Anayasa Mahkemesi (AYM), Sivas Madımak Oteli'nde 2 Temmuz 1993'te 35 kişinin yaşamını yitirdiği katliama ilişkin yargı sürecinin etkili şekilde yürütülmediği gerekçesiyle yapılan bireysel başvuruda, oy birliğiyle "yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine" karar verdi. Başvuruculara manevi tazminat ödenmesine hükmedildi.
Katliamda yaşamını yitirenlerin yakınlarının 2014 yılında yaptığı bireysel başvuru, 12 yıl sonra Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu'nun 23 Temmuz tarihli gündem toplantısında ele alındı. Yüksek Mahkeme, yargısal sürecin etkili biçimde yürütülmediği sonucuna vararak ihlal kararı verdi. Kararın gerekçesi daha sonra açıklanacak.
Başvuru, Sivas katliamına ilişkin yargılama sürecinin etkisiz yürütülmesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına dayanıyordu. AYM, bu iddiayı haklı bularak yaşam hakkının usul yönünden ihlal edildiğine hükmetti.
Dava zaman aşımından düşmüştü
2 Temmuz 1993’te Sivas’ta Madımak Oteli’nin ateşe verilmesiyle 33 aydın, sanatçı ve yazar ile 2 otel çalışanı hayatını kaybetti. Türkiye’nin yakın tarihine Madımak Katliamı olarak geçen saldırı, aradan geçen 33 yıla rağmen yalnızca yaşanan can kayıplarıyla değil, katliama giden süreçteki ihmaller, yargılamadaki tartışmalar, firari sanıklar, zaman aşımı kararları ve tahliyelerle de gündemde kalmayı sürdürüyor.
Katliamın ardından 124 kişi hakkında “laik anayasal düzeni değiştirip din devleti kurmaya kalkışma” suçlamasıyla dava açıldı ve dosya güvenlik gerekçesiyle Ankara’ya alındı. Ankara 1 No’lu DGM, 26 Aralık 1994’te ilk kararını açıkladı. Bu kararda 26 sanığa 20’şer yıl hapis cezası verildi ancak Aziz Nesin’in “tahriki” gerekçe gösterilerek cezalar 15 yıla indirildi.
60 sanık Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefetten 3’er yıl hapse mahkum edildi, 37 kişi beraat etti. Yargıtay daha sonra olayların “Cumhuriyete, laikliğe ve demokrasiye yönelik” olduğunu belirterek kararı bozdu.
Yeniden görülen davada 33 sanık idam cezasına çarptırıldı. Türkiye'de idam cezasının kaldırılmasının ardından bu cezalar ağırlaştırılmış müebbet hapse çevrildi. Diğer sanıklar hakkında ise 2 yıldan 15 yıla kadar değişen hapis cezaları kesinleşti.
Buna karşın firari sanıklar hakkındaki yargılama farklı seyretti. Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi, 2012 yılında yakalanamayan beş sanık hakkındaki davayı zaman aşımı nedeniyle düşürdü. Bu karar 2014'te Yargıtay tarafından onandı. Ana davadan ayrılan üç firari sanık hakkında açılan dava da 2023 yılında yine zaman aşımı gerekçesiyle kapatıldı. Yaşamını yitirenlerin yakınları ve avukatları ise katliamın "insanlığa karşı suç" niteliğinde olduğunu, bu nedenle zaman aşımına uğramaması gerektiğini savundu.
Kaynak: Gazete Oksijen
