Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX, Starship roketinin üst bölümünü ilk kez başarılı bir şekilde fırlatma kulesine geri indirdi. Teksas'taki Starbase tesisinden cuma günü fırlatılan Starship, Dünya yörüngesinde 22,5 saat geçirdikten sonra cumartesi günü fırlatıldığı noktaya döndü.
BBC'nin haberine göre 124 metre uzunluğundaki roket, 15'inci test uçuşu kapsamında cuma günü yerel saatle 16.47'de havalandı. Starship'in üst bölümü, yörüngede Dünya'nın etrafında 14 tur atarak Starlink uydu ağına katılacak 26 uyduyu uzaya bıraktı.
Ardından Dünya'ya dönen uzay aracı, fırlatma kulesinin yakınında kontrollü şekilde alçaldı. Kulenin "yemek çubukları" (chopsticks) olarak adlandırılan dev mekanik kolları, aracı havada yakalayarak güvenli şekilde indirdi.
SpaceX çalışanları, tarihi inişi alkışlar ve sevinç gösterileriyle karşıladı.
Roketin alt bölümü denize düştü
Test uçuşunda Starship'in üst bölümü başarıyla kurtarılırken, alt bölümünü oluşturan Super Heavy güçlendiricisinin inişi planlandığı gibi gerçekleşmedi.
SpaceX, fırlatmadan yaklaşık 6,5 dakika sonra Super Heavy'yi aynı kulede yakalamayı hedefliyordu. Ancak güçlendiricinin otomatik güvenlik sistemi iniş girişimini iptal etti.
Bunun üzerine denize yönlendirilen roket parçası, su yüzeyinin üzerinde kısa süre asılı kaldıktan sonra patladı.
Elon Musk, sosyal medya platformu X'te yaptığı açıklamada, güçlendiricinin yakıt seviyesinin planlanandan biraz düşük olduğunu belirtti.
SpaceX daha önce üç test uçuşunda Super Heavy güçlendiricisini başarıyla yakalamıştı. Ancak bu uçuş, Starship'in üst bölümünün fırlatma kulesine geri döndürülmesi açısından bir ilk oldu.
Hedef roketin iki bölümünü de yeniden kullanmak
SpaceX'in uzun vadeli hedefi, Starship'in hem alt hem de üst bölümünü yeniden kullanılabilir hale getirerek uzaya erişim maliyetlerini önemli ölçüde azaltmak.
Şirket, 2015 yılında Falcon 9 roketinin ilk aşamasını dikey olarak indirmeyi başarmıştı. Bugün yılda 100'den fazla uçuş gerçekleştiren Falcon 9 roketlerinde güçlendiricilerin yeniden kullanılması, fırlatma maliyetlerinin düşürülmesini sağladı.
SpaceX, aynı sistemi çok daha büyük olan Starship'e de uygulamayı amaçlıyor.
Kraliyet Havacılık Derneği Başkanı Prof. Malcolm Macdonald, Super Heavy'nin kurtarılamamasının bir aksilik olduğunu ancak Starship'in üst bölümünün başarıyla indirilmesinin önemli bir ilerleme olduğunu söyledi.
Macdonald, SpaceX'in roketin iki bölümünü ayrı uçuşlarda başarıyla kurtarabildiğine dikkat çekerek bundan sonraki hedefin her iki bölümü aynı uçuşta, güvenilir ve ekonomik biçimde geri getirmek olduğunu belirtti.
NASA'nın Ay planları için kritik önem taşıyor
Starship'in geliştirilmesi, NASA'nın insanları yeniden Ay'a gönderme hedefi açısından da büyük önem taşıyor.
NASA, SpaceX ile Starship'in astronotları Ay yüzeyine indirebilecek bir araca dönüştürülmesi için sözleşme imzaladı. Uzay ajansı, 2028 yılında insanlı Ay inişi gerçekleştirmeyi hedefliyor.
Ancak Starship'in geliştirilme süreci, SpaceX'in başlangıçta öngördüğünden daha yavaş ilerliyor. Bu durum, NASA'nın Artemis programındaki takvim üzerinde de baskı oluşturuyor.
NASA, SpaceX'in yanı sıra Jeff Bezos'un sahibi olduğu Blue Origin şirketiyle de Ay'a iniş araçları geliştirilmesi için çalışıyor.
Blue Origin de bu yıl roketinin patlaması ve Florida'daki fırlatma rampasının kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle önemli bir aksilik yaşadı. Şirketin uçuşlara dönüşü 2027'nin başına ertelendi.
NASA'nın 2027 yazında gerçekleştirmeyi planladığı Artemis III görevinde ise dört astronotun Orion uzay aracıyla yolculuk ederek SpaceX ve Blue Origin'in geliştirdiği iniş araçlarıyla kenetlenme denemeleri yapması öngörülüyor.
NASA Başkanı Jared Isaacman, ABD'nin Ay'a yeniden insan gönderme konusunda Çin ile yarış halinde olduğunu belirtiyor. Çin, astronotlarını 2030 yılına kadar Ay yüzeyine indirmeyi hedefliyor.
