Osmanlı'nın Fransa'ya gönderdiği ilk modern elçi Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin Paris seyahati, yapay zeka destekli dijital sanatla yeniden yorumlandı. Sergi, Fransa Büyükelçiliği'nde açıldı. Fransa Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont, yapay zeka teknolojilerinin sanatsal üretimde önemli bir araç olduğunu ancak insanın yerini alamayacağını söyleyerek, "18'inci yüzyıl ile yapay zeka çağı arasında bir diyalog kurmak istedik. Yapay zekadan, Mehmed Çelebi'nin betimlemelerini görselleştirmesini talep ettik" dedi.
Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk modern elçisi Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin 1720-1721 yıllarındaki Fransa seyahati, 300 yıl sonra yapay zeka ve dijital sanatın imkânlarıyla yeniden yorumlanarak sanatseverlerin beğenisine sunuldu. Fransa'nın Ankara Büyükelçisi Dumont'un ev sahipliğinde, Fransız Kültür Merkezi'nin katkılarıyla hazırlanan "Karşılaşma: Bir Osmanlı Elçisinin Fransa'ya Dijital Yolculuğu" sergisi, dün Fransa Büyükelçiliği'nde açıldı. Serginin organizasyonu Bitter Medya Kurucusu Levent Çelikay ile Tin Medya Kurucusu Muhammed Murat Arslan tarafından gerçekleştirildi.
Sergi, Osmanlı ile Fransa arasındaki diplomatik ve kültürel ilişkilerin önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilen Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin Paris izlenimlerini konu alıyor. Çelebi'nin Sefaretname adlı eserinden yola çıkılarak hazırlanan çalışma, iki medeniyet arasındaki etkileşimi görsel anlatımlarla yeniden ele alıyor.
Disiplinlerarası bir yapay zeka modelleme projesi olarak tasarlanan sergide yer alan görseller, döneme ait gravürler, teknik çizimler ve tarihsel kaynaklar referans alınarak üretildi. Çalışmada, tarihsel gerçeklik ile yapay zekânın sunduğu estetik olanaklar bir arada kullanıldı. Ayrıca ressam Charles Parrocel'in Osmanlı heyetini tasvir eden eserlerinden esinlenilen görsel dil, yapay zekâ algoritmalarına estetik rehber olarak dahil edildi.
Fransa Büyükelçiliği'nde kurulan sergide, Paris sokaklarından Versailles Sarayı'na, opera sahnelerinden bilim ve sanayi ortamlarına uzanan çeşitli sahneler büyük ölçekli dijital panolar aracılığıyla ziyaretçilere sunuluyor. Serginin ilerleyen dönemde dijital ortama taşınarak uluslararası erişime açılması planlanıyor.
Büyükelçi Dumont: Yapay zeka sanatçının yerini alamaz
Serginin lansmanında açılış konuşması yapan Büyükelçi Dumont, yapay zeka teknolojilerinin sanatsal üretimde önemli bir araç olduğunu ancak insanın yerini alamayacağını söyledi. İki farklı dönemi bir araya getirmeyi amaçladıklarını kaydeden Dumont, "18'inci yüzyıl ile yapay zeka çağı arasında bir diyalog kurmak istedik. Yapay zekadan, Mehmed Çelebi'nin betimlemelerini görselleştirmesini talep ettik" dedi. Projenin ilk aşamasında tereddüt yaşadıklarını dile getiren Dumont, "yapay zekaya böylesine önemli bir tarihsel mirasın emanet edilmesinin tartışmalı olduğunu ancak çalışmanın pedagojik bir değer taşıdığına inandıklarını" ifade etti.
Dumont, serginin teknolojiye övgü niteliği taşımadığını vurgulayarak, "Bu çalışma, yapay zekanın sınandığı bir süreçtir. Ortaya çıkan sonuç, metinsel anlatım ile görsel yorum arasındaki bir mücadelenin ürünüdür" değerlendirmesinde bulundu. Sergide yer alan eserlerin doğrudan yapay zekadan elde edilmediğini, kapsamlı bir tarihsel düzeltme sürecinden geçirildiğini aktaran Dumont, bazı görsellerde döneme ait olmayan unsurların yer aldığını belirtti. Örnek olarak Fransız bayrağının yanlış şekilde kullanıldığını ifade eden Dumont, bu tür hataların uzmanlar tarafından düzeltildiğini ve sürece katkı sağlayan akademisyenlere teşekkür etti.
"Bu eserler, hem Mehmed Çelebi’nin mirasına bir saygı duruşu"
Yapay zekanın mevcut haliyle ne tarihçi ne de sanatçı olarak değerlendirilebileceğini kaydeden Dumont, "Makinenin hatalarını düzeltmek için insan müdahalesine ihtiyaç duyuluyor. Bu durum, insanın vazgeçilmez olduğunu gösteriyor" dedi. Sanatın özünde ilham ve niyet bulunduğunu vurgulayan Dumont, yapay zekanın yalnızca üslup taklit edebildiğini ancak gerçek bir sanatsal deneyim üretemediğini dile getirdi. Dumont, "Bu eserler, hem Mehmed Çelebi'nin mirasına bir saygı duruşu hem de insanın sanat ve tarih karşısındaki rolünü hatırlatan bir çalışmadır" ifadelerini kullandı.
Dumont'un ardından, Bitter Medya Kurucusu Levent Çelikay ile serginin küratörü Muhammed Murat Arslan konuştu. Konuşmalarda, projenin ortaya çıkış süreci, yapay zeka ile tarihsel anlatının bir araya getirilmesi ve serginin hazırlık aşamaları hakkında bilgi verildi. Programın devamında, sergiye katkı sunan kişi ve kurumlara plaket takdim edildi.
Kaynak: Gazete Oksijen
