Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, ülkesini küresel yapay zeka sektörünün yeni yatırım merkezlerinden biri haline getirmek için teknoloji şirketlerine kapsamlı teşvikler sunmaya hazırlanıyor. ABD ve Avrupa'da veri merkezlerinin enerji tüketimi, çevresel etkileri ve yapay zekanın düzenlenmesine ilişkin tartışmalar sürerken Milei, yabancı yatırımcıları daha az kısıtlamayla karşılaşacakları Arjantin'e davet ediyor.
Associated Press'ten (AP) Isabel DeBre'nin haberine göre Milei, geçen ay Washington'da ABD Ticaret Odasına yaptığı konuşmada yapay zekayı düzenlemeyeceklerini belirterek teknolojinin serbestçe gelişmesine izin vereceklerini söyledi.
AP'nin ulaştığı ziyaretçi kayıtları, son aylarda aralarında milyarder yatırımcı Peter Thiel ile OpenAI, Amazon, Google, Oracle ve veri merkezi şirketlerinin temsilcilerinin de bulunduğu çok sayıda teknoloji sektörü yetkilisinin Milei ve ekibiyle görüştüğünü ortaya koydu.
Arjantin Dışişleri Bakanlığı kayıtlarına göre, OpenAI'nin Teksas'taki büyük veri merkezi kampüsünün inşasında rol oynayan Crusoe şirketi de ABD hükümetinin destekleyebileceği yatırımları görüşmek üzere Arjantinli enerji yetkilileriyle temas kurmaya çalıştı.
Patagonya neden tercih ediliyor?
Milei'nin yatırım planının merkezinde, Arjantin'in güneyinde yer alan Patagonya bölgesi bulunuyor. Geniş ve seyrek nüfuslu arazileriyle dikkat çeken bölge, veri merkezleri için çeşitli avantajlar sunuyor. Soğuk iklim, sunucuların soğutulmasında ihtiyaç duyulan enerjiyi azaltabilirken güçlü rüzgârlar elektrik üretimi için önemli bir kaynak oluşturuyor.
Bölgede bulunan Vaca Muerta sahası ise dünyanın en büyük kaya gazı ve kaya petrolü rezervlerinden birine ev sahipliği yapıyor.
AP'ye konuşan Polonyalı yenilenebilir enerji şirketi Green Capital'ın uluslararası kalkınma sorumlusu Marta Zlotkowska, ABD ve Avrupa'nın yoğun nüfuslu bölgelerinde veri merkezlerinin elektrik şebekesine erişiminin giderek daha fazla tartışma yarattığını söyledi.
Şirketin dünyanın farklı bölgelerinde yatırım seçeneklerini karşılaştırdığını belirten Zlotkowska, Patagonya'nın değerlendirdikleri bütün kategorilerde ilk sırada yer aldığını ifade etti.
Green Capital, bölgede teknoloji şirketlerine yapay zeka işlem kapasitesi kiralamak amacıyla 3 milyar dolarlık bir veri merkezi kurmayı planlıyor. Ancak şirket henüz tesisin kapasitesini kiralayacak bir müşteri bulamadı.
Teknoloji şirketlerine vergi indirimi hazırlanıyor
Arjantin hükümeti, yabancı yatırımcıları çekmek amacıyla büyük ölçekli teknoloji projelerine yönelik vergi teşvikleri üzerinde de çalışıyor.
Milei'nin desteklediği ve Senato onayı bekleyen düzenleme, yapay zeka ve diğer gelişmekte olan sektörlerde en az 1 milyar dolarlık yatırım yapan şirketlerin kurumlar vergisi oranının yüzde 25'ten yüzde 15'e düşürülmesini öngörüyor.
Hükümet, bu teşviklerle Arjantin'in uzun süredir devam eden ekonomik istikrarsızlığının yabancı yatırımcılar üzerindeki olumsuz etkisini azaltmayı amaçlıyor.
Bununla birlikte, projelerin ülke ekonomisine ne ölçüde katkı sağlayacağı konusunda soru işaretleri bulunuyor. Veri merkezleri, büyük ölçekli yatırımlara rağmen görece az sayıda kişiye istihdam sağlıyor.
Ayrıca önerilen teşviklerde şirketlerin işlem kapasitelerinin belirli bir bölümünü Arjantin'deki kullanıcılara ayırmalarını veya enerji ve su tüketimlerini kamuoyuna açıklamalarını zorunlu kılan hükümler bulunmuyor.
Arjantinli çevre örgütü Observatorio Petrolero Sur'dan araştırmacı Alan Rocha Varsanyi, planlanan veri merkezlerinin Arjantin'in teknolojik bağımsızlığını güçlendirmek amacıyla tasarlanmadığını savundu.
Varsanyi'ye göre, ülkede üretilecek işlem kapasitesi OpenAI ve diğer uluslararası teknoloji şirketlerinin ihtiyaç duyduğu pazarlara aktarılacak.
Buenos Aires'in yaklaşık üç katı elektrik tüketebilir
Green Capital'ın Patagonya'da planladığı veri merkezi projesinin ölçeği de dikkat çekiyor.
Chubut eyaletinde yaklaşık 130 bin hektarlık araziyi kapsayan proje için 14 arazi sahibiyle kiralama anlaşması yapıldı.
AP'nin hesaplamalarına göre, tesisin planlanan en yüksek kapasitede kesintisiz çalışması durumunda yıllık elektrik tüketimi, Buenos Aires kentinin 2025 yılındaki toplam elektrik tüketiminin yaklaşık 2,7 katına ulaşabilir.
İnşaatına 2028 civarında başlanması beklenen tesisin ihtiyaç duyduğu elektriğin rüzgâr türbinleri, güneş enerjisi santralleri ve doğal gazla çalışan jeneratörlerden karşılanması planlanıyor.
Şirket, böylece Arjantin'in mevcut elektrik şebekesine ek yük getirmeyeceğini savunuyor.
Yerel yetkililer ise yatırımın bölgeye milyarlarca dolar sermaye, nitelikli istihdam ve yenilenebilir enerji için yeni bir pazar sağlayacağını düşünüyor.
Bölge halkı su kaynakları için endişeli
Proje, Chubut eyaletindeki Trelew kentinde yaşayan bazı kişilerin tepkisini çekti. Bölgede veri merkezlerinin su tüketimine ve çevresel etkilerine ilişkin kaygılar artarken, bazı kent sakinleri "Veri Merkezlerinden Arındırılmış Trelew" adı altında örgütlendi.
Çevresel etki değerlendirme çalışmaları henüz tamamlanmadı ve gerekli izinler alınmadı. Şirket de tesisin ne kadar su tüketeceğini veya enerji ihtiyacının ne kadarının doğal gazdan karşılanacağını açıklamadı.
AP'ye konuşan 46 yaşındaki Cristina Gibón, projenin uzun vadeli çevresel sonuçlarına ilişkin yeterli bilgi verilmediğini belirtti.
Gibón, su kaynaklarının bugün için yeterli olmasının gelecek nesiller açısından güvence oluşturmadığını ifade ederek çocuklarının geleceğinden endişe duyduğunu söyledi.
Buna karşılık arazisini projeye kiralayan dördüncü kuşak koyun yetiştiricisi Francisco Sáenz, yıllardır süren kuraklık, aşırı otlatma ve yükselen maliyetler nedeniyle hayvancılıkla geçinen ailelerin yeni gelir kaynakları aradığını anlattı.
Sáenz, veri merkezi kurulsa bile arazide koyun yetiştiriciliğine devam edilebileceğini belirtti.
'Arjantin bir deney laboratuvarına dönüşebilir'
Milei'nin yapay zekaya yönelik düzenleme karşıtı yaklaşımı, teknoloji uzmanları arasında da tartışma yaratıyor.
Córdoba Ulusal Üniversitesinde bilgisayar bilimi profesörü olan Nicolás Wolovick, gerekli güvenlik önlemleri oluşturulmadan yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesinin ülkeyi bir deney alanına dönüştürebileceği uyarısında bulundu.
Uzmanlar, yapay zekanın yeterli denetim olmaksızın yaygınlaştırılmasının kitlesel gözetimden siber saldırılara kadar çeşitli riskler yaratabileceğini belirtiyor.
AP'ye konuşan üst düzey bir Arjantinli hükümet yetkilisi de yapay zekaya ilişkin hukuki belirsizliklerin bazı yatırımları zorlaştırdığını kabul etti.
Yetkiliye göre şirketler, telif hakkıyla korunan içeriklerin yapay zeka eğitiminde kullanılması ve kişisel verilerin yurt dışına aktarılması konularındaki kuralların netleşmesini bekliyor.
Öte yandan bazı yatırımcılar, gelecek yıl yapılması beklenen ve sonucu belirsiz görülen başkanlık seçimleri nedeniyle büyük ölçekli projelere ilişkin kararlarını erteliyor. Milei'nin seçimi kaybetmesi halinde yeni hükümetin ekonomik politikaları değiştirebileceğinden endişe ediliyor.
Yatırım hedefleri henüz somutlaşmadı
Milei yönetiminin iddialı açıklamalarına rağmen Arjantin, bölgesel veri merkezi yatırımlarında komşularının gerisinde bulunuyor.
Ülkenin yapay zeka sektöründe önemli bir merkez haline gelmesi için büyük projelerin finansman, altyapı ve müşteri bulma aşamalarını tamamlaması gerekiyor.
Chubut eyaletinin kabine koordinasyon sekreteri Andrés Arbeletche, Arjantin'in farklı siyasi yönetimler altında da yabancı yatırımlar için güvenilir bir ülke olmaya devam edeceğini yatırımcılara göstermelerinin en büyük zorluklardan biri olduğunu söyledi.
Milei yönetimi ise ülkenin geniş arazilerini, enerji kaynaklarını ve yatırım teşviklerini kullanarak küresel yapay zeka altyapısından daha büyük pay almayı hedefliyor.
Ancak veri merkezlerinin ekonomik getirileri, çevre üzerindeki etkileri ve ülkenin teknolojik bağımsızlığına katkısı konusundaki tartışmalar devam ediyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
