Norveç ordusunun eylül ayında düzenlediği askeri tatbikatta kullanılan kiralık araçların, askerlerin hareketlerini ve askeri tesislerin girişlerinde kullanılan güvenlik kodlarını kaydettiği ortaya çıktı. Norveç'in ekonomi gazetesi Dagens Næringsliv'in (DN) 8 Ekim tarihli haberine göre, askerler araçlarda kendilerinden habersiz kaydedilmiş görüntüler buldu. Olay, modern araçlardaki elektronik sistemlerin askeri faaliyetler sırasında oluşturabileceği güvenlik risklerini ve Çin bağlantılı teknolojiye ilişkin kaygıları yeniden gündeme getirdi.
DN'nin haberine göre, tatbikata katılan Teğmen Fredrik Blanck araçlarda kayıtlı görüntüler bulduklarını anlattı. Blanck, görüntülerin askerlerin araçlara biniş ve inişlerini, araçların izlediği güzergâhları, nerelerden kimlerin alındığını ve araçların farklı noktalarda ne kadar kaldığını gösterdiğini söyledi. Kayıtlarda askeri tesislerin girişlerinde kullanılan güvenlik kodlarının da bulunduğu belirtildi. Gazete, Blanck'ın anlatımının yanı sıra iki anonim kaynağın da olayı doğruladığını bildirdi.
Norveç'in savunma yayını Forsvarets forum, haberi Norveç haber ajansı NTB'nin aktarımıyla yayımladı. Habere göre kayıtlar araçlardan silindi. Ancak verilerin araçların dışında başka bir sisteme aktarılıp aktarılmadığı bilinmiyor. Mevcut haberlerde görüntülerin Çin'e gönderildiğini veya Çin istihbaratının eline geçtiğini gösteren bir kanıt sunulmadı.
Araçlar Çinli Geely grubuyla bağlantılı
Norveç Silahlı Kuvvetleri, günlük faaliyetlerde ve askeri tatbikatlarda kullanmak üzere araçları Hertz markasıyla faaliyet gösteren First Rent A Car Norway üzerinden kiralıyor. Norveç ordusunun lojistik birimi, 2024'te First Rent A Car Norway ve RAC Norway şirketleriyle araç kiralama anlaşmaları imzaladı. İki sözleşmenin azami toplam değeri 350 milyon Norveç kronu.
Norveç'in çevrimiçi haber sitesi Nettavisen, tedarikçinin Çinli otomotiv grubu Zhejiang Geely Holding Group ile bağlantısına dikkat çekti. First Rent A Car Norway, Volvo Cars'ın kurumsal yapısı içinde yer alıyor. Çin merkezli Geely, Volvo Cars'ın çoğunluk hissedarı. Forsvarets forum'un haberinde tatbikatta kullanılan araçlardan en az ikisinin Çinli Changan şirketinin Deepal markasına ait olduğu belirtildi.
Bu bağlantı, olayın neden Çin kaynaklı teknoloji ve veri güvenliği tartışmalarıyla birlikte ele alındığını açıklıyor. Ancak araçların üreticisi veya şirketlerin ortaklık yapısı, kayıtların Çin'e aktarıldığını tek başına göstermiyor.
Norveç'in güvenlik kurumları daha önce uyarmıştı
Norveç Ulusal Güvenlik Otoritesi, 2025 tarihli risk değerlendirmesinde modern otomobillerin 200'den fazla elektronik sensör içerebildiğine dikkat çekti. Kurum, bu sistemlerden elde edilen verilere dış aktörlerin erişmesi halinde araçların gözetleme, hareket takibi ve istihbarat toplama amacıyla kullanılabileceği uyarısında bulundu.
Norveç Polis Güvenlik Servisi de 2026 Ulusal Tehdit Değerlendirmesi'nde Çin istihbarat ve güvenlik kurumlarının ülkede operasyon yürütme kapasitesini genişlettiğini bildirdi. Değerlendirmede siber faaliyetlerin yanı sıra insan kaynakları üzerinden yürütülen istihbarat faaliyetlerine de dikkat çekildi.
Norveç'te mayıs ayında bir Çin vatandaşı casusluğa iştirak şüphesiyle gözaltına alındı. Şüpheli faaliyetlerin, ülke açısından stratejik öneme sahip Andøya uzay limanını hedef almış olabileceği bildirildi. Bu olayla askeri tatbikatta bulunan araçlardaki kayıtlar arasında doğrudan bir bağlantı kurulduğuna ilişkin bilgi bulunmuyor.
İsrail ordusu Çin üretimi araçları yasaklamıştı
Çin üretimi araçların askeri alanlarda oluşturabileceği veri güvenliği riskleri başka ülkelerde de tartışılıyor. İsrail ordusu, hassas bilgilerin toplanması ihtimalini azaltmak amacıyla Ağustos 2025'te Çin üretimi araçların askeri üslere girişini yasakladı. Kasım 2025'te ise subayların kullanımındaki Çin üretimi resmi araçları envanterden çıkarmaya başladı.
Almanya Silahlı Kuvvetleri de Nisan 2026'da gizli bilgilerle çalışılırken kişisel akıllı telefon, tablet ve akıllı saat kullanımını kısıtladı. Alman ordusu, önlemin gerekçeleri arasında Rusya ve Çin kaynaklı casusluk risklerini gösterdi.
Norveç Silahlı Kuvvetleri basın sözcüsü Aleksander Engborg Hage, Forsvarets forum'a yaptığı açıklamada elektronik sistemler ve araçlarla bağlantılı güvenlik risklerinin farkında olduklarını söyledi. Hage, belirli ülkelerin üreticilerine ait araçların kullanımına yönelik genel bir yasak bulunmadığını belirtti.
Olay Norveç Parlamentosu'nda da gündeme geldi. İlerleme Partisi milletvekili Himanshu Gulati, 8 Ekim'de savunma bakanına yazılı soru yönelterek kiralık araçların askeri görevlerde kullanılmasının güvenliğini ve mevcut önlemlerin hassas verilerin kaydedilmesini önleyip önlemediğini sordu. Parlamento kayıtlarında bakanın yanıtı henüz yayımlanmadı.
Kaynak: Gazete Oksijen
