İran, ABD’nin beş İran petrol tankerini batırmasının ardından Hürmüz Boğazı yakınlarında 10 gemiye saldırı düzenlediğini açıkladı. Karşılıklı saldırılar, altı aydır süren savaşın başlangıcından bu yana deniz taşımacılığını hedef alan en geniş çaplı çatışmalardan biri oldu.
Gerilimin yeniden tırmanması petrol fiyatlarını da hızla yukarı çekti. Brent petrolün varil fiyatı temmuz ayından bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıktı. Bölgedeki saldırılarda en az bir denizcinin hayatını kaybettiği, bir kişinin ise kayıp olduğu bildirildi.
Son gelişmeler, ABD ile İran arasında yaklaşık bir ay süren görece sakin dönemin ardından geldi. Washington bu süreçte İran üzerindeki baskıyı daha çok ekonomik araçlarla artırmaya çalışıyordu.
İran, Ürdün’deki bir ABD askeri üssünü de balistik füzelerle hedef aldığını açıkladı. Ürdün yönetimi, ateşlenen 20 füzenin 18’inin hava savunma sistemleri tarafından önlendiğini, diğer ikisinin ise yerleşim bulunmayan bölgelere düştüğünü duyurdu. ABD’li bir yetkili, Amerikan askerleri arasında kayıp olmadığını söyledi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ise yeni saldırılara çok daha sert karşılık verileceği uyarısında bulundu. Tahran ayrıca denizde girişe kapalı bölgeyi genişleteceğini ve yeni sınırların Pakistan yakınlarındaki Çabahar kıyılarına kadar uzanacağını açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın kasım ayında yapılacak ara seçimleri etkilemeye çalıştığını öne sürdü. Trump, savaşın seçimlerin ardından kısa sürede sona erebileceğini savunarak İran’ın çatışmayı daha fazla sürdüremeyecek durumda olduğunu söyledi.
Wall Street Journal ise Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da aralarında bulunduğu üst düzey Beyaz Saray yetkililerinin Trump’a savaşın görev süresinin sonuna, Ocak 2029’a kadar uzayabileceği uyarısında bulunduğunu yazdı. Reuters bu haberi bağımsız olarak doğrulayamadı.
ABD beş İran tankerini batırdı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), gece düzenlenen saldırılarda beş İran petrol tankerinin imha edildiğini açıkladı ve alev alan gemilerin batış görüntülerini yayımladı.
CENTCOM, operasyonların İran Devrim Muhafızları’nın bir ABD savaş gemisini iki kez balistik füzelerle hedef alma girişimine karşılık düzenlendiğini bildirdi. ABD, saldırılarda Amerikan personelinin zarar görmediğini açıkladı.
Washington geçen hafta, Amerikan savaş gemilerini tehdit eden her İran saldırısına karşılık İran tankerlerini hedef alma politikası uygulayacağını duyurmuştu. ABD yönetimine göre son bir haftada vurulan İran tankerlerinin sayısı 10’a ulaştı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Kolombiya ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, İran’ın Amerikan savaş gemilerine yönelik her saldırı veya saldırı girişiminin tanker kaybıyla sonuçlanacağını söyledi.
İran ise misilleme olarak iki ABD gemisi ile sekiz tankeri hedef aldığını açıkladı.
Dubai açıklarında demirli bulunan petrol ürünleri tankeri Hercules Star’a yönelik saldırıda bir denizci hayatını kaybetti, bir mürettebat üyesi ise kayboldu. Gemiyi kiralayan Peninsula şirketi olayı doğruladı.
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi (UKMTO) de bölgede bir geminin mermiyle vurulduktan sonra yana yattığı bilgisini paylaştı. Ancak bu geminin Hercules Star olup olmadığı henüz netlik kazanmadı.
Iraklı liman yetkilileri ise yaklaşık 2 milyon varil fuel oil taşıyan New Andros adlı tankerin Irak karasularında bir insansız hava aracı tarafından vurulduğunu ve yangın çıktığını açıkladı. Gemideki 22 kişilik mürettebat arasında can kaybı bildirilmedi.
UKMTO, Basra Körfezi'nin kuzeyi ile Umman Körfezi’nde çok sayıda ticari geminin ağır ateş altında kaldığına ilişkin ihbarlar aldığını duyurdu. Bir deniz güvenliği kaynağı da Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Khor Fakkan Limanı’nda bulunan bir sıvılaştırılmış doğal gaz tankerinin hasar gördüğünü bildirdi.
İran’ın güneyindeki Jask liman kentinde ise denizden geldiği belirtilen bir patlama sesi duyuldu. İran’ın Fars haber ajansı, patlamanın kaynağı ve nedenine ilişkin henüz bilgi bulunmadığını aktardı.
Hürmüz Boğazı’nda petrol akışı yeniden düştü
Son haftalarda ABD yönetimi, savaş öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişlerinin yeniden artırıldığını açıklıyordu. Ancak ağustos sonunda çatışmaların yeniden yoğunlaşmasıyla bu süreç tersine döndü.
Rystad Energy Başekonomisti Claudio Galimberti, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarının günlük 2 milyon varile kadar düştüğünü söyledi. Bu miktar, çatışmaların 30 Ağustos’ta yeniden başlamasından önceki hafta günlük 8-9 milyon varile kadar çıkmıştı.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra rafine yakıt fiyatlarındaki artış da dikkat çekti. ABD’de motorinin ortalama perakende fiyatı çarşamba günü galon başına 5,94 doların üzerine çıkarak yeni bir rekor seviyeye ulaştı.
