Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) “Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, 2025” verilerine göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı bir önceki yıla kıyasla artarak yüzde 2,2 oldu. Oran erkeklerde yüzde 2,7, kadınlarda yüzde 1,8 olarak gerçekleşti.
Veriler, beyin göçü oranlarının üniversite türüne, burs durumuna ve mezun olunan bölüme göre önemli ölçüde farklılaştığını gösterdi. Vakıf üniversitelerinde tam burslu eğitim alan mezunlarda oran yüzde 8,6’ya çıkarken moleküler biyoloji ve genetik, işletme mühendisliği, matematik mühendisliği, elektronik mühendisliği ve fizik mühendisliği mezunlarında yüzde 10’u aştı.
Tam burslu mezunlarda oran yüzde 8,6
Devlet üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı 2024’te yüzde 1,7 iken 2025’te yüzde 1,9’a yükseldi. Vakıf üniversitesi mezunlarında ise aynı dönemde yüzde 4,3’ten yüzde 4,4’e çıktı.
Vakıf üniversiteleri içinde en yüksek oran, yüzde 8,6 ile tam burslu eğitim alan mezunlarda görüldü. Kısmi burslu mezunlarda oran yüzde 3,8, ücretli eğitim alanlarda yüzde 3,7 oldu.
Böylece tam burslu mezunların beyin göçü oranı, vakıf üniversitelerinde kısmi burslu veya ücretli okuyan mezunların iki katından fazla gerçekleşti.
Bölümler arasında moleküler biyoloji ve genetik ilk sırada
Beyin göçü oranının en yüksek olduğu lisans programı yüzde 13,1 ile moleküler biyoloji ve genetik oldu. Bu bölümü yüzde 13 ile işletme mühendisliği izledi.
İlk beşte yer alan diğer bölümler, yüzde 11 ile matematik mühendisliği, yüzde 10,9 ile elektronik mühendisliği ve yüzde 10,2 ile fizik mühendisliği olarak sıralandı.
Bu oranlar, göç edenlerin hangi bölümlerden geldiğini değil, ilgili bölümün mezunları arasındaki beyin göçü oranını gösteriyor.
Bilişim ve iletişim teknolojilerinde yüzde 7
Daha geniş eğitim ve öğretim alanları açısından bakıldığında, en yüksek beyin göçü oranı yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojilerinde kaydedildi. Mühendislik, imalat ve inşaat yüzde 4,8 ile ikinci, doğa bilimleri, matematik ve istatistik yüzde 3 ile üçüncü sırada yer aldı.
Bilişim ve iletişim teknolojileri, hem erkeklerde hem de kadınlarda en yüksek oranın görüldüğü alan oldu. Bu alanda erkek mezunların beyin göçü oranı yüzde 8,2, kadın mezunlarınki yüzde 5,1 olarak hesaplandı.
En düşük oran ise erkeklerde yüzde 0,8 ile tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik alanında, kadınlarda yüzde 0,7 ile eğitim alanında görüldü.
İstanbul, İzmir ve Ankara öne çıktı
İller arasında en yüksek beyin göçü oranı yüzde 4 ile İstanbul’da kaydedildi. İstanbul’u sırasıyla İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova izledi.
En düşük oran yüzde 0,2 ile Siirt’te görüldü. Siirt’in ardından Hakkâri, Kilis, Van ve Bitlis geldi.
Erkeklerde beyin göçü oranının en yüksek olduğu iller yüzde 4,7 ile İstanbul, yüzde 4,4 ile İzmir, yüzde 3,6 ile Ankara, yüzde 2,9 ile Eskişehir ve yüzde 2,8 ile Yalova oldu.
Kadınlarda da ilk dört il değişmedi: İstanbul’da yüzde 3,4, İzmir’de yüzde 2,8, Ankara’da yüzde 2,4 ve Eskişehir’de yüzde 1,7 oranları kaydedildi. Beşinci sırada ise yüzde 1,5 ile Bursa yer aldı.
Fransızca eğitim alanlarda oran yüzde 10,5
Öğrenim diline göre yapılan değerlendirmede, en yüksek beyin göçü oranı yüzde 10,5 ile Fransızca eğitim alan mezunlarda görüldü.
Fransızcayı yüzde 7,5 ile Almanca, yüzde 6,8 ile İngilizce ve yüzde 5 ile Rusça izledi.
Göç eden mezunların yüzde 22’si Almanya’ya gitti
Lisans mezunlarının göç ettiği ülkeler arasında Almanya yüzde 22 ile ilk sırada yer aldı. Almanya’yı yüzde 16,9 ile ABD, yüzde 10,5 ile Birleşik Krallık, yüzde 8,3 ile Hollanda ve yüzde 5,2 ile Kanada takip etti.
Bu oranlar, göç eden lisans mezunlarının ülkeler arasındaki dağılımını gösteriyor.
Almanya’ya göç eden mezunlar arasında en büyük pay bilgisayar mühendisliği mezunlarına ait oldu. Birleşik Krallık ve Hollanda’ya gidenlerde de aynı bölüm ilk sırada yer aldı.
ABD’ye göç eden mezunlar içinde elektrik-elektronik mühendisliği, Kanada’ya göç edenler arasında ise işletme mezunları en büyük payı oluşturdu.
Kaynak: Gazete Oksijen
