Japonya’da ayı saldırıları son dönemde rekor seviyeye ulaştı. Nisan 2025 ile Mart 2026 arasında 13 kişi hayatını kaybetti, 220’den fazla kişi yaralandı. Bir önceki yılın aynı döneminde ise üç kişi ölmüş, 82 kişi yaralanmıştı. Sonbaharın yaklaşmasıyla birlikte yetkililer alarma geçti.
Japonya’daki insan-ayı karşılaşmalarının artmasında kırsal nüfusun azalması etkili oldu. İkinci Dünya Savaşı sonrasında milyonlarca genç kente taşındı. Tarım alanlarının azalmasıyla yerleşimlerle ormanlar arasındaki sınır daha belirsiz hale geldi.
Yaban hayatı araştırmacısı Liam Adcock’a göre avlanma kurallarındaki sıkılaştırmalar ve avcı sayısındaki düşüş de ayı nüfusunun artmasına katkı sağladı. Japonya’da iki yerli ayı türü bulunuyor: Hokkaido kahverengi ayısı ve Asya siyah ayısı. Ülkedeki ayı sayısının 57 binden fazla olduğu tahmin ediliyor.
İklim değişikliği ve yiyecek sıkıntısı
İklim değişikliği de sorunu ağırlaştırıyor. Ayıların tükettiği sebze, meyve ve meşe palamudu gibi besinler daha geç ortaya çıkıyor ve daha az bulunuyor. Ayılar için değişmeyen bir besin kaynağı ise insan çöpleri. Bu durum, aç ayıların yerleşimlere daha fazla yaklaşmasına yol açıyor. Geçen yıl Japonya’da 50 bin ayı görüldüğü bildirildi.
Japon hükümeti 2026 çevre raporunda ayıları kamu güvenliği ve toplumsal düzen için ciddi bir tehdit olarak tanımladı. Hükümet, ayı avı kurallarını gevşetirken nüfus kontrolü için yeni bir plan da hazırlanıyor. Plana göre bazı bölgelerde ayı nüfusunun 2030’a kadar mevcut seviyenin yüzde 62 ila 67’sine düşürülmesi hedefleniyor.
Yapay zeka ve dronlar devrede
Ayıların görüldüğü Gunma, Toyama ve Ishikawa gibi bölgelerde yerleşimlerin çevresindeki ormanlara hareketleri izleyen kameralar yerleştirildi. Yapay zeka kullanan sistemler ayıları tespit ediyor ve yerel yetkililere haber veriyor.
Hokkaido’da ise KDDI SmartDrone, Shintotsukawa kentinde bir drone istasyonu kurdu. Sistem, bir ayı ihbarından sonra 10 dakika içinde havalanabiliyor. Drone, yardım ekipleri bölgeye ulaşana kadar ayıyı takip ediyor.
Bu yöntemlerde öncelik ayıları öldürmek yerine yerleşimlerden uzaklaştırmak. Araştırmacı Adcock, yapay zeka ve dronların ayıları tespit etmek ve uzaklaştırmak için etkili olduğunu belirtiyor. ABD’nin Montana eyaletinde yapılan küçük çaplı bir 2024 araştırmasında da dronların ayıları insan yerleşimlerinden uzaklaştırmada yüzde 91 oranında başarılı olduğu görüldü.
“Monster Wolf” robotu
Teknolojinin bireysel kullanım için daha pratik bir alternatifi ise güneş enerjisiyle çalışan “Monster Wolf” robotu. Yaklaşık 4 bin dolara satılan robot, nesli tükenmiş Japon kurdunun ulumasını taklit ediyor. Amacı ayıları tarım alanlarından ve köylerden uzaklaştırmak.
Robotu pazarlayan Wolf Kamuy şirketinin yöneticisi Motohiro Miyasaka, şehirlerde ayı görülmelerinin artmasının ardından satışların iki katına çıktığını söyledi.
Şirket ayrıca yürüyüş, kamp ve balıkçılıkla ilgilenen kişiler için daha küçük ve taşınabilir bir model geliştiriyor. “Monster Wolf Mini”nin 2026 sonlarında test edilmesi planlanıyor.
Ancak uzmanlara göre bu teknolojiler sorunu tamamen çözmüyor. Mühendis Danyel Koca, yapay zeka, dron ve robotların maliyetli olduğunu ve ülke genelinde yaygınlaştırılmasının kolay olmadığını belirtiyor.
Ayı risklerini gösteren uygulama
Koca, Ağustos 2025’te Hokkaido’daki Rausu Dağı’nda bir yürüyüşçünün hayatını kaybettiği ayı saldırısının ardından ülkedeki olayları incelemeye başladı. Ayı risklerine ilişkin bilgilerin farklı kaynaklara dağılmış olması nedeniyle tek bir rotanın güvenliğini kontrol etmenin zor olduğunu söyledi.
Bu nedenle Kumamap adlı ayı olayları takip uygulamasını kurdu. Uygulama yerel yönetim verilerini, ulusal haberleri ve doğrulanmış kullanıcı bildirimlerini bir araya getiriyor.
Ağustos başı itibarıyla uygulamanın yaklaşık 6 milyon kullanıcısı bulunuyordu. Sistem, 156 bin 631 kamuya açık ayı olayı kaydını takip etmişti.
Geleneksel yöntem: Ayı köpekleri
Teknolojinin yanı sıra geleneksel yöntemler de kullanılıyor. Picchio Wildlife Research Center, ayıları yerleşimlerden uzaklaştırmak için Finlandiya kökenli Karelian ayı köpeklerini kullanıyor.
Köpekler ayıları takip ediyor, havlıyor ve yerleşimlerden uzaklaştırıyor. Bu yöntem ayılara zarar vermeden insanlarla karşılaşma riskini azaltmayı amaçlıyor.
Adcock, teknoloji ile zarar vermeyen yöntemlerin birlikte kullanılmasının mümkün olduğunu belirtiyor. Çalıştıkları bölgelerde ayı karşılaşmalarının uzun süredir en düşük seviyelere indiğini söyledi. Japonya’nın teknoloji ve ölümcül olmayan yöntemleri birlikte kullanmasının başka ülkeler için de örnek olabileceğini ifade etti.
Kaynak: Gazete Oksijen
