İsrail'de her iki bloğun da çoğunluğa ulaşamadığı seçimlerin ardından muhalefet partileri koalisyon pazarlıkları için bir araya geldi. 4 partiden oluşan Yahudi muhalefetin en büyük önceliği hızlı bir şekilde Netanyahu'dan kurtulmak. Ama bunun görünürdeki iki yolu da belirsizliklerle dolu: Arap partileriyle veya ultra-Ortodoks Yahudi partileriyle işbirliği yapılması.
Geçen hafta yapılan genel seçimlerden belirsizlikle çıkan İsrail'de tek gündem koalisyon görüşmeleri ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun geleceği. Bunun için dün bir araya gelen muhalefetteki 4 Yahudi partisinin lideri, bu görüşmeyle birlikte koalisyon pazarlıklarına da başlangıç yaptı.
İsrail seçimlerinde Netanyahu karşıtı muhalif blok 48 sandalye kazanmayı başarmıştı ancak bu rakam hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeden uzak. Muhalefetteki partiler için en yakın iktidar senaryosu 19 sandalyeye sahip iki Arap partisinin desteğini almak.
Ancak muhalefetteki birçok Yahudi partisi, İsrail vatandaşı Arapların oluşturduğu partilerle koalisyon kurulmasına yanaşmıyor.
Koalisyon görüşmeleri için dün bir araya gelen Yashar partisi lideri Gadi Eisenkot, Birlikte (B’Yachad) lideri Naftali Bennett, Demokratlar'ın lideri Yair Golan ve İsrail Evimiz (Yisrael Beytenu) partisinin genel başkanı Avigdor Liberman'ın görüşmesinden de bu konuyla ilgili bir sonuç çıkmadı.
Toplantıya, eski başbakan ve görev süresi sona eren Knesset'in muhalefet lideri olan, Birlikte partisinin iki numaralı ismi Yair Lapid de katıldı.
Toplantı sonrasında yapılan ortak açıklamada, mevcut Netanyahu hükümetinin hızlı bir şekilde 'siyonist bir hükümetle' değiştirmek için adımlar atılacağı ve bunun için 4 ayrı prensip belirlendiği aktarıldı.
- İsrail muhalefetinin belirlediği koalisyon prensipleri şu şekilde sıralandı:
- İsrail’in Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanınması
- Bağımsızlık Bildirgesi’nde yer alan değerlere bağlılık
- Herkes için zorunlu askerlik hizmeti
- Hamas’ın terör örgütü olarak tanınması, askeri kapasitesinin ortadan kaldırılması ve Gazze Şeridi’ndeki yönetimine son verilmesi yükümlülüğü
İlk gündem Meclis Başkanı'nı değiştirmek
Muhalefet partilerinin atmak istediği adımların başında İsrail Parlamentosu'nun (Knesset) başkanını değiştirmek var. Meclis toplanır toplanmaz Netanyahu'nun partisi Likud mensubu Amir Ohana'yı değiştirmek isteyen muhalefet bu hamleyle 7 Ekim soruşturmalarının önünü açmak istiyor.
Daha önce 7 Ekim saldırılarıyla ilgili komisyon kurulmasına yönelik adımlar atılmış ancak bu çabalar Netanyahu tarafından engellenmişti.
Muhalefet partileri ayrıca Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un hükümet kurma görevini ilk olarak Gadi Eisenkot'a vermesi için çalışacaklarını duyurdu.
Birlikte partisinin lideri Naftali Bennette, "Partimizin tamamı Gadi Eisenkot'un en hızlı şekilde hükümet kurması için çalışacak. Kaybedecek vaktimiz yok, çok acele şekilde hareket etmeliyiz" dedi.
Demokratlar'ın lideri Arap parti liderleriyle görüştü
Yahudi muhalefetinin toplantısı öncesinde yaşanan bir başka önemli gelişme de Demokratlar'ın lideri Yair Golan'ın İsrail vatandaşı Filistinlilerin liderleriyle yaptığı görüşme oldu.
Golan, seçimlerden sonra ilk kez Arapların öncülüğündeki Ortak Liste'nin liderleri Yusuf Cabirin ve Ahmed Tibi'yle bir araya geldi.
Golan’ın partisinden yapılan açıklamaya göre üç lider, “partiler arasında koordinasyon sağlanmasını ve parlamentodaki çoğunluklarını Netanyahu hükümetini değiştirmek için kullanmak üzere atılması gereken adımları” ele aldı. Görüşmede ayrıca “Arap toplumunu ilgilendiren temel meseleler ve bu sorunlara somut çözümler geliştirilmesi gerekliliği” de değerlendirildi.
Golan, hükümet kurmak için Arap partileriyle işbirliği yapılmasını açıkça destekliyor ve bu partilerin gelecekte kurulacak bir koalisyonda yer alabileceğini söylüyor. Golan, Yahudi liderliğindeki dört partiden oluşan muhalefet bloğunda bu yaklaşımı kamuoyu önünde destekleyen tek lider konumunda.
Liberman'dan Haredi partileriyle işbirliği sinyali
Muhalefet bloğundaki diğer liderler ise Arap partileriyle aynı hükümette yer almayı reddediyor. Liberman ayrıca bu partilerin dışarıdan desteğine dayanan bir azınlık hükümeti kurulmasına da karşı çıkıyor.
Sertlik yanlısı İsrail Evimiz partisinin lideri Liberman, salı günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, Arap partilerinin katılımı olmadan da “istikrarlı bir hükümet” kurulabileceğine inandığını söyledi.
Pazartesi günü hükümeti kurma görevinin Eisenkot'a verilmesini tavsiye edeceğini açıklayan Liberman, daha önce Netanyahu veya ultra-Ortodoks (Haredi) partilerle aynı hükümette yer almayacağını da söylemişti. Ancak pazartesi günü gazetecilere verdiği brifingde Haredi partilere yönelik kesin itirazını tekrarlamadı. Bu tutum, ultra-Ortodoks Yahudilerin İsrail ordusunda askerlik hizmetinden muaf tutulmasına karşı sert bir seçim kampanyası yürütmesine rağmen, Liberman'ın Haredi partileri koalisyon ortağı olarak kabul etmeye açık olabileceğine işaret ediyor.
İsrail iki büyük Haredi partisi Birleşik Tevrat Yahudiliği (United Torah Judaism / UTJ) ve Şas (Shas) seçimlerde toplam 13 sandalye kazanmayı başarmıştı. Bu da muhalefetin ihityaç duyduğu 61 sandalyeye ulaşılması demek.
Netanyahu cephesinde neler yaşanıyor?
Muhalefet partileri koalisyon planlarını şekillendirmeye başlarken Netanyahu, salı günü rakip parti liderlerini sert sözlerle hedef aldı. Netanyahu'nun eleştirilerinin odağında, kendisi olmadan hükümet kurulmasını sağlayabilecek iki olası seçenek vardı: Arap partileriyle veya ultra-Ortodoks Yahudi partileriyle işbirliği yapılması.
Başbakan Netanyahu, muhalefeti zorunlu askerlik hizmetini herkes için geçerli hale getirme vaatlerine rağmen ultra-Ortodoks partilerle işbirliği yapma ihtimali üzerinden ikiyüzlülükle suçladı. Netanyahu'nun açıklamaları, Liberman'ın Haredi partilerle işbirliği seçeneğini kesin olarak dışlamamasının ve Netanyahu'nun uzun süredir müttefiki olan Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin (UTJ) Eisenkot liderliğindeki bir hükümeti desteklemeyi değerlendirdiğine ilişkin haberlerin ardından geldi.
Geçen haftaki seçimlerde parlamentodaki çoğunluğunu kaybeden Netanyahu'nun kendi hükümetini kurabilmesi için görünürde bir yol bulunmuyor. Netanyahu'nun hamleleri, muhalefetin hükümet kurmasını engellemeyi ve böylece ülkeyi yeni bir seçime götürmeyi amaçlıyor gibi görünüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
