ABD’li şirketler, yapay zeka maliyetleri yükselirken Çin merkezli yapay zeka modellerine daha fazla yönelmeye başladı. CNBC’nin haberine göre DeepSeek ve Z.ai gibi Çinli şirketlerin son dönemde piyasaya sürdüğü modeller, OpenAI ve Anthropic gibi ABD merkezli rakiplerle performans farkını azaltırken çok daha düşük maliyetli alternatifler sunuyor.
Maliyet baskısı tercihleri değiştiriyor
Şirketler, yapay zekayı yeni ürünler geliştirmek ve iç süreçleri daha verimli hale getirmek için kullanırken model kullanım maliyetleri beklenenden hızlı arttı. Bu nedenle mühendisler ve ürün ekipleri, daha ucuz açık kaynaklı veya açık ağırlıklı modellere yönelmeye başladı.
Brookings Enstitüsü’nden Kyle Chan, CNBC’ye yaptığı değerlendirmede Çin yapay zeka modellerinin özellikle maliyetler hızla yükselirken Amerikan şirketleri için daha cazip hale geldiğini söyledi. Chan’e göre şirketler daha önce model ayrımı yapmadan yapay zeka kullanımını artırmaya odaklanırken, artık maliyet konusunda daha dikkatli davranıyor.
Çin modellerinin payı arttı
CNBC’nin aktardığına göre geliştiricilerin farklı yapay zeka modellerine erişmesini sağlayan OpenRouter platformunda, ABD’li şirketlerin Çin yapay zeka modelleri üzerinden kullandığı tokenların payı 8 Şubat’tan bu yana her hafta yüzde 30’un üzerinde seyretti. Bu oran bazı haftalarda yüzde 46’ya kadar çıktı. Önceki 12 ayın ortalaması yüzde 11, 2025’in ilk yarısında ise yüzde 4,5’ti.
OpenRouter’da veri ve analiz alanında çalışan Justin Summerville, açık kaynaklı Çin modellerinin önde gelen Anthropic ve OpenAI modellerinden yüzde 60 ila yüzde 90 daha ucuz olabildiğini söyledi.
DeepSeek’e geçen şirketler var
AI girişimi Lindy, haziran ayında trafiğinin tamamını Anthropic’in Claude modellerinden Çinli DeepSeek’e taşıdı. Şirketin CEO’su Flo Crivello, bu geçişle maliyetlerin ciddi biçimde düştüğünü ve Lindy’nin aylar içinde milyonlarca dolar tasarruf edeceğini söyledi.
Benzer bir eğilim Z.ai modellerinde de görülüyor. Uygulama ve web sitesi geliştirme platformu Vercel’in verilerine göre Z.ai’ın GLM 5.2 modeli, 2026’da platformda takip edilen modeller arasında en hızlı benimsenen model oldu. Vercel’den Harpreet Arora, modelin piyasaya çıktıktan sonraki ilk tam haftasında günlük token hacminin yaklaşık 27 kat, modeli kullanan müşteri sayısının ise yaklaşık 80 kat arttığını söyledi.
Performans farkı kapanıyor
Çin modellerinin tercih edilmesinde yalnızca düşük fiyat değil, performanstaki artış da etkili oluyor. Brookings’ten Chan, Çin modellerinin maliyet açısından ABD’li rakiplerinin çok altında olduğunu, buna rağmen en gelişmiş Amerikan modellerine yaklaştığını belirtti. Chan’e göre Çinli modeller, en iyi ABD modellerinin yaklaşık altı ila dokuz ay gerisinde bulunuyor.
Summerville de yeni açık kaynaklı modellerin iyi performans gösterdiğini ve en karmaşık büyük dil modeli görevleri dışındaki birçok kullanım için yeterli hale geldiğini söyledi.
Şirketler “yeterince iyi ve ucuz” modeli seçiyor
CNBC’ye konuşan uzmanlara göre şirketler artık her görev için en güçlü modeli kullanmak yerine, ihtiyacı karşılayan en ucuz modele yöneliyor. Vercel’den Arora, bir görev en iyi modeli gerektirmediğinde ekiplerin “yeterince iyi” olan en ucuz modeli seçmeye başladığını, Çin’den çıkan son modellerin de bu dengede öne çıktığını belirtti.
Hugging Face’ten Yacine Jernite ise şirketlerin kontrol edebilecekleri ve kendi ihtiyaçlarına uyarlayabilecekleri daha ucuz yapay zeka altyapılarına yöneldiğini söyledi. Jernite’ye göre bu durum, şirketleri pahalı ama güçlü ABD merkezli kapalı modellere bağımlı kalmak ile maliyetleri kontrol etmek için Çin modellerini kullanmak arasında bir tercihe zorlayabilir.
Kaynak: Gazete Oksijen
