Singapur Havacılık Fuarı’nda sergi salonları, ticari uçakların maketleri, kokpit simülasyonları ve havacılık teknolojilerini tanıtan interaktif alanlarla dolu. Bu yıl fuarda en fazla dikkat çeken stantlardan biri ise Çin’in devlet havacılık şirketi Comac oldu.
BBC'nin haberine göre Comac, C919 yolcu uçağının iki yıl önce Çin dışındaki ilk uçuşunu Singapur’a gerçekleştirmesinin ardından, bölge pazarına yönelik iddiasını daha açık şekilde ortaya koyuyor. Şirket, C919’u Airbus A320neo ve Boeing 737 MAX modellerine rakip olarak konumlandırıyor.
Comac yetkilileri, şirketin “Güneydoğu Asya havacılık pazarını hedeflediğini” açıkça ifade ediyor.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Genel Direktörü Willie Walsh, Comac’ın potansiyeline dikkat çekti.
'Zamanla Comac küresel bir rakip olacak… Ama bu zaman alacak 10-15 yıl sonra Boeing, Airbus ve Comac’tan birlikte söz ediyor olacağız' diyen Walsh, şirketin gelecekte önemli bir oyuncu olacağı görüşünü dile getirdi.
Teslimat gecikmeleri Comac'a alan açtı
Analistlere göre Asya-Pasifik bölgesinde yeni bir uçak üreticisine ciddi ihtiyaç var. Bölgedeki havayolları, Boeing ve Airbus’ta yaşanan teslimat gecikmeleri, motor tedarik sıkıntıları ve küresel tedarik zinciri darboğazları nedeniyle baskı altında.
IATA verileri, küresel filoların ortalama yaşının arttığını ve bunun işletme maliyetlerini yükselttiğini gösteriyor. Daha yaşlı uçaklar, daha fazla yakıt tüketiyor.
Walsh’a göre, uçak bulunabilse Asya-Pasifik havayolları 2026’da çift haneli büyüme yakalayabilir.
Comac, bugüne kadar 200’den fazla C909 ve C919 teslim ettiğini açıkladı. Bu uçakların yaklaşık dörtte biri Laos, Endonezya ve Vietnam’daki havayolları tarafından kullanılıyor.
- Brunei merkezli GallopAir, Comac’a büyük bir sipariş verdi
- Kamboçya, yaklaşık 20 uçak almayı planlıyor
Düşük maliyetli havayolları için çazip
Güçlü devlet desteği ve görece düşük fiyatlar, Comac uçaklarını özellikle gelişmekte olan pazarlardaki düşük maliyetli havayolları için cazip kılıyor.
Filipinler merkezli Cebu Pacific’in CEO’su Mike Szucs, şirketin Comac’a temkinli ama açık olduğunu söyledi:
“2030’lu yıllarda gerekli sertifikasyonlar tamamlandığında, Comac bizim ve diğer taşıyıcılar için cazip bir seçenek olabilir.”
Avrupa sertifikasyonu ve engeller
Comac, Asya’nın yanı sıra Avrupa sertifikasyonu için de çalışıyor. C919 için Avrupa’da test uçuşları sürüyor. Ancak düzenleyicilere göre bu sürecin 2028 hatta 2031’e kadar uzaması mümkün.
Zorluklar bununla sınırlı değil:
- Çin ve Batı menşeli parça ve yazılımların uyumu
- Bakım ve onarım altyapısının eksikliği
- Pilot eğitimi ve küresel servis ağları
- Bu alanlarda Boeing ve Airbus onlarca yıllık avantaja sahip.
Rekabet sadece bu iki devle sınırlı değil
Comac, Asya-Pasifik’te yalnızca Boeing ve Airbus’la rekabet etmiyor. Brezilyalı Embraer, Scoot, Virgin Australia ve All Nippon Airways (ANA) gibi havayollarından aldığı siparişlerle bölgede güçlü bir konum elde etmiş durumda.
Öte yandan Boeing ve Airbus da Singapur Havacılık Fuarı’nda güçlü bir varlık sergiliyor ve teslimat gecikmelerinin kademeli olarak azaldığı mesajını veriyor.
Sipariş rakamları tartışmalı
Comac, Çinli havayollarından 1.000’den fazla C919 siparişi aldığını açıklamıştı. Ancak bugüne kadar yalnızca yaklaşık bir düzine uçağın teslim edildiği biliniyor.
Şirketin devlet kontrolünde olması ve halka açık bir yapıya sahip bulunmaması, sipariş rakamlarının bağımsız olarak doğrulanmasını zorlaştırıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
