İran ile ABD'nin, Basra Körfezi'nde son günlerde yaşanan çatışmaları durdurma ve Hürmüz Boğazı konusundaki anlaşmazlığa ilişkin görüşmeleri yeniden başlatma konusunda uzlaştığı bildirildi. Reuters'a konuşan ABD'li bir yetkili, tarafların geçici barış anlaşmasını kurtarmayı amaçlayan yeni bir diplomatik sürece girdiğini söyledi.
Yetkili, 17 Haziran'da üzerinde uzlaşılan ve Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine yeniden açılmasını öngören 14 maddelik mutabakat zaptına atıfta bulunarak, "Mutabakatın tüm başlıklarına ilişkin teknik görüşmeler devam edecek. Her iki taraf da şimdilik geri adım atacak ve gemiler serbestçe hareket edebilecek" dedi.
Çatışmaların durdurulduğunu ilk duyuran Axios, üst düzey bir ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberinde, görüşmelerin salı günü Katar'da yeniden başlayacağını aktardı.
Diplomasiye dönüş sinyali, perşembe günü Hürmüz Boğazı'nda bir ticari geminin İran kaynaklı bir füze tarafından vurulmasının ardından yaşanan karşılıklı saldırıların ardından geldi. ABD ve İran, 17 Haziran'da varılan geçici ateşkesi birbirlerinin ihlal ettiğini savunuyordu.
İran, pazar sabahı erken saatlerde Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD askeri tesislerine füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi. Saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın savaşı sona erdirme anlaşmasına uymaması halinde "İslam Cumhuriyeti'nin varlığını sürdüremeyeceği" yönündeki tehdidinden kısa süre sonra gerçekleşti.
Bu sırada İsrail de pazar günü Lübnan'ın güneyindeki bir köyde bulunan ve Hizbullah tarafından kullanıldığı belirtilen yer altı altyapısını vurduğunu açıkladı. İsrail'in cuma günü Lübnan ile yaptığı son ateşkes anlaşmasının ardından cumartesi günü de benzer bir saldırı düzenlediği belirtilmişti. İran ise daha geniş kapsamlı anlaşmanın sürdürülebilmesi için Lübnan'daki çatışmaların sona ermesi gerektiğini savunuyor.
ABD ordusu da daha önce yaptığı açıklamada, dünyanın en önemli enerji nakliye güzergâhlarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda bir tankerin vurulmasının ardından İran'a yeni saldırılar düzenlediğini duyurmuştu. Tahran yönetimi çatışmalar boyunca boğazdaki geçişleri büyük ölçüde kısıtlamıştı.
Trump, Axios'un haberinden önce sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Makul davranamayacağımız ve çok başarılı şekilde başlattığımız işi askeri olarak tamamlamak zorunda kalacağımız bir noktaya gelebiliriz" ifadelerini kullanmıştı. Trump, "Eğer bu olursa İran İslam Cumhuriyeti artık var olmayacak" diye eklemişti.
Geçici barış anlaşması yeniden baskı altında
14 maddelik geçici barış anlaşması, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı çatışmaları durdurmayı, Hürmüz Boğazı'nı yeniden ulaşıma açmayı ve İran'ın nükleer programı gibi konularda müzakerelerin sürdürülmesini amaçlıyordu.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın katılımıyla bir hafta önce İsviçre'de arabuluculu görüşmeler yapılmış, Washington da Tahran'a yönelik bazı yaptırımları kaldırmıştı. Ancak buna rağmen çatışmalar yeniden başlamış ve şiddetlenmişti.
Trump'ın açıklamasından yaklaşık bir saat sonra Kuveyt ordusu hava savunma sistemlerinin füze ve İHA saldırılarına karşı devreye girdiğini duyururken, Bahreyn de sirenlerin çaldığını açıkladı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, deniz ve hava kuvvetlerinin Kuveyt ile Bahreyn'deki ABD askeri noktalarını hedef alan füze ve İHA operasyonları düzenlediğini bildirdi. Devrim Muhafızları, ABD saldırılarının ateşkesi ihlal ettiğini ve bunun "tüm diplomatik süreçlerin tamamen durmasına yol açacağını" savundu.
Bir ABD'li yetkili ise İran'ın ABD tesislerini hedef aldığını doğrularken, şu ana kadar ABD personeli arasında can kaybı veya büyük çaplı hasar rapor edilmediğini, ancak durumun gelişmeye devam ettiğini söyledi.
Saatler sonra Bahreyn'de ikinci kez alarm verildi. Yetkililer, İran'a ait bir saldırının Muharrak vilayetindeki bir konut binasında hasara yol açtığını ancak can kaybı yaşanmadığını açıkladı. Bahreyn, İran'ın sorumlu tutulması için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin acil toplanmasını talep etti.
Kuveyt ordusu ise iki balistik füzeyi etkisiz hale getirdiğini, saldırılarda herhangi bir hasar ya da can kaybı meydana gelmediğini duyurdu.
Öte yandan Katar, cumartesi günü kaybolan bir gemide bulunan vatandaşlarından birinin şarapnel parçaları nedeniyle aldığı yaralar sonucu hayatını kaybettiğini açıkladı. Katar İçişleri Bakanlığı, olayda bir kişinin daha yaralandığını, bunun bölgedeki askeri operasyonlardan kaynaklandığını belirtti ancak olayın tam yerini veya sorumlu tarafı açıklamadı.
