Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), şirketlere ait ticari araçların sigortasız kişiler tarafından kullanılması halinde uygulanan yaptırımlara ilişkin yeni bir düzenlemeye gitti. Trafik denetimlerinde tespit edilen sürücüler ile araç sahipleri arasında işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı araştırılacak. Böylece aracını arkadaşına veya akrabasına ödünç veren şirket sahiplerine yalnızca trafik tutanağına dayanılarak ceza uygulanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
NTV'den Burak Taşçı'nın haberine göre, kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında 2021 yılından bu yana Emniyet Genel Müdürlüğü ile SGK arasında yürütülen uygulamada, ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık durumları inceleniyor.
Trafik denetimlerinde şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan kişilere ilişkin bilgiler SGK'ya iletiliyor. Kurum, sürücünün sigortalı olup olmadığını araştırarak kayıt dışı çalışma tespit etmesi halinde araç sahibi işveren hakkında idari işlem başlatabiliyor.
Sürücü ve araç sahibi SGK'ya çağrılacak
SGK'nın 19 Ekim 2026 tarihli ve 2026/22 sayılı Genelgesi ile trafik tutanaklarına dayalı sigortalılık işlemlerinde yeni bir uygulama başlatıldı.
Düzenlemeye göre, trafik cezası tutanağında adı bulunan sürücü ile araç sahibi işveren arasında geçmişte herhangi bir çalışma ilişkisi bulunmuyorsa yalnızca tutanağa dayanılarak doğrudan sigortalılık tescili ve ceza işlemi yapılmayacak.
Bu durumdaki dosyalar sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilecek. Araç sahibi ve sürücünün ifadelerine başvurularak aralarında bir iş ilişkisi bulunup bulunmadığı araştırılacak.
İncelemede akrabalık, arkadaşlık ve aracın geçici olarak ödünç verilmesi gibi durumlar dikkate alınacak. Hazırlanan denetim raporunun sonucuna göre sigortalılık ve idari para cezası işlemleri yürütülecek.
Sürücünün daha önce aynı işverenin işyerinde sigortalı olarak çalıştığının tespit edilmesi halinde ise mevcut usul kapsamında işlem yapılabilecek.
Trafik cezası tutanakları SGK'ya gönderiliyor
İl emniyet müdürlüklerinin trafik denetimlerinde, kullanım amacı ticari olan araçlara ilişkin düzenlenen ve sürücüye tebliğ edilen trafik idari para cezası tutanaklarının bilgileri SGK'ya gönderiliyor.
Kurumla paylaşılan bilgiler arasında aracın plakası, sürücünün T.C. kimlik numarası, adı ve soyadı, cezanın düzenlendiği tarih, il, ilçe ve ilgili trafik birimi bulunuyor.
SGK'nın Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele (KADİM) servisleri tarafından incelenen bu bilgiler, sürücünün ticari araç sahibine ait işyerinde kayıt dışı çalışıp çalışmadığının araştırılmasında kullanılıyor.
Birden fazla tespitte işe giriş tarihi nasıl belirlenecek?
Yeni düzenlemeyle aynı işyerinde fiilen çalıştığı birden fazla kez tespit edilen kişilerin sigortalılık sürelerinin hesaplanmasına ilişkin esaslar da belirlendi.
Buna göre, aynı işyerinde çalışmaya ilişkin birden fazla bilgi veya belgenin SGK'ya ulaşması halinde en eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak kabul edilecek.
Aynı ayda ve takip eden aylarda çalışıldığı belirlenen her gün için bir günlük sigortalılık hizmeti kazandırılacak. Bu çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma olarak değerlendirilecek.
Herhangi bir çalışma tespitinin bulunmadığı bir ayın ardından yeniden tespit yapılması halinde ise ilk tespit yeni işe giriş sayılacak. Önceki çalışma ilişkisi, hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.
Sigortasız işçi çalıştıranlara ne kadar ceza uygulanıyor?
Şirkete ait ticari araçta kayıt dışı işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi halinde, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi kapsamında işverene idari para cezası uygulanabiliyor.
2026 yılı brüt asgari ücretine göre, işe giriş bildirgesinin verilmediğinin ilgili kamu kurumlarının tespitiyle ortaya çıkması halinde her bir sigortasız çalışan için 66 bin 60 lira ceza öngörülüyor.
Aynı ihlalin bir yıl içinde yeniden tespit edilmesi halinde ceza, her bir sigortasız çalışan için brüt asgari ücretin beş katı olan 165 bin 150 liraya çıkıyor.
Ayrıca sigortasız çalışmanın aylık prim ve hizmet belgelerine yansıtılmaması, ücret bordrolarında eksiklik bulunması veya yasal kayıtların geçersiz sayılması gibi durumlarda ek idari para cezaları uygulanabiliyor.
Araç sahiplerinin tamamına ceza kesilmeyecek
Düzenleme, şirket adına kayıtlı ticari aracı sigortasız bir kişinin kullanmasının tek başına kayıt dışı istihdam olarak değerlendirilmesini önlemeyi amaçlıyor.
Araç sahibinin eşi, akrabası, arkadaşı veya başka bir yakını tarafından aracın kişisel amaçlarla ve geçici süreyle kullanılması halinde taraflar arasındaki ilişkinin niteliği araştırılacak.
Sürücünün işverenin yanında fiilen çalışmadığının ve aralarında hizmet ilişkisi bulunmadığının belirlenmesi halinde kayıt dışı istihdam gerekçesiyle ceza uygulanmayacak.
Ancak sürücünün gerçekte işyerinde çalıştığının tespit edilmesi halinde SGK, sigortalılık tescili, prim tahakkuku ve idari para cezası işlemlerini gerçekleştirebilecek.
Yeni genelge, yayımlandığı tarihte SGK birimlerinde incelemesi devam eden ve henüz sonuçlandırılmamış dosyalar için de uygulanacak.
Kaynak: Diğer
