İran ile yürütülen müzakerelerin savaşı sona erdirecek bir anlaşmayla sonuçlanmamasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’nı ablukaya almaya başlayacağını söyledi. Bu açıklama, iki haftalık kırılgan ateşkesi riske atarak gerilimi tırmandırdı.
Trump ayrıca Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran’a geçiş ücreti ödeyen tüm gemilere uluslararası sularda müdahale edileceğini ve İranlıların boğaza döşediğini söylediği mayınların imha edilmeye başlanacağını belirtti. Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik bir boğaz konumunda ve İran tarafından kapatılmış durumda.
Trump paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
“Derhal yürürlüğe girmek üzere, dünyanın en iyisi olan ABD Donanması, Hürmüz Boğazı’na girmeye ya da boğazdan çıkmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacaktır. Donanmamıza ayrıca uluslararası sularda İran’a geçiş ücreti ödemiş her gemiyi tespit edip durdurma talimatı verdim. Yasa dışı bir geçiş ücreti ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçişe sahip olmayacaktır. Bize ya da barışçıl gemilere ateş açan herhangi bir İranlı cehenneme gönderilecektir!”
Trump daha sonra Fox News’e verdiği demeçte, 28 Şubat’ta İsrail ile birlikte başlattığı savaşa destek vermedikleri gerekçesiyle eleştirdiği NATO müttefiklerinin boğazdaki operasyona yardım etmek istediklerini söyledi.
Washington’ın müttefiklerinden ise konuya ilişkin hemen bir açıklama gelmedi.
Karşılıklı suçlamalar
Trump ayrıca İranlıların hafta sonu İslamabad’da yapılan görüşmelerin ardından yeniden müzakere masasına dönmesini ve “istedikleri her şeyi vermesini” beklediğini söyledi. Trump, geçen hafta İran medeniyetini yok etmekten söz etmesi sonrası bu açıklamalarının İran’ı müzakereye zorladığını da ileri sürdü.
Daha önce her iki taraf da binlerce kişinin hayatını kaybetmesine, küresel ekonominin sarsılmasına ve petrol fiyatlarının yükselmesine yol açan altı haftalık çatışmayı sona erdirmeye yönelik görüşmelerin başarısızlığından birbirini sorumlu tutmuştu.
İslamabad’daki görüşmelerde ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance, “Kötü haber şu ki bir anlaşmaya varamadık ve bence bu ABD'den çok İran için çok kötü” dedi.
İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile birlikte liderlik eden İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ekibinin “geleceğe dönük girişimler” sunduğunu ancak ABD’nin Tahran’ın güvenini kazanamadığını söyledi.
Kalibaf X hesabından yaptığı paylaşımda, “ABD İran’ın mantığını ve ilkelerini anladı ve artık güvenimizi kazanıp kazanamayacaklarına karar verme zamanı geldi” dedi.
Geçen salı günü ilan edilen ateşkesin ardından yapılan görüşmeler, ABD ile İran arasında on yılı aşkın süredir gerçekleşen ilk doğrudan temas ve 1979 İran Devrimi’nden bu yana yapılan en üst düzey görüşmeler oldu.
Vance, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü de dahil olmak üzere Amerikan şartlarını kabul etmeyi reddettiğini söyledi.
Müzakere masasındaki en büyük engel: Nükleer program
Trump daha sonra yaptığı açıklamada, “Çok ayrıntıya girebilirim ve elde edilen pek çok şeyden bahsedebilirim ancak önemli olan tek bir şey var. İran nükleer hedeflerinden vazgeçmeye yanaşmıyor!” dedi.
İran’a yakın Tasnim haber ajansı ise anlaşmaya varılamamasında ABD’nin “aşırı” taleplerinin etkili olduğunu yazdı. İran medyası bazı konularda uzlaşma sağlandığını ancak Hürmüz Boğazı ile İran’ın nükleer programının temel anlaşmazlık noktaları olduğunu belirtti.
Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ateşkesin korunmasının “hayati” olduğunu söyledi. Roma’da konuşan Papa Leo ise kalıcı bir ateşkes çağrısında bulunarak “sevgili Lübnan halkına” ne kadar yakın hissettiğini dile getirdi.
İsrail Lübnan’ı bombalamayı sürdürüyor
İsrail güvenlik kabinesi üyesi Zeev Elkin, Army Radio’ya yaptığı açıklamada yeni görüşmelerin hâlâ mümkün olduğunu söyledi ancak “İranlılar ateşle oynuyor” ifadelerini kullandı.
Görüşmeler sürerken İsrail, Lübnan’da İran destekli Hizbullah militanlarını bombalamaya devam etti. İsrail ve Washington bu çatışmanın İran ile ABD arasındaki ateşkesin parçası olmadığını savunurken İran Lübnan’daki çatışmaların da sona ermesi gerektiğini söylüyor.
İsrail ordusu, cumartesi gece boyunca Hizbullah’a ait roket rampalarını vurduğunu açıkladı. Pazar günü Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güney banliyölerinden siyah dumanların yükseldiği görüldü. Sınır yakınındaki İsrail köylerinde ise Lübnan’dan gelen roket saldırılarına karşı hava saldırısı sirenleri çaldı.
İran devlet televizyonu ve yetkililere göre Tahran, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü, savaş tazminatı ödenmesini ve bölge genelinde bir ateşkes ilan edilmesini talep ediyor. Ayrıca yurt dışında dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını istiyor.
Tahran aynı zamanda Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden geçiş ücreti alma talebinde bulunuyor.
İslamabad’daki anlaşmazlıklara rağmen, sevkiyat verilerine göre cumartesi günü petrol yüklü üç tanker Hürmüz Boğazı’ndan geçti. Bu gemiler ateşkes anlaşmasından bu yana Körfez’den çıkan ilk tankerler gibi görünüyor.
