz bir alan yanılsaması oluşturuyordu.
Sanatçı, kariyeri boyunca 20’den fazla farklı sonsuzluk aynası odası tasarladı. Aynalar, ışıklar ve tekrar eden nesnelerle oluşturulan bu odalarda ziyaretçiler yalnızca esere bakmıyor, yansımaları aracılığıyla çalışmanın bir parçasına dönüşüyordu.
Başlangıçta deneysel sanat çalışmalarının örnekleri olarak değerlendirilen aynalı odalar, ilerleyen yıllarda Kusama’nın dünya çapında tanınan eserleri arasına girdi. Milyonlarca ziyaretçi çeken çalışmalar, sosyal medyanın yükselişiyle yeni bir izleyici kitlesine ulaştı.
Puantiyelerle kaplı dev balkabağı heykelleri de Kusama’nın en tanınan eserleri arasındaydı. Sanatçı için balkabağı, çocukluğundan itibaren güven ve huzurla ilişkilendirdiği özel bir motifti.
Japonya’ya döndükten sonra uzun süre göz ardı edildi
Kusama, 1973’te Japonya’ya döndü. Resim ve heykel çalışmalarının yanı sıra şiir ve roman yazmaya başladı.
ABD’deki avangart sanat çevresinde dikkat çeken çalışmalarına rağmen Japonya’ya dönüşünün ardından sanat dünyası tarafından uzun süre büyük ölçüde göz ardı edildi. Uluslararası alanda yeniden keşfedilmesi ve geniş kitlelerce tanınması onlarca yıl sürdü.
Kusama, asıl küresel şöhretine 80’li ve 90’lı yaşlarında ulaştı. Sergileri için uzun kuyruklar oluşurken eserleri New York Modern Sanat Müzesi, Whitney Amerikan Sanatı Müzesi, Tate Modern ve Museum Ludwig gibi dünyanın önde gelen sanat kurumlarında gösterildi.
Tokyo’da yalnızca Kusama’nın eserlerine adanan Yayoi Kusama Müzesi 2017’de açıldı.
Yaklaşık 900 resimden oluşan seri
Sanatçı, 2009’da “My Eternal Soul” adlı büyük resim serisine başladı. Çalışmalarını 2021’e kadar sürdüren Kusama, bu seri kapsamında yaklaşık 900 resim üretti.
Aynı yıl “Every Day I Pray for Love” adlı yeni bir seriye başlayan sanatçı; doğa, sevgi, yaşam, ölüm ve sonsuzluk temalarını işlemeye devam etti.
Japonya’nın en saygın sanatçılarından biri kabul edilen Kusama, 2006’da Praemium Imperiale ödülüne ve Yükselen Güneş Nişanı’na layık görüldü. Sanatçıya 2016’da Japonya’nın en yüksek kültür ödüllerinden Kültür Nişanı verildi.
Sanat çevrelerinin onlarca yıl görmezden geldiği Kusama, yaşamının son döneminde dünyanın en tanınan çağdaş sanatçılarından ve küresel bir kültür ikonundan biri hâline geldi.
Kaynak: Gazete Oksijen
