Flamengo, kulüp kültürünü korumak ve geleceğe taşıyabilmek için geçtiğimiz günlerde “Nação Legado” programını duyurdu. Programın ilk projesi “Lance Histórico” isimli bir müzayede olacak. Üç ayaktan oluşan projenin asıl amacı Flamengo’nun geçmişi, bugünü ve geleceği arasında bir köprü kurabilmek. Brezilyalı kulüp ilk ayağı da geçmişine, efsanelerine adıyor.
Flamengo bu proje kapsamında müzayedeye katılma hakkı için bir bağış hesabı oluşturdu. En yüksek bağışı yapan 131 taraftar, Flamengo’nun evi ve futbolun en önemli mabetlerinden Maracanã’da yapılacak müzayedeye davet edilecek. Etkinlikte toplanacak bağışlarla da kulüp tarihinde yer edinmiş ve bugünlerde ekonomik darboğazda olan futbolcuların bir yıl boyunca masraflarını karşılamak üzere bir fon yaratılacak.
Müzayedeye çıkacak ürünler de klasik formalar ya da önemli objelerden ibaret değil. Yine Flamengo kültürü ve hafızasını korumak için, bir dönem Fenerbahçe’yi de çalıştırmış efsane isim Zico ile akşam yemeği, kulüp başkanının Maracanã’daki locasından bir maç izleme şansı ve kulübün antrenman tesisi Ninho do Urubu’da maç yapma fırsatı gibi deneyimlerden oluşuyor.
Bu müzayededen elde edilen gelirler proje kapsamında 1966 Dünya Kupası kadrosunda da yer alan Flamengo’nun iki efsane ismi Ubirajara Alcântara ve Paulo Henrique’ye aktarılacak. Kulüp oluşan gelirle, ikinci ayakta bugünü temsil eden iki oyuncusunun büstünü yaptıracak, üçüncü ayakta ise altyapı tesislerinin inşasına kaynak ayıracak.
Flamengo başlattığı bu projeyle futbolun kronik yaralarından birine pansuman yaparken, bir yandan da bize daha büyük bir soruyu düşünmek için alan açıyor: Futboldan emeklilik olur mu?
Futbol ve ötesi
Zira futbolcu geliri denildiğinde akıllara gelen yüksek kazançlar, dünya genelinde oldukça istisnai rakamlar. Uluslararası Profesyonel Futbolcular Sendikası FIFPRO’nun araştırmalarına göre profesyonel futbolcuların yarısından fazlası ayda 1000 doların altında kazanırken, birçok ülkede profesyonel kariyerlerin ortalama süresi de 10 yılın altında kalıyor. Bu yüzden çoğu futbolcunun, kariyerinin ardından hayatının geri kalanını finanse edecek birikimi olmuyor.
İngiltere’de futbol, ragbi ve kriket oyuncularının yer aldığı 800 eski profesyonelle yapılan araştırmada ise tablo daha da netleşiyor. Oyuncuların yüzde 52’si sporu bıraktıkları ilk beş yıl içerisinde maddi zorluklarla uğraştığını yüzde 90’ı ise profesyonel spordan emekli olduktan sonra tam zamanlı bir işte çalışmak zorunda kaldığını ifade ediyor. Almanya’da ise bu oran yüzde 93’e çıkıyor.
İşin mental boyutunda ise yapılan araştırmalarda sporcular arasında emeklilik sonrası görülen ruh sağlığı sorunlarının başlıca nedenleri arasında finansal kaygılar öne çıkıyor.
Yani futbolcular için emeklilik çoğu zaman çalışma hayatının sonu değil, başlangıcı oluyor.
Memleketin günlüğü
Türkiye’de tam da bu emeklilik konusu için kurulmuş bir vakıf var. 1999’dan beri faaliyet gösteren TFF Sosyal Yardım ve Dayanışma Vakfı, TFF’ye kayıtlı olan ve ekonomik ihtiyaçları bulunan eski futbolculara yardımcı oluyor. Uygulamanın yürürlüğe girdiği 2012’den beri aktif futbolculardan bir defaya mahsus yapılan “Emeklilik Hakkı Kazanma Ödentisi” ile şimdiye kadar ödenek almaya hak kazanan yaklaşık 9 bin eski futbolcuya destek sağlanmış durumda. Vakıf kapsamında ayrıca uygun görülen futbolculara huzurevi ve sağlık hizmetleri de sağlanıyor. Bu vakıf dışında da pek çok kulübün emekli futbolcuları için dernekleri bulunuyor.
Ancak Türkiye’de, dünyadaki örneklerin aksine, kariyer sonrası ekonomik durumu kapsamlı biçimde ortaya koyan güncel bir araştırma bulunmuyor. Bu yüzden gerek TFF’nin gerekse futbolcuların kendi aralarında kurduğu dayanışma örgütlerinin ihtiyacın ne kadarını karşılayabildiği net biçimde görülemiyor.
Tüm bu sayılara bakıldığında Flamengo örneği eski futbolcularına açtığı alanla daha özel anlamlar kazanıyor. Çünkü kulüplerin tarihini ve kültürlerini yalnızca kupalar değil, o kupaları kazanan kişiler ve onların hayatları oluşturuyor.
