Avrupa'da yolcu uçaklarına yönelik peş peşe gelen bomba ihbarları, hava trafiğinde geniş çaplı güvenlik önlemlerinin alınmasına neden oldu. Fransa, İtalya ve Bulgaristan savaş uçaklarını havalandırırken bazı yolcu uçakları rotalarını değiştirmek, bazıları ise askeri jetlerin refakatinde iniş yapmak zorunda kaldı.
Reuters'ın 5 Kasım tarihli güncel haberine göre, yalnızca perşembe günü Avrupa genelinde en az 27 uçuş bomba ihbarlarından etkilendi. Hafta başından bu yana devam eden tehditlerin özellikle düşük maliyetli hava yolu şirketlerini ve Bulgaristan, Çekya ile İtalya bağlantılı seferleri hedef aldığı bildirildi.
Üç uçuş farklı havalimanlarına yönlendirilirken en az beş yolcu uçağına savaş jetleri eşlik etti. Tüm uçaklar güvenli şekilde iniş yaptı ve gerçekleştirilen kontrollerde herhangi bir patlayıcı maddeye rastlanmadı.
İhbarların kimler tarafından yapıldığı ve olayların birbiriyle bağlantılı olup olmadığı ise henüz belirlenemedi.
Dublin-Roma uçağı askeri üsse indirildi
En dikkat çekici olaylardan biri, İrlanda'nın başkenti Dublin'den Roma'ya hareket eden Aer Lingus uçağında yaşandı.
Airbus A320 tipi yolcu uçağı, bomba ihbarının ardından Fransa hava sahasında savaş jetleri tarafından önlenerek Paris'in yaklaşık 100 kilometre batısındaki Évreux Askeri Hava Üssü'ne yönlendirildi.
Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu'nun ofisine göre uçakta 151 yolcu ve altı mürettebat bulunuyordu. Yolcular güvenli bölgeye alınırken bomba imha ekipleri uçakta inceleme yaptı.
Fransız yetkililer, pilotun başlangıçta talimatlara beklendiği şekilde uymaması üzerine savaş uçaklarının görevlendirildiğini bildirdi. Évreux Savcılığı, pilotun askeri üs yerine sivil bir havalimanına iniş yapmak istediği iddiasını araştırmaya başladı. Aer Lingus ise mürettebatının Fransız makamlarıyla tam iş birliği yaptığını savundu.
Hava yolu şirketi, "Uçak güvenli şekilde iniş yaptı. Yolcuların nihai varış noktalarına mümkün olan en kısa sürede ulaşabilmeleri için gerekli alternatif seyahat düzenlemeleri yapılacak" açıklamasını yaptı.
İtalya ve Bulgaristan da savaş uçaklarını havalandırdı
Benzer bir alarm, Finlandiya'nın başkenti Helsinki'den Roma'ya giden Finnair uçağında yaşandı.
Bomba ihbarı üzerine Hırvatistan ve İtalya'ya ait savaş uçakları yolcu uçağına eşlik etti. Uçak Roma Fiumicino Havalimanı'na güvenli şekilde iniş yaptı. Bomba imha uzmanlarının kontrollerinde şüpheli bir maddeye rastlanmadı.
Finnair Sözcüsü Stiina Tuunanen, "Bu tür durumlarda uyguladığımız çok net prosedürlerimiz var ve her zaman yerel makamlarla yakın iş birliği içinde çalışıyoruz" dedi.
Tuunanen, Helsinki-Viyana seferini yapan AY1471 sayılı uçuşun da asılsız bomba ihbarının hedefi olduğunu doğruladı.
Bulgaristan'da ise üç Ryanair uçağı için savaş jetleri görevlendirildi.
Madrid, Kopenhag ve Londra Stansted havalimanlarından Sofya'ya hareket eden uçaklara Bulgaristan Hava Kuvvetleri eşlik etti.
Madrid ve Kopenhag'dan kalkan uçaklar Sofya'ya inerken Londra Stansted çıkışlı uçuş, ülkenin ikinci büyük kenti Filibe'deki Plovdiv Havalimanı'na yönlendirildi.
Bulgaristan İçişleri Bakanlığı, üç uçakta da patlayıcı madde bulunmadığını açıkladı.
Wizz Air uçağı Viyana'ya yönlendirildi
Macaristan merkezli düşük maliyetli hava yolu şirketi Wizz Air de ihbarlardan etkilenen şirketler arasında yer aldı.
Milano'dan Varşova'ya giden uçak, bomba tehdidinin ardından Avusturya'nın başkenti Viyana'ya yönlendirildi.
Wizz Air, kararın "yerleşik güvenlik protokolleri ve prosedürleri doğrultusunda" alındığını açıkladı.
Milano-Bükreş seferini yapan bir başka Wizz Air uçağı ise Romanya'nın başkentindeki Henri Coandă Havalimanı'na güvenli şekilde indi. Romanya İstihbarat Servisi, uçuşun ardından havalimanında kriz birimi oluşturulduğunu bildirdi.
Varşova'da ise Paris'e hareket etmeye hazırlanan LOT Polonya Havayolları uçağı, kalkış öncesinde taksi yaparken durduruldu. Yolcular başka bir uçağa aktarıldı.
İhbarlar nedeniyle Madrid'de bazı uçakların kalkışı durdurulurken İspanyol güvenlik birimleri, kısa süre içinde gelen birden fazla tehdit e-postasını incelemeye aldı.
Prag'da dört, Kopenhag'da iki uçuş hedef alındı
Çekya'nın başkenti Prag'a giden dört uçak da bomba ihbarlarının hedefi oldu.
Ryanair, EasyJet ve Sky Express tarafından gerçekleştirilen seferler güvenli şekilde tamamlandı. Çek polisi, uçaklarda yapılan incelemelerde patlayıcıya rastlanmadığını duyurdu.
Polis, X hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Tehditlerin inandırıcılığını düşük değerlendiriyoruz. Buna rağmen durumu hafife almıyor ve gerekli tüm güvenlik önlemlerini devreye sokuyoruz."
Prag Havalimanı Sözcüsü Denisa Hejtmankova, ihbarların anonim e-posta adreslerinden gönderildiğini belirtti.
Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da da iki uçak bomba ihbarı nedeniyle kontrol edildi.
Kopenhag polisi, "Yolcuların veya havalimanındaki herhangi bir kişinin tehlikede olmadığı, aslında hiçbir zaman böyle bir tehlikenin bulunmadığı yönünde değerlendirmemiz var" açıklamasını yaptı.
İhbarları kim yaptı? E-postalardaki ortak imza dikkat çekti
Peş peşe gelen bomba tehditlerinin kaynağı henüz belirlenemedi. Ancak bazı ihbarlarda kullanılan ifadeler, olayların bağlantılı olabileceği ihtimalini gündeme getirdi.
Reuters ve AFP'nin haberlerine göre Roma ve Sofya havalimanlarına gönderilen bazı tehdit e-postalarında kendisini "Male State" (Erkek Devleti) olarak tanıtan bir grubun adı kullanıldı.
Kadın düşmanı ifadeler içeren mesajlarda, belirli yolcu uçaklarına patlayıcı yerleştirildiği ve bombaların kısa süre içinde infilak edeceği iddia edildi.
İngiltere'deki Birmingham Havalimanı da benzer bir mesaj aldığını doğruladı.
Male State adı, Rusya'da ortaya çıkan ve 2021'de aşırılıkçı örgüt olarak yasaklanan kadın düşmanı bir hareketle ilişkilendiriliyor. Ancak bu hareketin söz konusu ihbarlarla bağlantısı doğrulanmış değil.
Hareketin kurucusu Vladislav Pozdnyakov da Reuters'a yansıyan açıklamasında grubun artık faaliyet göstermediğini ve tehditlerle ilgisinin bulunmadığını savundu.
Yetkililer, mesajlarda aynı ismin kullanılmasının bütün ihbarların tek bir merkezden gönderildiğini kanıtlamadığını vurguluyor.
Avrupa Birliği: İhbarların bağlantılı olduğunu söylemek için erken
Avrupa Birliği, art arda gelen tehditlerin ardından üye ülkelerdeki güvenlik makamlarıyla koordinasyon sürecini başlattı.
AB Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas, X hesabından yaptığı açıklamada "Sivillere yönelik her türlü tehdit kabul edilemez" dedi.
Tzitzikostas, ihbarların birbiriyle bağlantılı olup olmadığına ilişkin sonuca varmak için "henüz erken" olduğunu belirtti.
AB'nin havacılık güvenliğine ilişkin bilgi paylaşım mekanizması devreye alınırken ulusal güvenlik birimleri soruşturmalarını sürdürüyor.
Avrupa'daki hibrit saldırı endişesi büyüyor
İhbarlar, Avrupa'da sabotaj ve siber saldırıların arttığı, hükümetlerin kritik altyapı güvenliğine ilişkin uyarılarda bulunduğu bir döneme denk geldi.
Son dönemde bazı Avrupa ülkeleri, demiryolları, enerji altyapısı, havalimanları ve dijital sistemleri hedef alan olayların arkasında Rusya'nın bulunabileceğini öne sürmüştü. Rusya ise bu tür suçlamaları reddediyor.
Fransa Savunma ve Ulusal Güvenlik Genel Sekreteri Nicolas Roche, ekim ayında parlamentoda yaptığı açıklamada Avrupa'da "sabotaj, siber saldırılar, insansız hava araçları ve casusluk gibi farklı biçimlerdeki hibrit saldırıların giderek yoğunlaştığına" dikkat çekmişti.
Havacılık güvenliği uzmanları da sahte bomba ihbarlarının yalnızca uçuşları aksatmakla kalmayıp güvenlik kurumlarının müdahale kapasitesini ölçmek ve yüksek maliyetli operasyonları tetiklemek amacıyla kullanılabileceği değerlendirmesinde bulunuyor.
Associated Press'e konuşan Coventry Üniversitesi havacılık güvenliği uzmanı Philip Baum'a göre tek bir uçuşun aksaması, hava yolu şirketine 250 bin dolara varan maliyet yaratabiliyor. Bu tutara uçuşların gecikmesi, mürettebat değişiklikleri ve bağlantılı seferlerin kaçırılması gibi operasyonel kayıplar dahil olabiliyor.
Ancak mevcut bomba ihbarlarının arkasında herhangi bir devletin veya örgütün bulunduğuna ilişkin doğrulanmış bir bulgu açıklanmadı.
Üç gündür süren tehditler: Bütün ihbarlar asılsız çıktı
Avrupa'daki bomba alarmı 5 Kasım'da başlamadı.
2 Kasım Pazartesi günü Londra Luton Havalimanı'ndan Sofya'ya giden bir Wizz Air uçağı, bomba ihbarı nedeniyle Macaristan'ın başkenti Budapeşte'ye yönlendirilmişti.
3 Kasım Salı günü de çok sayıda uçuş benzer tehditlerin hedefi olmuş, Varşova'daki bir havalimanında operasyonlar geçici olarak durdurulmuştu.
Perşembe günü gelen yeni ihbarlarla birlikte tehditlerden etkilenen uçuşların sayısı yalnızca bir günde en az 27'ye yükseldi.
Yapılan aramalarda hiçbir uçakta patlayıcı bulunmazken Avrupa'daki güvenlik birimleri, sahte ihbarları gönderen kişi veya kişilerin kimliğini belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
