Hollanda'dan Uber'e 966 milyon dolarlık ceza

Hollanda Veri Koruma Kurumu, Uber’e sürücü hesaplarını otomatik sistemler aracılığıyla devre dışı bıraktığı ve bu süreçte sürücüleri yeterince bilgilendirmediği gerekçesiyle 825 milyon euro (966 milyon dolar) ceza verdi. 17 Ağustos tarihli karara göre ceza, Avrupa Birliği’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamında bugüne kadar verilen en yüksek ikinci para cezası oldu. İlk sırada, 2023’te Avrupa’daki Facebook kullanıcılarının verilerini ABD’ye hukuka aykırı biçimde aktardığı gerekçesiyle Meta’ya verilen 1,2 milyar euroluk ceza bulunuyor.

Hollanda kurumu, Uber’in özellikle dolandırıcılık şüphesi bulunan sürücülerin hesaplarını otomatik sistemlerle geçici olarak askıya aldığını belirtti. Sistemler, bazı sürücülerin ücretleri artırmak amacıyla gereksiz güzergâh değişiklikleri yaptığı veya yolculukları tamamlamayı düşünmeden kabul ettiği sonucuna vardığında hesapların askıya alınabildiği ifade edildi. Kurum ayrıca, düşük müşteri puanına sahip bazı sürücülerin hesaplarının bilgisayar tarafından kalıcı olarak kapatıldığını bildirdi. Uber ise kalıcı kapatma kararlarını otomatikleştirmediğini savundu.

Hollanda Veri Koruma Kurumu Başkan Yardımcısı Monique Verdier, Uber’in “ciddi ihlaller” gerçekleştirdiğini belirterek, sürücülerin bir anda gelirlerini kaybedebildiğine dikkat çekti. Verdier, “Bir bilgisayar, böylesine ağır sonuçları olan kararları kendi başına vermemeli” değerlendirmesinde bulundu. GDPR, kişilerin istihdamı gibi yaşamlarını önemli ölçüde etkileyen kararların yalnızca otomatik algoritmalar tarafından alınmasını yasaklıyor ve anlamlı bir insan denetimi ile karara itiraz edebilme imkânı öngörüyor.

Uber cezaya itiraz edecek

Uber ise karara itiraz edeceğini açıkladı. Şirket, cezayı “orantısız” olarak nitelendirirken sürücülerin haklarını ciddiye aldığını, hesapların askıya alınması süreçlerinde insan incelemesinin ve itiraz mekanizmalarının bulunduğunu savundu. Uber, 2021’de Avrupa genelinde düşük müşteri puanı nedeniyle yalnızca 126 sürücünün hesabının kapatıldığını belirterek, cezaya konu olan sürücü sayısının sınırlı olduğunu söyledi. Hollanda’daki soruşturma, 2018-2022 yılları arasındaki uygulamalara ilişkin bir Fransız sürücünün şikâyetiyle başladı ve Uber’in Avrupa merkezinin Hollanda’da bulunması nedeniyle Hollanda Veri Koruma Kurumu tarafından yürütüldü.

Ceza, Avrupa’nın büyük teknoloji şirketlerine yönelik son yıllardaki düzenleyici baskının bir başka örneği oldu. Avrupa Birliği ülkeleri, gizlilik, rekabet ve dijital piyasalarla ilgili kuralları ihlal ettikleri gerekçesiyle Meta, Google, Apple ve Amazon gibi ABD merkezli teknoloji şirketlerine milyarlarca euroluk cezalar verdi. Google da geçen ay rekabete aykırı uygulamaları nedeniyle 890 milyon euro para cezasına çarptırıldı. Ancak bu cezaların önemli bir bölümü yıllar süren itiraz süreçlerinin ardından azaltılabiliyor veya iptal edilebiliyor. ABD Başkanı Donald Trump da Avrupa’nın teknoloji şirketlerine yönelik cezalarını eleştirirken, ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili nisan ayında bu cezaları ABD-AB ekonomik ilişkilerindeki “en büyük tek gerilim kaynağı” olarak nitelendirmişti.