Düşündünüz mü, ne kadar okuryazarsınız?

Ne kadar okuryazar olmak gerek? Hepimiz, bu satırları da okuyorsak eğer okuryazar değil miyiz yani? Daha ne eksik? 50’lerde UNESCO topluma katılabilecek kadar okuyup, yazabilme ve hesap yapabilme yetilerinin toplamını “okuryazarlık” olarak tanımladı. Yani sadece yazmayı, harfleri dizip, seslendirebilmeyi aştı. Medyanın gelişmesiyle okuryazar tanımı, görsel, bilgisayar, enformasyon gibi alanlara da sıçradı. Daha da genişledikçe çoğullaştı, “okuryazarlıklar” bile denmeye başlandı. Çünkü kavram öncelikle temel ihtiyacı ifade ediyordu. Gereken alanlar geliştikçe, ihtiyaç da genişliyor. Eksik olması halinde bir sorun olduğunu gösteriyor. Bu yüzden de hızla telafisi, giderilmesi gerekiyor. Okuryazar olmanın tersi cahillik. Ya en azından okuryazarsınız… Ya da cahil! Yani zorunlu ve acil bir ihtiyaç. Cahil kalırsanız içinde yaşadığınız zamandan ve toplumdan kısa zamanda kopabilirsiniz. Okuryazarlık bilmenin ötesinde kullanmayı da gerektirir. Temel konulardakiler daha anlaşılır. Yazıları, belgeleri okuyabilmek, belli bir oranda yazabilmek zaten zorunlu, temel matematik, sayılar ve temel işlemlerle başa çıkmak, medya ve görüntülerin kodlarını çözmek de öyle. Ama artık finansal okuryazarlık da zorunlu. Son 50 senesinin çoğunu çok yüksek enflasyonla geçiren bir ülkede aksi düşünülemez bile. Onun için “sokaktaki adam” bütün kurları hatta artık faizleri günlük isabette söyleyebiliyor. Mobil telefon ve internet her şeyi yeniden tanımladı. İnternet kullanmak için minimum 1000 küsür kelime bilmek gerekiyor. Arama ve motor kelimelerini bilmek arama motorunun kelime anlamının yeniden tanımlanması gereğini ortadan kaldırmıyor. O sayıda yeni kelimeyi başka lisanda öğrense insan CV’sine rahatlıkla orta derece bilmemnece bilir yazabilir! Yeni gelinen durumda ise okuryazar olmak gereken konu sayısında patlama var. Üstelik hiçbiri boşlanamaz. Cahil kalırsanız oyundan hatta sosyal hayattan, toplumdan bile düşebilirsiniz. Sağlık, gıda, risk, veri, dikkat, siber, karbon, çevre, platform, komut, dijital, ekonomi, algoritma… Ve daha onlarcası konusunda okuryazar olmak şart.