Çin’de geçen ay düzenlenen Dünya İnsansı Robot Oyunları’nda robotlar koştu, boks yaptı ve dans etti. Bazı robotlar 100 metrede Usain Bolt’tan daha hızlı koştu. Oyunların sona ermesinden iki gün sonra Çin Halk Kurtuluş Ordusunun resmi gazetesi PLA Daily, yeni teknolojilerin laboratuvarlardan askeri eğitim alanlarına aktarılması çağrısı yaptı.
Reuters’ın 100’den fazla askeri ihale duyurusu, akademik çalışma, patent, resmi yayın, hükümet kaydı ve savunma şirketi belgesini incelemesine göre Çin’in savunma kurumları insansı robotların askeri kullanımına yönelik araştırmaları hızlandırıyor. Askeri kurumlar robotları savaş alanının gereksinimlerine göre test ediyor. Robotların satın alınması, eğitilmesi ve askerlerle birlikte çalışması da teşvik ediliyor.
BofA Global Research verilerine göre Çinli üreticiler 2025’te dünyadaki insansı robot sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 95’ini gerçekleştirdi. Bu durum Çin Halk Kurtuluş Ordusuna gelişen robot sektöründen yararlanma imkanı sağlıyor.
Şehir çatışmaları için robotlar
Çin’de insansı robotların şehir çatışmalarında kullanılması için senaryolar da geliştiriliyor. 2025’te Çin Ulusal Savunma Teknolojileri Üniversitesindeki araştırmacılar, altı “savaş robotunun” iki saldırı ekibine ayrıldığı bir senaryo oluşturdu. İnsansı robotlar, robot köpekler ve insansız araçlardan oluşan ekiplerin askerlerle birlikte hareket ederek işgal altındaki bir binayı kat ve oda bazında temizlemesi planlandı.
Araştırmada bu robotların nasıl silahlandırılacağı veya sivillerle karşılaşmaları halinde nasıl hareket edeceği belirtilmedi. Araştırmacı Juo-Min Chou’ya göre denge, algılama ve dayanıklılık alanlarındaki gelişmeler insansı robotları binalar, tüneller ve gemi içleri gibi alanlarda kullanışlı hale getirebilir. Ancak keşif ve lojistik gibi daha basit görevlerde dört ayaklı, paletli veya tekerlekli robotların daha ucuz olabileceğini belirtti.
Düşman hatlarının gerisine sızma
Çin’in insansı robotlara yönelik askeri ilgisi 2024’te artmaya başladı. O yıl Çin Ulusal Savunma Teknolojileri Üniversitesi ile Çin Askeri Bilimler Akademisi, insansı sistemlerin askeri kullanımına yönelik bir oturumun yer aldığı savunma teknolojileri forumu düzenledi.
2025’te ise üniversitedeki bir yarışmada robotların “düşman hatlarının gerisine sızmasını” konu alan bir etkinlik düzenlenerek robotlardan bir bölgeye girmeleri, alanı haritalandırmaları ve hedefleri bulmaları istendi. Başka bir senaryoda ise robotların askeri üslerde kimlik kontrolü, disiplin denetimi ve güvenlik devriyeleri yapması istendi.
Savunma şirketleri de çalışıyor
2026 itibarıyla insansı robot çalışmaları askeri akademilerin dışına çıkarak Çin savunma sanayisine de yayıldı. Devlete ait savunma şirketi Norinco’nun geliştirdiği Fuxi robotu bunlardan biri. Şirketin ağustos ayında yayımladığı bilgilere göre tam boy insansı robot nöbet, her türlü hava koşulunda keşif, akıllı devriye ve tehlikeli görevlerde kullanılabilecek.
Avustralya Stratejik Politika Enstitüsünden Malcolm Davis, insansı robotların şu anda savaş alanında pratik sistemler olmadığını belirtti. Ancak beş ila 10 yıl içinde bunun mümkün olabileceğini belirtiyor.
İnsan kontrolü tartışması
İnsansı robotların askeri kullanımında teknik sorunların yanı sıra etik sorunlar da bulunuyor. Savaş hukukuna göre güçlerin askerlerle sivilleri ayırt etmesi ve yaralı ya da teslim olan kişilere saldırmaması gerekiyor.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi, otonom silahların teslim olma işaretlerini güvenilir biçimde yorumlamakta zorlanabileceği uyarısında bulundu. ABD ordusu otonom silahların yasal incelemeden ve gerçekçi testlerden geçirilmesini şart koşuyor. Çin Savunma Bakanlığı da mart ayında yapay zeka destekli silahların insan kontrolünde kalması gerektiğini açıkladı.
Çin’deki çalışmalar ise devam ediyor. Çin Askeri Bilimler Akademisinden araştırmacı Wang Yonghua, insansı robotların hareket, algılama ve zeka alanlarında çözülmemiş sorunları bulunduğunu belirtti. Wang’a göre insansı robotların yaygın askeri sistemlere dönüşmesi için teknik ilerlemeler, daha düşük üretim maliyetleri ve endüstriyel ölçekte üretim gerekiyor.
Kaynak: Reuters
