Meksika’nın en çok aranan uyuşturucu baronlarından Nemesio Oseguera Cervantes, bilinen adıyla El Mencho, Pazar günü Meksika özel kuvvetlerinin düzenlediği bir operasyonda öldürüldü.
60 yaşındaki Oseguera, yıllardır hem Meksika hem de ABD güvenlik birimlerinin hedefindeydi. ABD makamları, yakalanmasını sağlayacak bilgi için 15 milyon dolar ödül vadetmişti. Uzmanlar, El Mencho’nun ölümünü sembolik bir dönüm noktası olarak görse de yönettiği yapının ölümüyle birlikte dağılmasının garanti olmadığı uyarısında bulunuyor.
Meksika'nın en "agresif" suç örgütünün lideriydi
El Mencho, Jalisco New Generation Cartel’in (CJNG) kurucusu ve lideriydi. Son on yılda CJNG, Meksika’nın en güçlü ve en agresif suç örgütlerinden biri haline geldi. ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi (DEA), kartelin ABD’nin 50 eyaletinin tamamında faaliyet gösterdiğini değerlendiriyor. Örgüt, kokain sevkiyatının yanı sıra özellikle sentetik opioid fentanil ve metamfetamin üretimiyle milyarlarca dolarlık bir gelir ağı kurdu. Fentanil, son yıllarda ABD’de yüz binlerce aşırı doz ölümüne yol açan krizin başlıca unsurlarından biri olarak gösteriliyor.
1966 doğumlu Oseguera, Michoacán eyaletinin dağlık ve yoksul Aguililla kasabasında büyüdü. Bölge, yıllardır hem avokado üretimi hem de afyon haşhaşı ve marihuana ekimiyle biliniyor. Genç yaşta ABD’ye göç eden Oseguera, 1994’te Kaliforniya Kuzey Bölge Federal Mahkemesi’nde eroin dağıtımına yönelik komplo suçundan mahkum edildi ve yaklaşık üç yıl hapis yattı. Tahliyesinin ardından Meksika’ya sınır dışı edildi.
Meksika’ya dönüşünde kısa süre polislik yaptı. Ardından Milenio Karteli’ne katıldı. Bu yapı, Sinaloa Cartel’in uzantılarından biriydi. Oseguera burada tetikçi ve uygulayıcı olarak yükseldi. Ignacio Coronel Villareal’in ölümü sonrasında Erik Valencia Salazar ile birlikte 2007 civarında CJNG’yi kurdu. Başlangıçta Sinaloa ile bağlantılı hareket eden yapı, kısa sürede ayrıldı ve iki kartel arasında ülke genelinde kanlı bir rekabet başladı.
ABD tarafından El Mencho'nun başına ödül konduğunu belirten bir broşür.
Uyuşturucu kaçakçılığı ve paramiliterliğin birleşimi: CJNG 'yi en tehlikeli haline getirdi
El Mencho’nun liderliğinde CJNG, klasik uyuşturucu kaçakçılığı modelini paramiliter taktiklerle birleştirdi. Kartel, ağır silahlar, zırhlı araçlar ve askeri düzeyde teçhizat kullandı. 2015’te güvenlik güçlerinin Oseguera’yı yakalamaya yaklaştığı bir operasyonda, kartel üyeleri roketatarla bir askeri helikopteri düşürdü. Bu olay, örgütün kapasitesini ve devlete doğrudan meydan okuma stratejisini simgeleyen bir dönüm noktası olarak kayda geçti.
Kartel, kamuoyunda özellikle aşırı şiddet yöntemleriyle tanındı. Kafa kesme ve toplu infazlar gibi uygulamalar, hem rakip gruplara hem de güvenlik güçlerine yönelik gözdağı aracı olarak kullanıldı. 2015’te altı haftalık bir süreçte Batı Meksika’da iki düzine polisin öldürülmesi, örgütün devletle açık çatışmaya girebildiğini gösterdi.
2020’de Mexico City’nin o dönemki emniyet müdürü olan Omar García Harfuch’a yönelik başkent merkezinde düzenlenen ağır silahlı ve bombalı suikast girişimi de CJNG’ye atfedildi. Harfuch saldırıdan sağ kurtuldu; iki koruması hayatını kaybetti.
Diğer kartellerde doğan güç boşluğundan yararlandı
CJNG’nin yükselişi, aynı dönemde Joaquín Guzmán’ın ABD’de hapse girmesi ve Sinaloa Karteli’nin liderlik krizleriyle zayıflamasıyla çakıştı. Bu güç boşluğu, Oseguera’nın örgütünü hızla genişletmesine olanak tanıdı. Kartel yalnızca uyuşturucu ticaretiyle sınırlı kalmadı; çalıntı yakıt ticareti, zorla çalıştırma ve insan kaçakçılığı gibi alanlara da yayıldı.
Uzmanlara göre El Mencho’nun gücü yalnızca silah kapasitesinden kaynaklanmadı. Kartelin yerel düzeyde siyasetçiler ve seçim kampanyaları üzerinde etkili olduğu, rüşvet ve finansman yoluyla koruma sağladığı ileri sürüldü. Pandemi döneminde CJNG logolu gıda paketlerinin halka dağıtıldığı görüntüler, örgütün bazı bölgelerde devletin yerini doldurmaya çalıştığı yorumlarına yol açtı. Bu durum, kartelin belirli yerel topluluklarda sosyal taban oluşturduğunu gösterdi.
El Mencho, selefi El Chapo’nun aksine medyadan uzak durdu. Hakkında az sayıda fotoğraf bulunuyor. Kamuoyuna daha çok sosyal medyaya sızan tehdit içerikli ses kayıtlarıyla yansıdı.
ABD’de 2017’den itibaren hakkında birden fazla iddianame hazırlandı. 5 Nisan 2022 tarihli iddianamede, kontrollü maddelerin ABD’ye yasa dışı ithalatı için komplo kurma, fentanil ve metamfetamin dağıtımı ve uyuşturucu suçlarıyla bağlantılı silah kullanımı gibi ağır suçlamalar yer aldı. Ayrıca “Drug Kingpin Act” kapsamında sürekli bir suç örgütü yönetmekle itham edildi.
Uzmanlar uyarıyor: Yeni lider seçilirken şiddet olayları artabilir
Güvenlik uzmanları, Oseguera’nın ölümüyle birlikte CJNG içinde bir güç mücadelesi yaşanabileceğini, bunun kısa vadede şiddeti artırma riski taşıdığını değerlendiriyor. Kartel, yıllar içinde kurumsallaşmış, geniş finansal kaynaklara ve uluslararası bağlantılara sahip bir yapı haline geldi. Bu nedenle lider kaybının örgütü otomatik olarak dağıtmayacağı belirtiliyor.
Eski bir polis memurundan uluslararası ölçekte aranan bir uyuşturucu baronuna dönüşen El Mencho, Meksika’nın son on yıldaki en kanlı suç dalgasının merkezindeki isimlerden biri olarak anılıyor. Ölümü, ardında yalnızca bir güç boşluğu değil, derin bir şiddet mirası da bırakıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
