ABD ile İran arasında haftalardır görece düşük seyreden askeri gerilim yeniden tırmandı. ABD ordusu, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Lark Adası’nda İran’a ait iki füze rampasını vurdu. Washington saldırının, İran güçlerinin boğaza deniz mayını yerleştirmeye hazırlandığının tespit edilmesi üzerine gerçekleştirildiğini açıkladı.
Reuters'ta yer alan habere göre, saldırı, ABD’nin temmuz sonundan bu yana İran hedeflerine yönelik bilinen ilk askeri operasyonu oldu. Trump yönetimi son haftalarda Tahran’ı yeniden müzakere masasına dönmeye zorlamak amacıyla askeri seçenekler yerine ekonomik yaptırımlara ağırlık veriyordu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyonu Hürmüz Boğazı’nda “yakın tehdit oluşturan mayın döşeme güçlerine karşı sınırlı ve hassas bir müdahale” olarak tanımladı. ABD’li bir yetkili de Devrim Muhafızları mensuplarının deniz mayını taşıyan roketleri boğaza fırlatmaya hazırlandığını öne sürdü.
İran ise saldırıda askerler ve sivillerin öldüğünü ve yaralandığını belirterek misilleme tehdidinde bulundu. İran medyasına göre Devrim Muhafızları, Lark saldırısına karşılık Ürdün’deki iki ABD üssünü balistik füzelerle hedef aldı. Ürdün ordusu, ülke hava sahasına giren sekiz füzenin önlendiğini açıkladı.
İran Dışişleri Bakanlığı da Ürdün’deki ABD üslerinin Lark Adası’na yönelik saldırının gerçekleştirilmesi ve desteklenmesinde kullanıldığını savundu. Bakanlık, yeni saldırılara karşılık verileceğini ve ABD’nin askeri operasyonlarına destek veren ülkelerin olası tırmanmanın sonuçlarından sorumlu tutulacağını bildirdi.
İran ordusu ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki El Minhad Hava Üssü’nü İHA’larla hedef aldığını açıkladı. İran devlet televizyonuna göre saldırıda, üste konuşlu ABD güçleri ve helikopterlerin bulunduğu noktalar hedef alındı. BAE’den iddiaya ilişkin ilk aşamada açıklama gelmedi.
Devrim Muhafızları ayrıca Hürmüz Boğazı üzerinde bir ABD MQ-9 Reaper insansız hava aracını düşürdüğünü öne sürdü.
Hürmüz’de süpertanker mayına çarptı
Gerilimin merkezindeki Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini daha da aksatabilecek yeni bir gelişme yaşandı. İran devlet televizyonu, bir süpertankerin iki deniz mayınına çarptıktan sonra alev aldığını ve tamamen durduğunu duyurdu.
Devrim Muhafızları, geminin boğazdan “yasa dışı” şekilde geçmeye çalıştığını savundu. Tankerin adı ve mürettebatının durumuna ilişkin bilgi verilmedi.
Savaş öncesinde dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki trafik saldırılar nedeniyle ciddi ölçüde azaldı. Denizcilik verilerine göre hafta sonunda boğazdan geçen görünür ticari gemi sayısı günde beşe kadar düştü. Ancak saldırılardan kaçınmak amacıyla otomatik tanımlama sistemlerini kapatan gemiler nedeniyle gerçek sayının daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
Trump’tan Hark Adası paylaşımı
ABD Başkanı Donald Trump ise İran’ın en önemli enerji merkezlerinden Hark Adası’nın da saldırı altında olduğunu öne sürdü. Trump, sosyal medya hesabından adanın “yerle bir edildiğini” yazdı ve paylaşımına yapay zekayla oluşturulmuş bir video ekledi.
Ancak Reuters, Lark Adası’ndan yüzlerce kilometre uzaktaki Hark Adası’nın vurulduğunu doğrulayan başka bir bilgi bulunmadığını bildirdi. Beyaz Saray ve ABD Savunma Bakanlığı da ilk aşamada iddiaya ilişkin açıklama yapmadı.
Petrol yüzde 2’den fazla yükseldi
Karşılıklı saldırılar küresel enerji piyasalarına da yansıdı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,51 artışla 90,31 dolara, Batı Teksas türü ham petrol ise yüzde 2,19 yükselişle 85,23 dolara çıktı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı savaşın ardından Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat büyük ölçüde sekteye uğramıştı. Son saldırılar, küresel enerji arzının en kritik geçiş noktalarından birindeki kesintilerin daha da derinleşebileceği endişelerini artırdı.
Kaynak: Gazete Oksijen
