"Geleceği İnşa Etmek: Avrupa'da Birlik ve İstikrar" temasıyla düzenlenen 8. Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) zirvesi bugün Erivan'da toplanıyor.
Avrupa Birliği'nin 27 üyesinin tamamını kapsayan yaklaşık 50 ülkenin liderlerini bir araya getiren zirve, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın eş başkanlığında yürütülüyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ve Polonya Başbakanı Donald Tusk, pazar günü kente ulaşan liderler arasında yer aldı.
BBC'nin haberine göre, Ermenistan'ın bu toplantıya ev sahipliği yapması sembolik açıdan büyük önem taşıyor. Ülke; Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in öncülük ettiği Avrasya Ekonomik Birliği üyesi ve Moskova'nın kendi topraklarında askeri üs bulundurduğu bir devlet. Zirvenin ardından salı günü ise ilk ikili AB-Ermenistan zirvesi gerçekleşecek; bu toplantıya Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Costa katılacak.
Türkiye'yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil edecek
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da zirveye katılmak üzere Erivan'a davet edildiği biliniyor. AB'den yapılan açıklamaya göre, zirveye Türkiye'yi temsilen Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz katılacak.
AB, zirveye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın katılmasının önemine dikkati çekerek, "Ermenistan-Türkiye ilişkilerindeki benzersiz bağlam ve tarihi an nedeniyle bir istisna yapılmıştır. Ermenistan'da düzenlenen uluslararası bir toplantıda bir Türk temsilcinin yer alması oldukça önemlidir." açıklamasında bulundu.
Türkiye, AST'nin Çekya'nın başkenti Prag'da 6 Ekim 2022'de düzenlenen ilk toplantısına katılmıştı. Erdoğan, 7 Kasım 2024'te Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de ve 16 Mayıs 2025'te Arnavutluk'un başkenti Tiran'da yapılan toplantılarda da bulunmuştu. 2023'te İspanya ve Moldova'da 2024'te İngiltere'de ve 2025'te Danimarka düzenlenen toplantılara davetli olmasına rağmen katılmamıştı.
Avrupa dışından ilk katılım: Kanada
EuroNews'e göre Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa dışından bir ülkenin bu platforma ilk kez dahil edilmesiyle konuk sıfatıyla zirvede yer alıyor. Costa, Avrupa ile Kanada'nın yalnızca benzer düşüncelere sahip ortaklar olmadığını, birlikte barışı, ortak refahı ve çok taraflılığı savunmak için küresel bir ittifak inşa ettiklerini vurguladı.
Carney ise ABD öncülüğündeki küresel yönetişim sisteminde bir "kopuş" yaşandığını belirterek orta ölçekli güçlerin temel uluslararası değerleri korumak adına ortak hareket etmesi gerektiğini söyledi. Trump döneminde Avrupa ile Kanada'nın ABD ile ilişkilerinin gerilmesi, iki tarafı birçok alanda birbirine yakınlaştırdı.
2023 Savaşı dönüm noktası oldu
BBC'ye göre Ermenistan'ın Batı ile yakınlaşmasının en belirgin kırılma noktası 2023'teki Dağlık Karabağ savaşı oldu. Ermenistan ve Azerbaycan'ın daha önceki gerilimlerinde de Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü harekete geçmemişti. Ermenistan Ulusal Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Sargis Khandanyan, BBC'ye yaptığı açıklamada "İçinde bulunduğumuz güvenlik mimarisinin işlemediğini anladık" dedi.
AB'nin savaş öncesinde sınır hattına konuşlandırdığı sivil izleme misyonunun Ermenistan'daki kamuoyu algısını değiştirdiği değerlendiriliyor. Ermenistan parlamentosu Mart 2025'te AB üyeliği sürecini başlatacak bir yasayı kabul etti. Süreç Azerbaycan ile ilişkileri de hızlandırdı; iki ülkenin liderleri Ağustos 2025'te Beyaz Saray'da tarihi bir barış niyet belgesi imzaladı.
Moskova ne diyor?
Moskova, Ermenistan'ın Avrupa ile artan yakınlığını açık bir rahatsızlıkla izliyor. Putin, 1 Nisan'da Erivan'ı ziyaret eden Paşinyan ile gerçekleştirdiği Kremlin görüşmesinde Ermenistan'ın enerji bağımlılığına dikkat çekti: Rusya, Ermenistan'a doğal gazı 1.000 metreküp başına 177,50 dolar gibi tercihli bir fiyatla satarken bu rakamın Avrupa'da 600 dolara ulaştığını vurguladı.
Putin aynı görüşmede AB üyeliği hevesiyle Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğinin birbiriyle bağdaşmadığını da açıkça ifade etti. Zirvenin yalnızca birkaç gün öncesinde Rusya, Ermeni maden suyu ithalatını yasakladı.
BBC'ye konuşan siber güvenlik kuruluşu CyberHUB-AM'dan Artur Papyan, AB yanlısı açıklamaların ya da Brüksel ziyaretlerinin ardından sıklıkla Ermeni kamyonlarının Gürcistan-Rusya sınırında takıldığını ve hükümet web sitelerini hedef alan hacker tehditlerinin gündeme geldiğini belirtti. Papyan'ın ekibinin belgelediği Ocak ayı siber saldırısında WhatsApp üzerinden yüz binlerce hesabın ele geçirildiği tahmin ediliyor; hedef aldığı belirtilen hesaplar arasında hükümet bakanları ve yetkililer de yer alıyor.
AB, Ermenistan'da yeni bir misyon kurdu
AB, geçen ay Ermenistan için yeni bir sivil misyon onayladı. Haziran parlamento seçimleri öncesinde Rus dezenformasyonuna, siber saldırılara ve yasadışı mali akışlara karşı oluşturulan bu yapı, Moldova'nın 2025 seçimlerindeki benzer mekanizmanın model alınmasıyla kuruldu. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, Ermenistan'ın demokratik kurumlarının ilerleme kaydettiğini ancak baskı altında olduğunu vurguladı; yabancı müdahale, dezenformasyon ve çevrimiçi siyasi kutuplaşmayı öncelikli endişeler olarak sıraladı.
Ermenistan, Başbakan Paşinyan liderliğinde resmi olarak "çeşitlendirme" adını verdiği bir strateji izliyor: Hem Rusya hem de Batı ile ilişkileri eş zamanlı sürdürmek. Ancak BBC'ye göre Avrupalı liderler Erivan'a sivil misyonlar ve iki yıl içinde vize serbestisi gibi vaatlerle gelirken AB üyeliği için takvim, savunma taahhütleri ya da Rus gazına alternatif henüz gündemde değil.
Bu eksikler, Ermenistan'ın iki taraf arasındaki hassas denge politikasının yakın vadede tamamlanmayacağına işaret ettiği değerlendiriliyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
