Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Emre Biçek tarafından geliştirilen yapay zeka destekli projeyle, hava koşulları ve hava kirliliğinin güneş enerjisi üretimine etkisinin analiz edilmesi amaçlanıyor. Sistem, enerji üretimini daha doğru tahmin ederek mevcut kaynakların verimli kullanılmasına yönelik öneriler sunacak.
Güneşli gün sayısının fazla olduğu iller arasında bulunan Van'da güneş enerjisinden daha fazla yararlanmak isteyen Biçek, yaklaşık altı ay önce “Açıklanabilir Yapay Zeka Tabanlı İklim ve Hava Kirliliği Duyarlı Güneş Enerjisi Tahmin ve Akıllı Enerji Yönetim Platformu” adlı projeyi hazırladı.
Hava kirliliği de tahminlere dahil edilecek
Geleneksel tahmin sistemleri çoğunlukla sıcaklık, nem, rüzgar, bulutluluk ve güneşlenme süresi gibi meteorolojik verileri değerlendiriyor. Geliştirilen sistem ise bunların yanı sıra havadaki toz, duman ve kirletici parçacıkları da hesaba katıyor. Böylece güneş enerjisi üretiminin daha kapsamlı ve doğru tahmin edilmesi hedefleniyor.
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) 16 Kasım'da tanıtılacak proje, hava kirliliğinin güneş panellerine ulaşan ışınım üzerindeki etkisinin belirlenmesine de imkan sağlayacak.
Güneşli havada bile enerji üretimi düşebilir
Biçek, yaptığı açıklamada, güneş enerjisinin temiz enerji üretimi açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Güneş panellerinin ürettiği enerjinin yalnızca havanın güneşli veya bulutlu olmasına bağlı olmadığını vurgulayan Biçek, havadaki toz, duman ve kirliliğin de üretimi doğrudan etkileyebildiğini söyledi.
Biçek, konuyu şöyle örneklendirdi:
“Hava bulutlu değil, güneş var. Normal şartlarda güneş panellerinden yüksek miktarda enerji üretmesini beklersiniz ama havada yoğun miktarda toz veya kirletici parçacıklar varsa güneş ışınlarının bir kısmı panellere yeterince ulaşamayabiliyor. Dolayısıyla beklediğiniz kadar enerji üretemiyorsunuz.”
Geleneksel sistemlerin hava kirliliği verilerini yeterince dikkate almadığını belirten Biçek, geliştirdikleri platformda güneş ışığının yalnızca ne kadar güçlü olduğuna değil, panellere ne ölçüde ulaşabildiğine de bakacaklarını ifade etti.
Yapay zeka tahminlerin nedenini de açıklayacak
Projenin öne çıkan özelliklerinden biri, yapay zekanın yalnızca enerji üretimine ilişkin tahminler sunması değil bu tahminlerin nedenlerini de açıklaması olacak. Biçek, sistemin olası bir üretim düşüşünün sıcaklık, bulutluluk veya hava kirliliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını gösterebilmesini istediklerini söyledi.
Biçek, “Örneğin sistem bize yarın güneş enerjisi üretiminin düşeceğini söylediğinde, bunun nedenini de gösterebilmeli. Bu düşüş sıcaklıktan mı, bulutluluktan mı, yoksa hava kirliliğinden mi kaynaklanıyor? Biz bunları anlayabilmek istiyoruz. Çünkü bir sistemin sadece sonuç üretmesi yeterli değil. Özellikle enerji gibi önemli bir alanda, o sonuca nasıl ulaştığını da bilmemiz gerekiyor.” dedi.
Enerji tüketimi için de öneriler sunacak
Platform, üniversite yerleşkesindeki güneş panellerinden elde edilen saatlik enerji üretimi ve tüketim verilerini de değerlendirecek. Sistem, güneş enerjisi üretiminin yüksek olduğu saatlerde yoğun enerji gerektiren işlemlerin gerçekleştirilmesini önerebilecek.
Panellerde beklenmedik verim düşüşü yaşanması halinde ise temizlik veya teknik kontrol yapılmasını tavsiye edebilecek. Böylece enerji kayıplarının azaltılması ve mevcut üretimin daha verimli kullanılması amaçlanıyor.
Hastanelerde ve sanayi tesislerinde de kullanılabilir
Projenin ilk uygulamalarının Van YYÜ yerleşkesinde hayata geçirilmesi planlanıyor. Bu aşamada meteorolojik veriler, hava kalitesi bilgileri ve enerji tüketim verileri bir araya getirilecek. Geliştirilecek yapay zeka modelleri, akıllı enerji yönetim platformu üzerinden izlenebilir hale getirilecek.
Biçek, kullanıcıların sistem aracılığıyla tahmini enerji üretimini, olası verim kayıplarını ve enerji yönetimine ilişkin önerileri görebileceğini belirtti. Projenin ilerleyen dönemlerde üniversite dışına da taşınmasını hedeflediklerini söyleyen Biçek, platformun hastanelerde, kamu kurumlarında, sanayi tesislerinde ve güneş enerjisi santrallerinde de kullanılabileceğini kaydetti.
Kaynak: AA
