Pilotların, itfaiyecilerin ve şoförlerin her gün kullandığı Küresel Konumlama Sistemi’nin (GPS) geliştirilmesi yıllar aldı. Günlük hayatımızı bu kadar kolaylaştıran bu teknolojinin temelini atan Dr. Gladys West ise 90 yaşına kadar neredeyse hiç tanınmıyordu. 17 Ocak’ta 95 yaşında aramızdan sessiz sedasız ayrılan bu matematikçinin hesaplamaları, Dünya’nın şeklini hassas bir şekilde modelledi; böylece GPS’in önünü açtı.
1930 yılında siyah çiftçilerin kızı olarak Virginia kırsalında dünyaya gelen West, henüz genç yaşta matematiğe olan yeteneğiyle çevresindekilerin dikkatini çekti. Ancak bunlar ABD’de bilim dünyasında hem siyah hem de kadın olarak barınmanın neredeyse imkansız olduğu zamanlardı. Dönemin başkanı Dwight D. Eisenhower bir karanameyle işyerinde ırk ayrımcılığı yapılmasını yasakladıktan bir yıl sonra, 1956’da Dahlgreen, Virginia’daki donanma silah tesislerinde çalışmaya başladı. Tesisteki sadece 4 siyah çalışandan biriydi. İşi, bombardıman tablolarının doğruluğunu hesap makinesiyle kontrol etmekti.
Hızla yükseldi. 1960’ların başında, gezegen yörüngelerini daha iyi anlamak amacıyla Plüton’un Neptün’e göre hareketini izlemek için 5 milyar hesaplama yapan bir bilgisayarı programlayan ekibin parçasıydı.
Bunun ardından, döneminin en güçlü bilgisayarlarından biri olan ve “Stretch” adıyla bilinen IBM 7030’u kullanarak, yerçekimi farklılıklarını, gelgit kuvvetlerini ve okyanusların eğriliğini hesaba katan, Dünya’nın kesin şeklini hesaplayan bir matematikçi grubuna liderlik etti.
Bu hesaplamalar, 1970’lerin başında GPS’in ABD’li bilim insanları tarafından geliştirilmesinde çok önemli rol oynadı. West’in liderliğinde yapılan çalışmalar, çok önemli bir aracın günlük hayatımıza girmesini sağlamış oldu. West daha sonra verdiği söyleşilerde buna rağmen hayatı boyunca kağıt harita kullanmayı tercih ettiğini söyledi.
Tüm bunlara rağmen, West on yıllarca bilim dünyasında “gizli figür” olarak kaldı. West’in hikayesi neredeyse kazayla diyebileceğimiz bir şekilde yayıldı. 2018’de üniversitesinde katılacağı bir etkinlik için yazdığı biyografisinde, GPS’in keşfinde rol oynadığını söyledi. Bundan haberdar olmayan sınıf arkadaşı Gwen James, hikayeyi öğrenince bunun haberleştirilmesi gerektiğini düşündü. Bu doğrultuda West’in çocuklarıyla iletişime geçince onların da bu hikayeden haberdar olmadığını öğrendi. James, The Free Lance-Star gazetesiyle iletişime geçince yazı ABD ve farklı ülkelerde yankı uyandırdı. Sonra West’e ödül yağmaya başladı.
2018’de Dr. West, Hava Kuvvetleri’nin Uzay ve Füze Öncüleri Ödülü’nü aldı. Üç yıl sonra ise Londra’daki Kraliyet Mühendislik Akademisi tarafından verilen Prens Philip Madalyası’na layık görülen ilk kadın oldu.
