Avrupa’da peş peşe yaşanan sıcak hava dalgaları, restoranlardan fabrikalara kadar birçok sektörde ekonomik kayıpları artırırken sigorta sistemindeki koruma açığını da görünür hale getiriyor. İtalya’nın Padova kentinde yüzyılı aşkın süredir akşam saatlerinde yapılan hafif bir içecek ve atıştırmalıktan oluşan geleneksel “aperitivo” bile aşırı sıcaklar nedeniyle yapılamaz hale gelirken ve gelir kaybıyla karşı karşıya kalıyor.
Avrupa bu yıl beşinci sıcak hava dalgasını yaşarken, Padova’da normalde 18.00-19.00 arasında başlayan aperitivo saatleri büyük ölçüde ortadan kalktı. İnsanların açık hava yerine klimalı kapalı alanları tercih etmesi, özellikle dış mekân oturma alanlarına bağımlı kafe ve restoranların cirolarını düşürdü.
Padova ve çevresindeki yaklaşık 600 işletmeyle yapılan ankete göre, işletmelerin yüzde 80’den fazlası son sıcak hava dalgası sırasında cirolarının yaklaşık yüzde 20 gerilediğini bildirdi. Bölgedeki konaklama ve yeme-içme işletmeleri derneği APPE Padova Başkanı Federica Luni, bu ölçekteki bir düşüşün işletmelerin kâr marjını tamamen ortadan kaldırabildiğini söyledi.
İşgücü verimliliği düşüyor
Sorun yalnızca müşteri kaybıyla sınırlı değil. Aşırı sıcaklar Avrupa ekonomisinde işgücü verimliliğini azaltıyor, tüketici harcamalarını sınırlıyor ve işletme maliyetlerini yükseltiyor. Tren seferlerinde gecikmeler yaşanırken tarımsal verim düşüyor, fabrikaların soğutma giderleri artıyor ve çalışanların uzun süreli yüksek sıcaklıklarda üretkenliğini koruması zorlaşıyor.
Moody’s’in tahminlerine göre geçen yaz Avrupa’daki sıcak hava dalgaları yaklaşık 43 milyar euro ekonomik üretim kaybına yol açtı. Buna karşılık sigorta şirketlerinin yaptığı ödemeler yalnızca yaklaşık 500 milyon euro seviyesinde kaldı.
Aşırı sıcaklar doğal afet sayılmıyor
Bunun önemli nedenlerinden biri, sıcaklığın tek başına geleneksel sigorta sistemlerinde çoğu zaman doğrudan sigortalanan bir risk olarak kabul edilmemesi. Sel veya fırtına gibi afetlerin aksine aşırı sıcaklar genellikle binalarda veya ekipmanda doğrudan fiziksel hasara yol açmıyor. Ancak satışların düşmesi, üretimin aksaması veya müşteri trafiğinin azalması gibi dolaylı kayıplar şirketler üzerinde ciddi mali baskı yaratabiliyor.
Marsh’ın iklim ve sürdürülebilirlikten sorumlu yöneticisi Swenja Surminski, aşırı sıcakların fiziksel yıkım yaratmasa bile işletmelerde neden olduğu operasyonel bozulmanın en az diğer doğal afetler kadar ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Avrupa sigorta düzenleyicisi için 2023’te 9 bin küçük ve orta ölçekli şirketle yapılan bir araştırmada işletmelerin yalnızca yüzde 28’inin mülk sigortası kapsamında iş kesintisi teminatına sahip olduğu görüldü. Fiziksel hasar yaşanmadan ortaya çıkan grev gibi durumları kapsayan iş kesintisi sigortasına sahip şirketlerin oranı ise yüzde 17’de kaldı.
Hava, ortalama sıcaklıktan 10 derece daha sıcak
Aşırı sıcaklar aynı zamanda kuraklık, orman yangınları ve su kıtlığı gibi başka risklerle birleşerek zararların hesaplanmasını ve sigortalanmasını daha da zorlaştırıyor. Bu sorun, dünyanın en hızlı ısınan kıtası olan Avrupa’da giderek daha fazla önem kazanıyor. Reuters Climate Monitor verilerine göre Batı Avrupa’daki ortalama sıcaklık 11 Ağustos’ta 1961-1990 ortalamasının yaklaşık 10 derece üzerine çıktı.
Çevresel veri platformu CDP’nin takip ettiği şirketlerin yüzde 35’i sıcak hava dalgalarını faaliyetleri açısından bir risk unsuru olarak tanımlıyor. Riskin özellikle imalat, hizmet, altyapı ve gıda sektörlerinde yoğunlaştığı belirtiliyor.
Sigorta şirketleri alternatiflere yöneliyor
Sigorta şirketleri bu açığı kapatmak için sıcaklığın belirli bir seviyeyi aşması halinde otomatik ödeme yapan parametrik sigorta ürünlerine yöneliyor. Geleneksel sigortalardan farklı olarak bu ürünlerde kaybın tek tek hesaplanması gerekmiyor. KBV Research’e göre Avrupa’daki parametrik sigorta pazarının 2031’de 7,93 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Bu tür poliçeler halihazırda sıcaklığın ürün verimini veya hayvancılığı olumsuz etkileyebildiği tarım sektöründe kullanılıyor. Sektör temsilcileri benzer uygulamaların ulaşım ve çalışanların korunması gibi alanlara da yayılabileceğini düşünüyor.
Uzmanlara göre sigorta çözümleri tek başına yeterli olmayacak. İşletmelerin daha sık yaşanması beklenen aşırı sıcaklara karşı soğutma sistemlerine yatırım yapması, çalışma alanlarını yeniden tasarlaması ve tedarik zincirlerini iklim risklerine karşı daha dayanıklı hale getirmesi gerekecek.
Kaynak: Reuters
