İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakır Zülkadr, Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine açılması için ülkesinin şartlarını açıkladı. Zülkadr, "ABD davranışlarını düzeltene kadar Hürmüz Boğazı açılmayacak" ifadelerini kullandı.
İranlı yetkilinin açıklamasına göre boğazın açılması için Tahran yönetiminin ABD'den talepleri şunlar:
- İran'ın dondurulmuş varlıklarını koşulsuz olarak serbest bırakması
- Yaptırımları kaldırması
- Deniz ablukasını sona erdirmesi, deniz ve hava kuvvetlerini İran çevresinden çekmesi
- İran'a karşı yürüttüğü son iki savaş için tazminat ödemesi
- İran'ı tehdit etmemesi ve İran milletinin mukaddesatına hakaret etmemesi
- Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak'taki İran müttefiklerine karşı yürüttüğü savaşı sona erdirmesi
İran Ordusu Sözcüsü: ABD'nin mevcut durumu kabul etmekten başka seçeneği yok
Öte yandan Tuğgeneral Muhammed Ekreminia, Hürmüz Boğazı'nda oluşturdukları yeni düzenin artık "geri döndürülemez" olduğunu savunarak, ABD'nin mevcut durumu kabul etmesi gerektiğini, aksi takdirde "çok daha büyük bedeller ödeyeceğini" ifade etti. İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Ekreminia, başkent Tahran'ın Çitger semtinde düzenlenen bir toplantıda konuştu.
Bu süreçte halkın desteğini takdir eden Ekreminia, "Düşmanın İran milletine karşı bir stratejisi yok. Amerikalı yetkililerin öfkesi, anlaşmazlıkları ve çelişkili açıklamaları, asılsız tehditlerle birlikte, İran'a karşı savaştaki çaresizliklerini ve acziyetlerini gösteriyor" dedi.
Konuşmasında Hürmüz Boğazı'ndaki duruma da değinen Ekreminia, "Bugün Hürmüz Boğazı'nda İran düzeni hakimdir ve İran Silahlı Kuvvetleri bu düzen tam olarak kurulana kadar dimdik duracaktır. Bu yolda silahlı kuvvetler hem güçlü bir motivasyona ve iradeye hem de gerekli savunma kapasitesine sahiptir" değerlendirmesinde bulundu.
Hürmüz Boğazı'nda İran'ın oluşturduğu yeni düzenin artık "geri döndürülemez" olduğunu dile getiren Ordu Sözcüsü, "ABD'nin mevcut durumu kabul etmekten başka seçeneği yok ve aksi takdirde geçmiştekinden çok daha büyük bedeller ödeyecektir." ifadelerini kullandı.
Umman: Hürmüz müzakereleri olumlu ilerliyor
Umman, İran ile Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefere ilişkin düzenlemelerin ele alındığı müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde ilerlediğini belirterek, tüm tarafların çıkarlarını gözeten müzakereleri ve kaydedilen ilerlemeyi etkileyecek eylemlerden kaçınılması çağrısında bulundu.
Umman Dışişleri Bakanlığından konuya ilişkin yazılı açıklama yapıldı. İran ile Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefere ilişkin düzenlemeler konusunda devam eden müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde ilerlediği teyit edilen açıklamada, tüm tarafların çıkarlarını gözeten müzakereler ile bu kapsamda kaydedilen ilerlemeyi etkileyebilecek eylemlerden kaçınılmasının önemine dikkati çekildi.
Açıklamada ayrıca, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan gemilere yönelik tekrarlanan saldırılar kınandı. Söz konusu saldırıların uluslararası hukuka ve kara sularının egemenliğine aykırı olduğu, deniz seyrüseferinin güvenliği ile bölgenin güvenlik ve istikrarı için tehdit oluşturduğu belirtildi. Suudi Arabistan, Katar, Ürdün, Kuveyt, Bahreyn ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK), Hürmüz Boğazı'nda Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) ait geminin İran tarafından füzeyle hedef alınmasını kınamıştı.
İran ve Umman arasında Hürmüz Boğazı görüşmeleri
İran ve ABD arasında 14 Haziran'da Pakistan arabuluculuğunda varılan mutabakatın ilk aşamasında ABD'nin İran'a ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın bu stratejik su yolundan geçişlerden 60 gün boyunca ücret almayacağı kararlaştırılmıştı.
ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmamış ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için Umman kara sularından alternatif rota belirlemişti. ABD'nin bu adımlarını mutabakatın ihlali sayan İran, Boğaz'dan geçişleri kısıtlayarak "izinsiz geçiş yapmaya çalışan" bazı gemileri vurmuştu. Mutabakata rağmen iki ülke arasındaki gerginlik 8 Temmuz'da şiddetli çatışmaların başlamasına yol açmış ve yaklaşık iki hafta devam etmişti.
İran, Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan Umman ile Boğaz'da gemiler için güvenli geçiş yolları belirlenmesi amacıyla yeniden görüşmelere başlamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen teknik ve siyasi görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı.
Kaynak: AA
