ABD ile İran arasında dördüncü ayına giren savaşta ipler bir kez daha kopma noktasına geldi. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ı Apache tipi helikopterin Hürmüz Boğazı'nda düşmesinden sorumlu tutmasının ardından ABD, İran'a yönelik hava saldırıları düzenledi. İran da cevap olarak Körfez'de misilleme saldırılarında bulundu.
ABD İran'daki hedefleri vurdu
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların ABD Hava Kuvvetleri ve Donanması'na bağlı savaş uçakları tarafından gerçekleştirildiğini açıkladı. Açıklamada İran'daki hava savunma sistemleri, yer kontrol istasyonları ve gözetleme radarlarının hedef alındığı belirtildi.
İran ise Bender Abbas ve Keşm Adası çevresinde saldırılar düzenlendiğini doğruladı ancak hasarın boyutuna ilişkin bilgi vermedi.
CENTCOM açıklamasında, "Operasyon, ABD güçlerine ve bölgedeki uluslararası ticari gemilere yönelik son saldırılara orantılı bir yanıt niteliğindedir" denildi.
Trump: Yanıt vermek zorundayız
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinde devriye görevi yapan helikopteri düşürdüğünü öne sürerek, ABD'nin "bu saldırıya karşılık vermek zorunda olduğunu" söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ülke sınırları yakınında bulunan yabancı askeri güçlerin "sürekli risk altında" olduğunu belirtti ve ABD saldırılarına yanıt verileceğini açıkladı.
Arakçi, X hesabından yaptığı paylaşımda, "İran güçleri hiçbir saldırı veya tehdidi cevapsız bırakmayacaktır. Güvende olmak istiyorsanız bölgemizi terk edin" ifadelerini kullandı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ise "Biz diplomasi dilini tercih ederiz, ancak diğer dilleri çok daha akıcı konuşuruz. Verdiğiniz sözleri tutmazsanız biz de en iyi konuştuğumuz dile geçeceğiz. Eyerlediğiniz ata binersiniz" dedi.
İran'ın misilleme saldırıları
İran Devrim Muhafızları Ordusu da saldırılar sonrası ABD'nin bölgedeki bazı üslerinin hedef alındığını bildirdi. Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, saldırılara karşılık ABD'nin bölgedeki deniz ve hava üslerinde 21 hedefin vurulduğu belirtildi.
Önce Bahreyn'deki ABD 5. Filosu insansız hava araçlarıyla (İHA) saldırı altına alındı. Sonra da Ürdün'deki Muvaffak Salti askeri üssünün füze saldırılarıyla hedef alındığı bildirildi. Ürdün'e saldırılarda F-35 savaş uçakları hangarları dahil olmak üzere 4 önemli hedefin imha edildiği ifade edildi.
ABD'nin "sahte bahanelerle" çeşitli noktalara saldırdığı aktarılan açıklamada, saldırılarda Sirik'te 2 su deposunun vurulduğu ve 1 iletişim kulesinin de hasar gördüğü belirtildi.
İran, ülkenin güneyindeki Buşehr eyaletinde ABD'ye ait MQ-9 Reaper tipi insansız hava aracının (İHA) düşürüldüğünü duyurdu.
ABD helikopterinin İran İHA'sıyla çarpıştığı öne sürüldü
AP'ye konuşan ABD'li bir yetkili, Hürmüz Boğazı yakınlarında düşen ABD Kara Kuvvetleri'ne ait AH-64 Apache taarruz helikopterinin bir İran insansız hava aracıyla çarpıştığını söyledi. Devam eden soruşturma hakkında konuşma yetkisi bulunmadığı için ismini vermeyen yetkili, çarpışmanın kasıtlı olup olmadığının henüz netlik kazanmadığını belirtti.
Resmi açıklamalarda olayın nedenine ilişkin kesin bir değerlendirme yapılmazken, kazanın soruşturulduğu ifade edildi. Daha önce CNN ve CBS News de helikopter ile İran'a ait bir İHA'nın çarpıştığını bildirmişti.
ABD ordusundan ilk insansız deniz aracı kurtarma operasyonu
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), helikopterin Umman açıklarında devriye görevi sırasında düşmesinden yaklaşık iki saat sonra, yerel saatle 03.30'da iki pilotun insansız bir deniz aracı tarafından kurtarıldığını açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, iki askerin de "güvende olduğunu ve yaralanmadığını" söyledi.
CENTCOM Sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, denize düşen askerlerin önce bir insansız deniz aracı tarafından tespit edilerek alındığını, daha sonra başka bir noktada bir helikopter tarafından tahliye edildiğini belirtti. Hawkins, bunun ABD ordusunun denizde gerçekleştirdiği ilk insansız araç destekli kurtarma operasyonu olduğunu söyledi.
Kurtarma görevinde kullanılan aracın, ABD merkezli Saronic Technologies tarafından üretilen 7,3 metre uzunluğundaki "Corsair" adlı insansız deniz aracı olduğu açıklandı.
Hürmüz Boğazı'nda kritik görevler üstleniyor
AH-64 Apache helikopterleri, ABD'nin İran petrolü ve tankerlerine yönelik deniz ablukasını uygulama faaliyetlerinde önemli rol oynuyor. Bu helikopterler ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri tarafından İran yapımı insansız hava araçlarını düşürmek amacıyla da kullanılıyor.
Kurtarma operasyonunda görev alan Corsair ise ABD Donanması'nın 2021 yılında kurduğu ve yapay zekâ ile insansız sistemlere odaklanan Task Force 59 birimine bağlı olarak faaliyet gösteriyor. Birim, Hürmüz Boğazı ve Süveyş Kanalı başta olmak üzere Orta Doğu'daki deniz güvenliği operasyonlarında görev yapıyor.
Arakçi: Bölgeyi terk etmeleri en güvenli çözüm
Trump'ın İran'ın helikopteri düşürdüğü yönündeki suçlamasının ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Hürmüz Boğazı'nın ABD kıyılarından "binlerce kilometre uzakta" olduğunu vurguladı.
Arakçi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Topraklarımıza yakın bölgelerde bulunan yabancı askeri güçler; insan hataları, kazalar veya çapraz ateşte kalma riski nedeniyle sürekli tehlike altındadır. Riskleri azaltmanın en iyi yolu bölgeyi terk etmeleridir" ifadelerini kullandı.
Trump yeniden anlaşma umutlarını dile getirdi
Trump, İran'ı helikopterin düşürülmesinden sorumlu tutmadan önce yaptığı açıklamada, Tahran ile yürütülen müzakereler konusunda yeniden iyimser olduğunu söyledi. Ancak bu iyimserliğin nedenine ilişkin ayrıntı vermedi.
Ağırlıklı olarak Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler haftalardır sürerken, hem Washington hem de Tahran sert tutumlarını koruyor.
ABD, 2025'teki 12 günlük savaş sırasında düzenlenen hava saldırılarının ardından büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğine inanılan yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarından İran'ın vazgeçmesini istiyor. İran ise buna karşı çıkarken yaptırımların kaldırılmasını ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını talep ediyor. Trump yönetimi ise nihai bir anlaşma sağlanmadan bu talepleri kabul etmeye yanaşmıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
